23 Αυγούστου 2016

Για λιγότερα τροχαία (3)

Οι πεζοί είναι οι πλέον ευάλωτοι χρήστες της «ζούγκλας» των ελληνικών δρόμων. Με λίγη προσοχή μπορούν να επιζήσουν και να βγουν αλώβητοι …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 23 Αυγούστου 2016 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-257)

Ξεκινήσαμε αυτή τη σειρά των άρθρων για την μείωση των τροχαίων, για να δείξουμε ότι για την προστασία μας δεν θα πρέπει να περιμένουμε πολλά πράγματα από την πολιτεία. Οι αρμόδιοι, συχνά δεν είναι ικανοί να λύσουν τα δικά τους προβλήματα που σχετίζονται με τον τομέα ευθύνης τους. Πολύ περισσότερο τα προβλήματα των πολιτών. Γράψαμε λοιπόν, ότι αν θέλουμε να επιζήσουμε στη «ζούγκλα» των ελληνικών δρόμων θα πρέπει όλοι και όλες μας να πάρουμε μερικές απλές προφυλάξεις όταν πιάνουμε τιμόνι ή όταν καβαλάμε μοτοσικλέτα.

Χαμηλή ταχύτητα σε επικίνδυνα σημεία (στροφές, στενέματα, έργα). Ποτέ αντικανονική προσπέραση ιδίως όταν δεν έχουμε ορατότητα. Χρήση πάντοτε ζώνης ασφαλείας και κράνους (στις μοτοσικλέτες). Σεβόμαστε το κόκκινο, την προτεραιότητα και τα STOP. Δεν οδηγούμε μεθυσμένοι, ούτε μιλάμε στο κινητό ενώ οδηγούμε. Ασφαλίζουμε τα παιδιά, ελέγχουμε την κατάσταση του οχήματος και παραδίδουμε το δίπλωμά μας όταν δεν μπορούμε πλέον να οδηγήσουμε σωστά λόγω προχωρημένης ηλικίας.

Σε αυτό το τρίτο άρθρο θα ασχοληθούμε με μιαν άλλη κατηγορία ευάλωτων χρηστών, τους πεζούς. Οι πεζοί έρχονται συχνά δεύτεροι στην κατηγορία των θυμάτων από τροχαία, μετά τους οδηγούς και πριν τους επιβάτες. Στην οικογένεια μας έχουμε θρηνήσει δύο τουλάχιστον πεζούς θύματα θανατηφόρων τροχαίων. Έναν ηλικιωμένο θείο και έναν, επίσης ηλικιωμένο καλό φίλο. Αμφότεροι βρήκαν το θάνατο επιχειρώντας να διασχίσουν πολυσύχναστους δρόμους χωρίς να εκτιμήσουν καλά την ταχύτητα του οχήματος που τους χτύπησε.

Προσωπικά, κινδυνεύω σχεδόν καθημερινά από ασυνείδητους οδηγούς που παραβιάζουν το κόκκινο σε διαβάσεις πεζών. Ενώ έχουν κόκκινο και έχει ανάψει ο Γρηγόρης – το πράσινο ανθρωπάκι που φαίνεται να περπατάει και επιτρέπει τη διέλευση των πεζών – πολλά αυτοκίνητα και μοτοσικλέτες, περνούν με μεγάλη ταχύτητα απειλώντας τη ζωή των πεζών που δεν έχουν ελέγξει την κίνηση. Μερικοί μάλιστα βρίζουν κιόλας αν προφτάσεις να τους κάνεις κάποια παρατήρηση.

Ο πεζός λοιπόν θα πρέπει να έχει τα μάτια του 14 όταν κυκλοφορεί στο δρόμο. Κι όχι μόνο όταν τον διασχίζει. Ξέρετε, στις άκρες του δρόμου, υπάρχουν κάποιες υπερυψωμένες λωρίδες κυκλοφορίας. Είναι τα πεζοδρόμια που προορίζονται για την κυκλοφορία των πεζών. Συχνά, τα καταλαμβάνουν αυτοκίνητα, μοτοσικλέτες, κάδοι απορριμμάτων, τραπέζια, καθίσματα, εμπορεύματα, διαφημιστικά, και κάθε είδους άλλα εμπόδια.

Ιδιαίτερο πρόβλημα δημιουργείται όταν τα εμπόδια παρεμβάλλονται σε διαδρόμους ή σε ράμπες που προορίζονται για τα άτομα με αναπηρία – κάτι που δείχνει την αδιαφορία και την ασυνειδησία των οδηγών αλλά και πολλών καταστηματαρχών. Μερικοί αγανακτισμένοι συμπολίτες μας έχουν βρει έναν τρόπο να καταγγέλλουν αυτές τις παρανομίες, τοποθετώντας ένα αυτοκόλλητο στο παράνομα σταθμευμένο όχημα. «Είμαι γάιδαρος – Παρκάρω όπου γουστάρω». Έτσι έχει προκύψει μια νέα συνομοταξία οδηγών, οι «Γαϊδουρίστας» (βλέπε www.streetpanthers.gr).

Αν δεν μπορείτε να περπατήσετε στο πεζοδρόμιο, δεν χρειάζεται να περπατήσετε στη μέση του δρόμου. Στην πόλη αλλά και σε επαρχιακούς δρόμους, ο υποψιασμένος πεζός κινείται στην αριστερή άκρη του δρόμου φροντίζοντας να έχει τα επερχόμενα αυτοκίνητα απέναντί του. Έτσι θα έχει χρόνο να προφυλαχτεί αν αντιληφθεί ότι κάποιος οδηγός κινείται επικίνδυνα εναντίον του. Φροντίζει επίσης να προφυλάσσει τα παιδιά και άλλα ευάλωτα πρόσωπα.

Τη νύχτα, αποφύγετε τις πεζοπορίες σε πολυσύχναστους δρόμους που δεν φωτίζονται. Αν πρέπει να περπατήσετε στο σκοτάδι φροντίστε να φορέσετε φωσφορίζον γιλέκο για να μπορούν να σας δουν οι οδηγοί από απόσταση. Το ίδιο ισχύει και για τους ποδηλάτες αλλά και για όσους οδηγούν μοτοποδήλατο, δηλαδή μοτοσικλέτα που δεν μπορεί να αναπτύξει μεγάλες ταχύτητες.

Ένας άλλος παράγοντας που θέτει σε κίνδυνο τη ζωή των πεζών είναι το κινητό τηλέφωνο. Όχι όταν το χρησιμοποιεί ο οδηγός … αλλά ο ίδιος ο πεζός! Έχετε συγκρουστεί με πεζό που μιλάει στο κινητό και δεν προσέχει πού πατά και πού βρίσκεται; Έχετε αντιληφθεί πεζό να πέφτει πάνω σε κολώνα ή ακόμη χειρότερα μέσα σε φρεάτιο επειδή μιλούσε στο κινητό; Τέτοια ατυχήματα ίσως να μην συμβαίνουν καθημερινά αλλά δεν είναι και απίθανα. Ιδίως τώρα με τη μανία πολλών να κυνηγούν με τα έξυπνα κινητά τους τα περίφημα Pokemon ...

Όμως, το χειρότερο που μπορεί να συμβεί είναι όταν, ο αφηρημένος πεζός που μιλά στο κινητό, επιχειρήσει να διασχίσει το δρόμο χωρίς να ελέγξει την κυκλοφορία. Χωρίς να δει τον οδηγό που έχει κι αυτός το κινητό στο αφτί του και δεν ελέγχει το δρόμο. Χωρίς να αντιληφθεί τον μοτοσικλετιστή που κι αυτός είναι αφηρημένος γιατί μιλά μέσω Bluetooth στο κινητό του.

Ας το επαναλάβουμε για να γίνει επιτέλους κατανοητό! Η χρήση κινητού κατά την οδήγηση ισοδυναμεί με συγκέντρωση οινοπνεύματος στο αίμα ίση προς 0,08%. ‘Όταν το νομικό όριο της συγκέντρωσης οινοπνεύματος στο αίμα για οδηγούς αυτοκινήτου είναι 0,05% και για δικυκλιστές 0,02%. Αυτό έχει αποδειχτεί εδώ και 10 χρόνια από τις έρευνες που έγιναν σε εργαστήριο του αμερικανικού πανεπιστημίου της Γιουτα, με παράλληλους εξομοιωτές οδήγησης – στον ένα είχε τοποθετηθεί ένας μεθυσμένος οδηγός και στον άλλο ένας οδηγός που μιλούσε στο κινητό.

Ελπίζω ότι με αυτά τα άρθρα να απέδειξα ότι τα περισσότερα τροχαία ατυχήματα μπορούν να προληφθούν αν οι οδηγοί, οι μοτοσικλετιστές και οι πεζοί προσέξουν λίγο περισσότερο όταν κυκλοφορούν στην «ζούγκλα» των ελληνικών δρόμων. Την επόμενη εβδομάδα θα μιλήσουμε και για τις ευθύνες του κράτους, υποβάλλοντας μερικές απλές προτάσεις σε όσους αρμόδιους αποφασίσουν να ασκήσουν ευσυνείδητα τα καθήκοντά τους …

16 Αυγούστου 2016

Για λιγότερα τροχαία (2)

Τα παιδιά δεμένα στο σωστό κάθισμα, η καλή κατάσταση οχήματος και οδηγού, καθώς και η αμυντική οδήγηση: μερικά στοιχεία που μειώνουν τις πιθανότητες τροχαίου ατυχήματος
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 16 Αυγούστου 2016 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-256)

Γράφαμε την περασμένη εβδομάδα για μερικές απλές προφυλάξεις που μπορούμε να πάρουμε όλοι και όλες όταν πιάνουμε τιμόνι ή όταν καβαλάμε μοτοσικλέτα. Μείωση της ταχύτητας στα επικίνδυνα σημεία του δρόμου (στροφές, στενέματα, έργα). Ποτέ προσπέραση όταν δεν έχουμε ορατότητα. Βάζουμε πάντοτε ζώνη ασφαλείας στο αυτοκίνητο και κράνος στη μοτοσικλέτα. Δεν παραβιάζουμε κόκκινο και σεβόμαστε πάντα την προτεραιότητα και το STOP. Πριν από το γλέντι, ορίζουμε έναν «Νηφάλιο Οδηγό» για να μην οδηγήσουμε μεθυσμένοι. Και τέλος δεν μιλάμε στο κινητό ενώ οδηγούμε – γιατί αυτό ισοδυναμεί με βαριά μέθη …

Όμως υπάρχουν και άλλες προφυλάξεις που θα πρέπει να πάρουμε αν θέλουμε να αποφύγουμε τα τροχαία. Όταν αναφερόμαστε στη ζώνη ασφαλείας για παράδειγμα, θα πρέπει να δώσουμε ιδιαίτερη προσοχή στα παιδιά. Για τα βρέφη και τα παιδιά προσχολικής ηλικίας πρέπει οπωσδήποτε να χρησιμοποιούμε τα ειδικά παιδικά καθίσματα. Τα οποία θα πρέπει να έχουν στερεωθεί καλά στο πίσω κάθισμα. Αν το παιδί δεν έχει δεθεί σωστά, κινδυνεύει σε ένα απότομο φρενάρισμα να εκτοξευθεί σαν βολίδα πάνω στο παρμπρίζ …

Ο έλεγχος της κατάστασης του οχήματος, ιδίως πριν από κάποια μεγάλη διαδρομή είναι απαραίτητος. Τα λάστιχα, τα λάδια, το υγρό για τους καθαριστήρες, το καύσιμο, τα φρένα και τα φώτα θα πρέπει να λειτουργούν σωστά για να αποφύγουμε εκπλήξεις και δυσάρεστες καταστάσεις. Θα πρέπει επίσης ο οδηγός να γνωρίζει την συμπεριφορά του οχήματός του στις στροφές, σε ολισθηρό οδόστρωμα, σε απότομο φρενάρισμα κλπ. Κι αν χρειαστεί να σταματήσουμε λόγω βλάβης, θα πρέπει όλοι οι επιβάτες, αφού φορέσουν γιλέκα ασφαλείας να μετακινηθούν σε ασφαλές μέρος – κατά προτίμηση πίσω από τις μπάρες στην άκρη του δρόμου και αφού έχει τοποθετηθεί σε αρκετή απόσταση το προειδοποιητικό τρίγωνο για τα αυτοκίνητα που έρχονται από πίσω.

Το σημαντικότερο όμως στοιχείο που θα σώσει ζωές είναι ο τρόπος με τον οποίο οδηγούμε. Ο έξυπνος, ο καλός και προνοητικός οδηγός είναι πάντα σε επιφυλακή. Ο σωστός οδηγός οδηγεί αμυντικά. Και σαν τον καλό σκακιστή προβλέπει τις κινήσεις των άλλων πολύ πριν εκδηλωθούν. Γιατί ξέρει πως στη ζούγκλα της ασφάλτου κυκλοφορούν διάφορα «άγρια» είδη. Ο νέος και άπειρος οδηγός που θέλει να αποδείξει ότι μπορεί να κάνει κόλπα. Ο μεθυσμένος οδηγός κι αυτός που μιλά συνεχώς στο κινητό. Ή ο τουρίστας με το νοικιασμένο αυτοκίνητο που ίσως να μην έχει ακόμη συνηθίσει την οδήγηση στο δεξί μέρος του δρόμου …

Η κυρία που με το ένα χέρι καπνίζει, με το άλλο πίνει καφέ ή βάφεται ενώ ταυτόχρονα μιλά στο κινητό ή προσπαθεί να ηρεμήσει το μωρό που κλαψουρίζει στο πίσω κάθισμα. Ο παππούς που οδηγεί χωρίς δίπλωμα γιατί έχει περάσει το όριο ηλικίας και δεν έχει τολμήσει να εμφανιστεί στους γιατρούς για τις προβλεπόμενες ιατρικές εξετάσεις επειδή γνωρίζει ότι θα απορριφθεί – επειδή δεν βλέπει, δεν ακούει και έχει μειωμένα έως ανύπαρκτα ανακλαστικά.

Επιμένω στους ηλικιωμένους οδηγούς. Θυμάμαι, τον μακαρίτη το Λυκούργο, έναν παλιό επαγγελματία οδηγό που είχε γυρίσει με τα τουριστικά του λεωφορεία όλη την Ευρώπη και την Τουρκία. Επαγγελματίας ήδη πριν τον πόλεμο όταν οδηγούσε μια από τις λίγες λιμουζίνες της εποχής για λογαριασμό κάποιου πλούσιου επιχειρηματία – και έπινε καφέ εκεί που εργαζόταν νέος σερβιτόρος ο πατέρας μου.

Αφού συνταξιοδοτήθηκε, σε ηλικία 70 ετών, πήγε στο υπουργείο και παρέδωσε το δίπλωμά του. Ήταν ακόμη ικανότατος και μπορούσε να το κρατήσει και να οδηγεί το ιδιωτικό του αυτοκίνητο. «Εγώ ξέρω τι σημαίνει να είσαι στο τιμόνι» μας είπε. «Στην ηλικία μου, ξέρω ότι δεν είμαι πια εικοσάχρονος για να μπορώ να αντιληφθώ τα λάθη των άλλων οδηγών ώστε να προφυλαχτώ κατάλληλα. Θα πάω με την συγκοινωνία, θα πάρω ταξί ή θα παρακαλέσω τα παιδιά μου ή έναν φίλο να με εξυπηρετήσει. Ξέρω πως αν πιάσω τιμόνι θα είναι δημόσιος κίνδυνος …».

Πόσοι τέτοιοι «δημόσιοι κίνδυνοι», ηλικιωμένοι ή ακόμη και νέοι, κυκλοφορούν στους δρόμους της Κρήτης; Πέρσι το Σεπτέμβριο (βλ. Χ.Ν. 1/9/2015), ο φίλος Γιάννης Λιονάκης, πρώην διευθυντής ΕΛΠΑ και πρόεδρος του συλλόγου πρόληψης τροχαίων, του Ε.ΣΥ.ΠΡΟ.Τ.Α. μας έλεγε ότι «στις επαρχίες η παραβατική συμπεριφορά αποτελεί τον κανόνα. Να φανταστείς ότι υπάρχουν γονείς που επιβραβεύουν παιδιά 11 και 12 χρονών αγοράζοντάς τους μοτοσυκλέτες!». Παράλληλα, πολλοί ηλικιωμένοι οδηγούν χωρίς να έχουν ανανεώσει την άδεια οδήγησης, γιατί αρνούνται να υποβληθούν στις απαραίτητες ιατρικές εξετάσεις και κυκλοφορούν με ανασφάλιστα οχήματα ακόμη και χωρίς πινακίδες … «Πράγματι, είχαμε πρόσφατα 6 θανατηφόρα τροχαία με ηλικιωμένους αυτής της κατηγορίας», επεσήμαινε πριν ένα χρόνο ο κ. Λιονάκης.

Αν κινείσαι σε δρόμο προτεραιότητας, κόψε ταχύτητα στις διασταυρώσεις. Υπάρχουν τρελοί που αγνοούν τα σήματα STOP και μπορεί να σου πεταχτούν απροειδοποίητα. Μόλις σου άναψε το πράσινο φανάρι, μην πατήσεις φουριόζος γκάζι. Ο αφηρημένος παππούς ίσως να μην είδε το κόκκινο ή ο νεαρός με την δυνατή μοτοσικλέτα ίσως να αποφάσισε να πατήσει γκάζι και να περάσει με κόκκινο.

Πριν από λίγα χρόνια, ξεκίνησα μόλις άναψε το πράσινο σε διασταύρωση της Λεωφόρου Βουλιαγμένης στην Αθήνα, χωρίς να ελέγξω τον δρόμο από δεξιά. Ο ηλικιωμένος κύριος που δεν είχε δει το κόκκινο έπεσε πάνω μου με τόση δύναμη που το αυτοκίνητό μου ανατράπηκε! Σύρθηκε μάλιστα μέχρι τα πρώτα τραπεζάκι ενός καφενείου.

Ευτυχώς, δεν έτρεχα και το αυτοκίνητο ήταν στερεό και φορτωμένο με το λάδι της χρονιάς που έπρεπε να πάει στο Βέλγιο. Αλλιώς, είτε θα με είχε συνθλίψει, είτε θα είχε τραυματίσει και μερικούς ανυποψίαστους θαμώνες που έπιναν αμέριμνοι το καφεδάκι τους εκείνο το κυριακάτικο πρωινό … Επειδή φορούσα ζώνη και το αυτοκίνητο είχε αερόσακους, οι πυροσβέστες που έφτασαν σχεδόν αμέσως με ανέσυραν σώο και αβλαβή – για καλή μου τύχη ο σταθμός της Πυροσβεστικής της Δάφνης ήταν λίγα μόνο μέτρα παραπέρα.

Προφυλάξεις πριν πιάσουμε το τιμόνι. Εγρήγορση και προβλεπτικότητα κατά την οδήγηση. Για να επιζήσουμε εμείς και οι αγαπημένοι μας σε αυτή την άναρχη άσφαλτο στον οποία δυστυχώς κυκλοφορούν πολλοί «απρόβλεπτοι» οδηγοί …

Θα συνεχίσουμε όμως και την επόμενη εβδομάδα με μερικές ακόμη συμβουλές …

09 Αυγούστου 2016

Για να μειωθούν τα τροχαία (1)

Μπορούμε να μειώσουμε τα τροχαία αν αποφασίσουμε να πάρουμε μερικές απλές προφυλάξεις κάθε φορά που πιάνουμε τιμόνι ή ανεβαίνουμε σε μοτοσικλέτα
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 9 Αυγούστου 2016 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-255)

Την άνοιξη του 1981 δούλευα στο περιοδικό «Επίκαιρα» που είχε την αποκλειστικότητα δημοσίευσης των μεταφρασμένων άρθρων του αμερικανικού περιοδικού «Time». Σε μιαν εποχή που το διαδίκτυο ήταν ακόμη άγνωστο στην Ελλάδα, είχα ολοκληρώσει με επιτυχία τις δοκιμές ηλεκτρονικής σύνδεσης με τους υπολογιστές του περιοδικού στη Νέα Υόρκη Έτσι κάθε Δευτέρα πρωί μπορούσαμε να τυπώνουμε τα τελικά άρθρα τα οποία στη συνέχεια θα μετέφραζε η ομάδα των Διεθνών Ειδήσεων της Σοφίας Βούλτεψη. Όμως, επειδή δεν είχε ξεκαθαρίσει ο τρόπος πληρωμής, η εν λόγω υπηρεσία δεν μπορούσε να ενεργοποιηθεί.

Μου έκλεισε λοιπόν ο διευθυντής του περιοδικού, ο αείμνηστος Γιάννης Πουρνάρας, ένα ραντεβού με τον Γενικό Γραμματέα του Υπουργείου Συγκοινωνιών και Επικοινωνιών για να δούμε αν μπορούσε να μας λύσει το πρόβλημα. Στο γραφείο του, από τα ανοιχτά παράθυρα, άρχισαν ξαφνικά να μας ενοχλούν κάποια κορναρίσματα. Ο Γενικός Γραμματέας γύρισε τότε απεγνωσμένος και μου είπε: «Τους ακούς; Όλη μέρα μου παίρνουν τ’ αυτιά!». Κι εγώ διαπίστωσα ότι ο καθ’ ύλην αρμόδιος για τις συγκοινωνίες δεν μπορούσε να λύσει το δικό του πρόβλημα … Πόσω μάλλον τα προβλήματα των πολιτών! (Φυσικά, και το δικό μας πρόβλημα το λύσαμε μόνοι μας …).

Γιατί ανέφερα αυτή την ενδιαφέρουσα προσωπική ιστορία; Για να καταλάβουμε ότι οι περισσότεροι αρμόδιοι δεν γνωρίζουν πώς να λύσουν τα δικά τους καθημερινά προβλήματα που εμπίπτουν στον τομέα της αρμοδιότητάς τους. Και τα περισσότερα από τα προβλήματα που επιχειρούν να λύσουν (κυρίως διορίζοντας τους φίλους τους) δημιουργούν πολύ συχνά ακόμη μεγαλύτερα προβλήματα στο κοινωνικό σύνολο …

Το ίδιο και με τα τροχαία, για τα οποία οι λύσεις για τη μείωση τους και τον περιορισμό των επιπτώσεων τους είναι γνωστές. Έχουν προταθεί και προβάλλονται από εμπειρογνώμονες και από ομάδες εργασίας, από εξειδικευμένους οργανισμούς στην Ελλάδα και το εξωτερικό, από την εμπειρία άλλων χωρών στην Ευρώπη και παγκοσμίως.

Κατά καιρούς έχουν προτείνει σοβαρές λύσεις: Το Ινστιτούτο Οδικής Ασφάλειας «Πάνος Μυλωνάς». Ο Σύλλογος Αρωγής και Αλληλεγγύης Οικογενειών Θυμάτων Τροχαίων Δυστυχημάτων Περιφέρειας Κρήτης «Ο Άγιος Χριστόφορος» - Στηρίζω. Ο σύλλογος Πρόληψης Τροχαίων Ατυχημάτων (ΠΡΟ.Τ.Α.). Ο Σύλλογος Πρόληψης τροχαίων Ατυχημάτων Ανηλίκων «Αγάπη για Ζωή». Ο πρώην οδηγός αγώνων Ιαβέρης. Ερευνητές από πανεπιστήμια και πολυτεχνεία σε Ελλάδα και παγκοσμίως. Εθελοντές όπως ο Γιάννης Λιονάκης και άλλοι. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας. Και πολλοί άλλοι …

Ιδρώνει το αυτί κάποιων αρμόδιων; Και δεν μιλάμε για μερικές μεμονωμένες, συχνά σπασμωδικές, ενέργειες στους τομείς των δημόσιων έργων, των συγκοινωνιών, της δημόσιας τάξης ή της δημόσιας υγείας. Που τις περισσότερες φορές ανακοινώνονται για επικοινωνιακούς λόγους και δεν έχουν καμία συνέχεια λόγω έλλειψης πόρων και κακού συντονισμού. Αλλά για ένα ενοποιημένο σχέδιο αντιμετώπισης του μεγάλου αυτού προβλήματος με στόχο «Μηδέν απώλειες ζωής από τροχαία».

Σε άλλες χώρες αυτός ο φιλόδοξος στόχος έχει αρχίσει να γίνεται πραγματικότητα. Τα τροχαία μειώνονται σταθερά. Δυστυχώς, στην χώρα μας μετά από μια περίοδο μείωσης, που οφειλόταν μάλλον στην κρίση, τα τροχαία δείχνουν πάλι αυξητικές τάσεις. Ιδίως, όσον αφορά παιδιά και νέους. Για τους οποίους, τα τροχαία αποτελούν την πρώτη αιτία θανάτου και μόνιμων αναπηριών. Δεν φτάνει που η Ελλάδα διώχνει τους νέους της επιστήμονες στο εξωτερικό. Σκοτώνει και σακατεύει στους ελληνικούς δρόμους το παραγωγικότερο κομμάτι του έθνους! Μια παράλειψη με ανυπολόγιστες δημογραφικές επιπτώσεις …

Τι μπορεί να κάνει ο μέσος, ευαισθητοποιημένος Έλληνας πολίτης εναντίον αυτής της μέγιστης απειλής; Κατά τη γνώμη μου τρία πράγματα. Πρώτον να φροντίσει ο ίδιος να λάβει τα απαραίτητα μέτρα προφύλαξης. Του ιδίου και της οικογένειας του. Τα έχουμε γράψει και στο παρελθόν και θα συνεχίσουμε να τα υπενθυμίζουμε συστηματικά από αυτήν εδώ τη στήλη. Δεύτερον, να φροντίσει να εκπαιδεύσει αναλόγως τα παιδιά και τους νέους ώστε σιγά-σιγά να αλλάξει η νοοτροπία που επικρατεί στους ελληνικούς δρόμους. Και τρίτον, να μην ξαναψηφίσει όσους επί χρόνια δεν έχουν κατορθώσει να προφυλάξουν το έθνος από αυτή την μεγάλη καταστροφή.

Οδηγέ, κρατάς στα χέρια σου ανθρώπινες ζωές! Πρώτα-πρώτα τη δική σου. Τις ζωές των συνεπιβατών σου. Και τις ζωές των πεζών και των άλλων οδηγών που θα βρεθούν στο δρόμο σου.

Αν δεν το ξέρεις ήδη, μάθε ότι με βάση τις στατιστικές, οι κύριες αιτίες των τροχαίων είναι με τη σειρά: η υπερβολική ταχύτητα, η μη χρήση κράνους ή ζώνης ασφαλείας, οι παράνομες προσπεράσεις, η οδήγηση υπό την επήρεια οινοπνεύματος και ουσιών, η παραβίαση κόκκινου σηματοδότη ή προτεραιότητας (STOP) και τέλος η αφηρημάδα - λόγω χρήσης κινητού, λόγω συνομιλίας με τον συνοδηγό ή και λόγω κακής ψυχικής κατάστασης.

Φίλε οδηγέ, ποια από τα παραπάνω δεν μπορείς να ελέγξεις; ΟΛΑ είναι στο χέρι σου! Σίγουρα, οι δρόμοι στην Κρήτη - ιδίως ο ΒΟΑΚ - δεν είναι οι καλύτεροι. Όμως, γιατί πρέπει να τρέχεις όταν πλησιάζεις στην επικίνδυνη στροφή; Γιατί επιχειρείς να προσπεράσεις όταν δεν έχεις ορατότητα; Γιατί ανεβαίνεις στη μηχανή σου χωρίς να φορέσεις κράνος; Γιατί δεν φοράς ζώνη ασφαλείας μόλις μπεις στο αυτοκίνητο; Γνωρίζεις ότι τώρα η ζώνη ασφαλείας είναι υποχρεωτική και όλους τους επιβάτες, ακόμη και για όσους κάθονται στο πίσω κάθισμα;

Αλήθεια, γιατί πρέπει να πιάσεις το τιμόνι μετά το γλέντι; Όταν έχεις πιεί μπύρες, κρασιά και αμέτρητες τσικουδιές; Σας πέρασε ποτέ από το μυαλό η ιδέα να ορίσετε ως παρέα έναν «Νηφάλιο Οδηγό» που δεν θα καταναλώσει οινοπνευματώδη για να οδηγήσει όλη την παρέα με ασφάλεια στα σπίτια σας; Και αν έχετε πιεί όλοι, γιατί δεν παίρνετε ένα ταξί;

Άφησα το κινητό τηλέφωνο για το τέλος. Από τις έρευνες που έχουν γίνει στο εξωτερικό έχει αποδειχτεί επιστημονικά ότι η χρήση κινητού κατά την οδήγηση ισοδυναμεί με βαριά μέθη. Το νομικό όριο της συγκέντρωσης οινοπνεύματος στο αίμα για οδηγούς αυτοκινήτου είναι 0,05% και για δικυκλιστές 0,02%. Λοιπόν σημείωσε ότι η χρήση κινητού έχει αποδειχτεί πως ισοδυναμεί με συγκέντρωση οινοπνεύματος 0,08%!! Αναρωτιέμαι, αν η έκφραση που ακούμε συχνά σε σχέση με θανατηφόρα τροχαία ατυχήματα, ότι δηλαδή «το όχημα εξετράπη της πορείας του για άγνωστους μέχρι στιγμής λόγους», δεν κρύβει στην πραγματικότητα τη χρήση κάποιου κινητού από τον οδηγό.

Όμως θα συνεχίσουμε και την επόμενη εβδομάδα …

02 Αυγούστου 2016

Σύγχρονος γεωεντοπισμός για επείγοντα

Η νέα υπηρεσία γεωεντοπισμού των κλήσεων στα επείγοντα ενεργοποιείται αυτόματα αρκεί να την έχουν υιοθετήσει οι εταιρείες κινητής ή/και οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 2 Αυγούστου 2016 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-254)

Οι αναγνώστες της στήλης γνωρίζουν ασφαλώς το 112. Τον πανευρωπαϊκό αριθμό κλήσεως έκτακτης ανάγκης. Που λειτουργεί σε όλες της χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά και πέρα από αυτήν. Και τον οποίο οι πολίτες μπορούν να καλέσουν όταν απειλείται ζωή ή περιουσία, δηλαδή για τραυματισμό, καρδιακό επεισόδιο, απώλεια αισθήσεων, πνιγμό, αιμορραγία, ηλεκτροπληξία, πυρκαγιά, επίθεση, ληστεία, ύποπτο δέμα, απόπειρα αυτοκτονίας.

Οι αναγνώστες της στήλης γνωρίζουν ότι δεν πρέπει να καλούν το 112, ή οποιονδήποτε άλλο αριθμό έκτακτης ανάγκης, για να κάνουν πλάκα, για να δοκιμάσουν το κινητό, για να βρουν γιατρό, φαρμακείο, τα δρομολόγια τραίνων ή λεωφορείων … Γνωρίζουν ότι οι άσκοπες κλήσεις παρεμποδίζουν τη βοήθεια σε πραγματικές έκτακτες ανάγκες! Και τέλος γνωρίζουν τι πρέπει να κάνουμε όταν καλούμε το 112 – ή κάποιον άλλο αριθμό επειγόντων:

Διατηρούμε την ψυχραιμία μας και φροντίζουμε την ασφάλεια μας. Περιμένουμε να μας απαντήσουν. Δίνουμε τα στοιχεία μας και εξηγούμε Τι συμβαίνει, Πού συμβαίνει και Πόσοι εμπλέκονται. Δίνουμε διεύθυνση και τρόπο πρόσβασης. Απαντούμε στις ερωτήσεις για να διευκολύνουμε την αποστολή βοήθειας. Ακολουθούμε τις οδηγίες που θα μας δώσουν και δεν κλείνουμε κλείσετε το τηλέφωνο πριν ακούσουμε όλες τις οδηγίες. Μετά το τέλος της επικοινωνίας σκεπτόμαστε ότι μπορεί να μας ξανατηλεφωνήσουν – και φροντίζουμε να είμαστε διαθέσιμοι … Και φυσικά, αν έχουμε εκπαιδευτεί, δίνουμε τις Πρώτες Βοήθειες και αρχίζουμε Καρδιοπνευμονική Αναζωογόνηση (ΚΑΡΠΑ).

Τι γίνεται όμως όταν δεν γνωρίζουμε την ακριβή μας διεύθυνση; Όταν έχουμε χαθεί στο βουνό; Όταν επισκεπτόμαστε μια πόλη για πρώτη φορά; Όταν είμαστε σε αγροτική περιοχή όπου οι δρόμοι δεν έχουν ονομασία και τα χωράφια δεν έχουν αριθμούς; Θα καλέσουμε βέβαια τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης με το κινητό μας. Οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης θα ενεργοποιήσουν τη διαδικασία προσδιορισμού θέσης. Στην Ελλάδα, θα στείλουν ένα φαξ στην εταιρεία κινητής τηλεφωνίας και θα γνωρίζουν την θέση του καλούντος γύρω στην μισή ώρα αργότερα …

Επειδή μάλιστα ο εντοπισμός γίνεται με βάση την πλησιέστερη κεραία κινητής τηλεφωνίας η ακρίβεια μπορεί να κυμαίνεται από εκατοντάδες μέτρα έως σχεδόν 3 χιλιόμετρα. Αυτό σημαίνει μεγάλη καθυστέρηση στην άφιξη της βοήθειας, με καταστροφικά αποτελέσματα για τον παθόντα! Αν θυμηθούμε ότι 70-80% των κλήσεων στις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης γίνονται από κινητά, ο κίνδυνος καθυστερημένης άφιξης αφορά χιλιάδες περιπτώσεις κάθε χρόνο …

Την περασμένη εβδομάδα ξεκίνησε μια νέα εποχή για τον γεωεντοπισμό του καλούντος. Η εταιρεία Google, που διαθέτει το λειτουργικό σύστημα Android για έξυπνα κινητά, ανακοίνωσε ότι το 99% των κινητών Android (από την έκδοση 2.3 και μετά) υποστηρίζουν την υπηρεσία επείγοντος γεωεντοπισμού! Πρόκειται για μια υπηρεσία η οποία αξιοποιεί τις τεχνολογίες γεωεντοπισμού που χρησιμοποιούν ήδη οι εφαρμογές στα κινητά μέσω WiFi, GPS και κεραιών κινητής και η οποία παρέχει υψηλότερη ακρίβεια όχι μόνο στην ύπαιθρο αλλά και μέσα σε κτήρια.

Η υπηρεσία προορίζεται αποκλειστικά για τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης και μόνον όταν από το κινητό γίνει μία κλήση στον αριθμό επείγουσας ανάγκης. Τότε ενεργοποιείται η υπηρεσία γεωεντοπισμού και η θέση του καλούντος διαβιβάζεται στις αρμόδιες υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης (μέσω SMS ή σε μια διεύθυνση διαδικτύου). Αμέσως μετά, η υπηρεσία γεωεντοπισμού απενεργοποιείται γιατί αυτό προβλέπει η σχετική ενωσιακή νομοθεσία (οδηγία 2002/58/ΕΚ για την προστασία ιδιωτικής ζωής στις ηλεκτρονικές επικοινωνίες). Κι όλα αυτά γίνονται χωρίς καμία ανάμιξη ή παρέμβαση της Google.

Για να λειτουργήσει όμως η υπηρεσία πρέπει να την υποστηρίζουν η εταιρεία κινητής τηλεφωνίας που χρησιμοποιεί ο χρήστης ή/και οι αρμόδιες υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης. Πρέπει δηλαδή να προσαρμόσουν τα συστήματά τους προκειμένου να αξιοποιούν άμεσα τις κοινοποιούμενες πληροφορίες γεωεντοπισμού. Και να ορίσουν τον αριθμό ή την διαδικτυακή διεύθυνση όπου θα διαβιβάζονται οι συντεταγμένες του καλούντος.

Αυτό έχει ήδη γίνει στην Βρετανία και την Εσθονία όπου η υπηρεσία γεωεντοπισμού λειτουργεί για τους κατόχους έξυπνων κινητών με Android. Μάλιστα, στις χώρες αυτές ο γεωεντοπισμός του καλούντος έχει βελτιωθεί κατά 4.000 φορές σε σύγκριση με την σημερινή μέθοδο γεωεντοπισμού με βάση τις πλησιέστερες κεραίες κινητής τηλεφωνίας. Και από τις μέχρι σήμερα μετρήσεις προκύπτει ότι το 85% των κλήσεων εντοπίζεται εντός ακτίνας μικρότερης από 50 μέτρα σε ημιαστικές περιοχές! Η Google συνεργάζεται επίσης με εταιρείες κινητής και υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης σε άλλες χώρες προκειμένου η υπηρεσία να επεκταθεί διεθνώς.

Τι θα σήμαινε η λειτουργία της υπηρεσίας αυτής στην Κρήτη; Ότι ο εντοπισμός των τουριστών που χάνονται στις κρητικές μαδάρες θα γίνεται ευκολότερα και ταχύτερα – αν φυσικά έχουν καλέσει με έξυπνο κινητό Android. Επίσης, ευκολότερος θα είναι και ο εντοπισμός των τροχαίων ατυχημάτων σε σημεία του οδικού δικτύου που δεν μπορούν να προσδιοριστούν με ακρίβεια από τον πανικόβλητο καλούντα. Τέλος, ο εντοπισμός από το Λιμενικό των σκαφών που αντιμετωπίζουν πρόβλημα στη θάλασσα θα είναι ευκολότερος, αφού θα είναι άμεσα γνωστό το στίγμα του καλούντος.

Δυστυχώς, το νέο κέντρο διεκπεραίωσης των κλήσεων στο ελληνικό 112, που χρηματοδοτείται μέσω του ΕΣΠΑ από την Ευρωπαϊκή Ένωση, και το οποίο θα μπορούσε να αξιοποιήσει αμέσως την νέα υπηρεσία, έχει καθυστερήσει αδικαιολόγητα από το 2013. Βέβαια, η ενεργοποίηση της συγκεκριμένης υπηρεσίας γεωεντοπισμού δεν απαιτεί ιδιαίτερη υποδομή, ούτε ιδιαίτερο κόστος (μια διεύθυνση αποστολής SMS ή μια διεύθυνση διαδικτύου) και θα μπορούσε να επιταχύνει την σημερινή ξεπερασμένη διαδικασία μέσω φαξ – η οποία, όπως έχουμε ξαναγράψει απαιτεί σχεδόν μισή ώρα, όταν στην υπόλοιπη Ευρώπη χρειάζεται μερικά μόνο δευτερόλεπτα! Αρκεί βέβαια να το θελήσει η βραδυκίνητη ελληνική γραφειοκρατία …

Περισσότερες πληροφορίες διατίθενται από την Ευρωπαϊκή Ένωση του Αριθμού Επειγόντων (European Emergency Number Association – www.eena.org) και από την Google Ευρώπης (http://googlepolicyeurope.blogspot.gr).

19 Ιουλίου 2016

Περί πολιτισμού

Εκτός από την ανεργία, μεγάλο μέρος της μετανάστευσης των Ελλήνων στο εξωτερικό οφείλεται και στην πολιτισμική υποβάθμιση της μητρόπολης …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 19 Ιουλίου 2016 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-253)

Πολιτισμός. Μια λέξη με πολλές σημασίες. Φτιαγμένη από τον Κοραή το 1806 ως απόδοση του γαλλικού civilisation, η λέξη παραπέμπει αρχικά στην πόλη και τους πολίτες. Κι επειδή τους ανθρώπους της πόλης χαρακτηρίζει συχνά και η δυνατότητα μιας καλλιέργειας και μιας πιο εκλεπτυσμένης συμπεριφοράς, ο πολιτισμός παραπέμπει και στην γαλλική λέξη culture, την (πνευματική και καλλιτεχνική) καλλιέργεια.

Τι εννοούμε όταν αναφερόμαστε σήμερα στον πολιτισμό ενός έθνους ή μιας ιστορικής περιόδου; Μέσα από τα μνημεία που θαυμάζουμε στους αρχαιολογικούς χώρους και στα μουσεία ερχόμαστε σε επαφή με τους πολιτισμούς της αρχαίας Ελλάδας, της αρχαίας Ρώμης ή της Γαλλίας του 17ου και 18ου αιώνα. Μέσα από τα λογοτεχνικά, θεατρικά και φιλοσοφικά έργα, τα τραγούδια και τη μουσική, τα ενδύματα, τα εδέσματα ακόμη και την κηποτεχνία και την κομμωτική τέχνη. Και φυσικά μέσα από τους θεσμούς για την διοίκηση, την απονομή δικαιοσύνης, το εμπόριο.

Όμως, όλα τα παραπάνω στοιχεία που συνθέτουν έναν πολιτισμό εξαρτώνται κατά τη γνώμη μου από τρεις σημαντικούς παράγοντες. Το όραμα της ηγεσίας, την λειτουργία των θεσμών και την παιδεία των πολιτών. Θα είχε άραγε φτιαχτεί ο Παρθενώνας χωρίς τον Περικλή, χωρίς την εκκλησία του δήμου, χωρίς τον Ικτίνο, τον Καλλικράτη, τον Φειδία και τους βοηθούς τους; Θα έγραφε ο Ευριπίδης, ο Σοφοκλής, ο Αισχύλος και ο Αριστοφάνης τα θεατρικά τους έργα αν δεν υπήρχε κοινό τα παρακολουθήσει; Για να μην αναφέρουμε την κληρονομιά της αρχαίας Ρώμης αλλά και άλλων πολιτισμών τόσο στη Δύση όσο και στην Ανατολή.

Όλα τα παραπάνω οδηγούν στο αμείλικτο ερώτημα: έχει η σύγχρονη Ελλάδα πολιτισμό; Μπορεί να αναπτύξει πολιτισμό άξιο να καταχωρηθεί στις δέλτους της Ιστορίας ως ισάξιος με αρχαίους ή και με σύγχρονους πολιτισμούς; Δεν μιλάμε για τα λίγα φωτισμένα μυαλά που δημιουργούν πνευματικά έργα καταβάλλοντας υπεράνθρωπες προσπάθειες, δίνοντας αγώνα ενάντια σε ένα ρεύμα αναξιοκρατίας, πελατειακών σχέσεων, διαφθοράς και θεσμικής ανεπάρκειας.

Αναφερόμαστε στο γενικό πολιτιστικό επίπεδο των νεοελλήνων. Οι οποίοι πετούν τα σκουπίδια τους όπου λάχει – στην αρχαία Αθήνα υπήρχαν ειδικοί χώροι για την εναπόθεση των σκουπιδιών και είχαν οριστεί αρμόδιοι για την τιμωρία όσων δεν τηρούσαν την κείμενη νομοθεσία. Οι οποίοι απαξιώνουν τον δημόσιο διάλογο διακόπτοντας, βρίζοντας, επιτιθέμενοι στον συνομιλητή – εφαρμόζοντας την «εριστική» των αρχαίων σοφιστών που στόχευε στην απαξίωση του συνομιλητή και όχι τον διάλογο των φιλοσόφων που απέβλεπε στον προσδιορισμό της αλήθειας.

Ας μη μιλήσουμε για την συμπεριφορά στο δρόμο, στις ουρές, στις δημόσιες υπηρεσίες, στα νοσοκομεία. Όλοι και όλες τα ξέρουμε γιατί τα ζούμε. Κανένας σεβασμός στον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας. Οι περισσότεροι οδηγοί δεν σέβονται τους κόκκινους σηματοδότες και βάζουν σε κίνδυνο τη ζωή ανυποψίαστων πεζών και εποχούμενων. Αλλά και πολλοί πεζοί διασχίζουν το δρόμο όπου και όποτε τους καπνίσει. Αντικανονικά προσπεράσματα, υπερβολική ταχύτητα, οδήγηση υπό την επήρεια οινοπνεύματος ή ναρκωτικών, οδήγηση και ομιλία στο κινητό.

Κοπτόμαστε για τους ένδοξους προγόνους μας και για την πολιτιστική μας κληρονομιά. Όμως η συμπεριφορά μας στο σπίτι, στο δρόμο, στα μέσα μαζικής μεταφοράς, στα σχολεία και τα πανεπιστήμια, στην τηλεόραση και στο διαδίκτυο, στους χώρους εστίασης και διασκέδασης και σε πολλές δημόσιες υπηρεσίες αποδεικνύει μάλλον το αντίθετο. Κανένας σεβασμός στον συμπολίτη, τον συνομιλητή, τον συνταξιδιώτη, το γείτονα, τον ταλαιπωρημένο ξένο.

Ευτυχώς, υπάρχουν μερικοί φωτισμένοι συμπολίτες μας που αγωνίζονται ενάντια στο ρεύμα. Δάσκαλοι και καθηγητές που διδάσκουν καλλιέργεια και πολιτισμό. Πρόθυμοι δημόσιοι υπάλληλοι. Ευγενικοί οδηγοί. Ήρεμοι συνομιλητές. Εστιάτορες που σέβονται το νόμο για το κάπνισμα. Υπεύθυνοι κέντρων διασκέδασης που τηρούν τις ώρες κοινής ησυχίας. Πολίτες που μαζεύουν τα σκουπίδια τους από τις παραλίες και τα πετούν στους κάδους.

Είναι οι φωτεινές εξαιρέσεις, που συχνά, αντί να αποτελούν παράδειγμα προς μίμηση, χλευάζονται και λοιδορούνται. Είναι οι άνθρωποι που εμπνέονται ακόμη από την αρχαία κληρονομιά. Που έχουν δει τους γονείς και τους παππούδες τους να συμπεριφέρονται ευγενικά, ήρεμα «πολιτισμένα». Ακόμη κι όταν περνούσαν δύσκολες στιγμές. Πολέμους, δικτατορίες, οικονομικές δυσπραγίες. Που ήταν αξιοπρεπείς σε πολύ δυσκολότερες καταστάσεις από αυτές που ζούμε σήμερα.

Δυστυχώς, η γενική πτώση του πολιτιστικού επιπέδου της κοινωνίας μας αντανακλάται και στην υποβάθμιση των θεσμών. Οι εκπρόσωποι του έθνους δίνουν το παράδειγμα με τους συχνά άνευ ουσίας καυγάδες τους μπροστά στις τηλεοπτικές κάμερες. Οι πολιτικοί υπόσχονται πράγματα τα οποία είναι αδύνατο να υλοποιηθούν αφού συχνά αντιβαίνουν στη λογική και στην απλή αριθμητική. Επιπλέον, επιδιώκουν να ικανοποιήσουν την εκλογική τους πελατεία με μέτρα τα οποία μακροπρόθεσμα οδηγούν σε ακόμη μεγαλύτερη πολιτιστική υποβάθμιση.

Πως αντιδρά η μειοψηφία των απογοητευμένων πολιτών που επιθυμεί να ζει σε μια πολιτισμένη χώρα; Απλώς μεταναστεύει στο εξωτερικό! Σύμφωνα με στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος σχεδόν μισό εκατομμύριο Έλληνες και Ελληνίδες έχουν μεταναστεύσει τα τελευταία χρόνια στο εξωτερικό. Ψάχνοντας για δουλειά και για καλύτερες συνθήκες διαβίωσης. Σε μια πρόσφατη έρευνα του Braingain+ (στην οποία απάντησαν 3000 τέτοιοι νεομετανάστες) καταγράφηκαν και τα χαρακτηριστικά που τους αρέσουν στο εξωτερικό. Η κρατική οργάνωση και ευνομία (38,3%). Οι εργασιακές συνθήκες και ευκαιρίες (30,6%). Οι αξίες και τα πολιτισμικά χαρακτηριστικά (28,8%). Με δυο λόγια – ο πολιτισμός!

Οι Έλληνες του εξωτερικού θέλουν να βοηθήσουν την πατρίδα να ανακάμψει - αυτός είναι ο στόχος πρωτοβουλιών σαν το Braingain+. Το πρόβλημα είναι ότι οι πλειοψηφίες στην Ελλάδα φαίνεται πως δεν το θέλουν. Φροντίζουν μάλιστα να δώσουν ψήφο στους εύκολα επηρεαζόμενους 17χρονους, αντί να υλοποιήσουν τη δυνατότητα ψήφου των Ελλήνων πολιτών που ζουν στο εξωτερικό, όπως προβλέπει το Σύνταγμα από το 2001. Για να μη μιλήσουμε για την καταπολέμηση της αναξιοκρατίας, της γραφειοκρατίας, της καθυστέρησης στην απονομή δικαιοσύνης – που ισοδυναμεί σχεδόν με αρνησιδικία …

Οι Έλληνες του εξωτερικού θέλουν μια πολιτισμένη Ελλάδα. Πότε άραγε θα το θελήσουν πραγματικά και οι Έλληνες στην Ελλάδα;

12 Ιουλίου 2016

Ένα παράθυρο στη γνώση

Ο ιστότοπος www.blod.gr περιέχει χιλιάδες διαλέξεις υψηλού επιπέδου για πληθώρα επίκαιρων επιστημονικών και κοινωνικών θεμάτων
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 12 Ιουλίου 2016 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-252)

Ακούμε και διαβάζουμε στις ειδήσεις για το Κέντρο Πολιτισμού του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (ΚΠΙΣΝ) που σύντομα θα ανοίξει τις πύλες του στο κοινό. Ένα πολυλειτουργικό και περιβαλλοντικά βιώσιμο κέντρο παιδείας, τέχνης και αναψυχής στο Φαληρικό Δέλτα της Αθήνας. Ένα κέντρο που περιλαμβάνει το Πάρκο Σταύρος Νιάρχος και τις νέες, υπερσύγχρονες εγκαταστάσεις της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος και της Εθνικής Λυρικής Σκηνής.

Αξιολογότατο έργο που είναι δωρεά του Ιδρύματος «Σταύρος Νιάρχος» στο ελληνικό Δημόσιο. Το οποίο και θα είναι αρμόδιο για την περαιτέρω λειτουργία του. Κάτι για το οποίο υπάρχουν ήδη προβληματισμοί αφού, η κατάσταση των δημόσιων οικονομικών, δεν εξασφαλίζει την κάλυψη, σε βάθος χρόνου, των λειτουργικών εξόδων του Κέντρου από το κράτος … Επιπλέον, η πρόσβαση στις εγκαταστάσεις και τις εκδηλώσεις του Κέντρου απαιτούν φυσική παρουσία, κάτι που δεν είναι πάντα δυνατόν για τους περισσότερους συμπολίτες μας που ζουν εκτός Αθηνών.

Συγκρίνω άθελά μου αυτήν, την καθόλα αξιέπαινη προσπάθεια, με τον ιστότοπο που έχει δημιουργήσει ένα άλλο κοινωφελές ίδρυμα, το Ίδρυμα Μποδοσάκη. Ιστότοπο του οποίου τις λειτουργικές δαπάνες καλύπτει εξ ολοκλήρου το Ίδρυμα. Ιστότοπο που εμπλουτίζεται διαρκώς και διατίθεται δωρεάν σε όλο τον κόσμο μέσω διαδικτύου. Πρόκειται για το www.blod.gr, από τα αρχικά των λέξεων Bodossaki Lectures on Demand δηλαδή Μποδοσάκιες Διαλέξεις κατά παραγγελία.

Ανακάλυψα το blod το φθινόπωρο του 2014, στο πλαίσιο της διοργάνωσης του συνεδρίου «Το μέλλον των γλωσσικών επαγγελμάτων». Σκεφτήκαμε τότε να βιντεοσκοπήσουμε τις ομιλίες αλλά προβληματιζόμαστε σε ποιόν ιστότοπο να τις αναρτήσουμε για να πιάσουν καλύτερα τόπο. «Γιατί δεν δοκιμάζετε το blod;», με προέτρεψε η Φωτεινή Ασδεράκη, Επίκουρη Καθηγήτρια του Τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς και συνδιοργανώτρια του Συνεδρίου.

Πρόκειται για έναν θησαυρό γνώσης ανοικτό σε όποιον ενδιαφέρεται και έχει μια απλή σύνδεση στο διαδίκτυο. Περιλαμβάνει σήμερα 2.789 διαλέξεις που καλύπτουν θέματα από τον Αθλητισμό, την Αρχαιολογία και την Αρχιτεκτονική, μέχρι Διεθνείς σχέσεις, Εκπαίδευση, Ιστορία, Κοινωνικά θέματα, Λογοτεχνία, Νομική, Πολιτική, Οικονομία, Τέχνες, Πολιτισμό και Φιλοσοφία. Αλλά και θέματα από τις θετικές επιστήμες όπως Βιολογία, Γεωγραφία, Μαθηματικά, Ιατρική, Νευροεπιστήμες, Περιβάλλον, Πληροφορική, Τεχνολογία, και Φυσικές επιστήμες. Διαλέξεις, που συνεχώς εμπλουτίζονται με νέες …

Ανάμεσα στις διαλέξεις του blod υπάρχουν και μερικές για γλωσσικά θέματα που περιλαμβάνουν τις περισσότερες από τις διαλέξεις των εκδηλώσεων που έχει οργανώσει το Γραφείο Αθηνών της Γενικής Διεύθυνσης Μετάφρασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής από το 2014 και μετά. Μαζί με άλλες αξιολογότατες διαλέξεις. Στις πιο πρόσφατες από αυτές περιλαμβάνονται τα «Δεκαεννέα μικρά μαθήματα για έναν Μεγάλο Κόσμο» της καθηγήτριας Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αθηνών Μαρίας Ευθυμίου. Η δημόσια συζήτηση που οργάνωσε το ΕΛΙΑΜΕΠ με θέμα «Το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η Ελλάδα: Προκλήσεις και Προοπτικές».

Το Διεθνές Συμπόσιο «Έτος Αριστοτέλη: Λόγος περί παθών – Από την ρητορική του μίσους στην ρητορική της αποδοχής». Το «5ο Συνέδριο Καρκίνου του Μαστού - Τι άλλαξε, τι αλλάζει». Οι ομιλίες από την εκδήλωση «Χάνω βάρος - Κερδίζω ζωή» με αναφορές στην παιδική παχυσαρκία. Οι διαλέξεις από την εκδήλωση «Θεραπεύοντας την ψύχωση με αξιοπρέπεια». Και πολλές, πολλές άλλες.

Το blod άρχισε να λειτουργεί το 2011. Ψυχή του, ο σκηνοθέτης Μάνος Ευστρατιάδης, υπεύθυνος σχεδιασμού και υλοποίησης του έργου αλλά και υπεύθυνος των βιντεοσκοπήσεων. Μαζί με τους εικονολήπτες και τα υπόλοιπα μέλη της μικρής ομάδας του blod, έχουν κατορθώσει να στήσουν ένα εργαλείο που ακτινοβολεί παιδεία και γνώση. Τόσο πολύ μάλιστα που το blod να έχει σχεδόν επισκιάσει τις υπόλοιπες αξιολογότατες δράσεις του Ιδρύματος Μποδοσάκη.

Δράσεις στον τομέα της Παιδείας με τις ετήσιες υποτροφίες σε νέους με υψηλές επιδόσεις αλλά χωρίς οικονομικές δυνατότητες. Και με την ενίσχυση της καινοτομίας και της επιχειρηματικότητας μεταξύ των νέων. Στον τομέα της Υγείας με δωρεές για την κατασκευή πλήρων νοσοκομειακών μονάδων και κλινικών, καθώς και για την χορήγηση ιατρικού εξοπλισμού στα περισσότερα δημόσια νοσοκομεία της Ελλάδας. Καθώς και με το «Πρόγραμμα για την καταπολέμηση της φτώχειας - Giving for Greece», που έχει στόχο να εξασφαλίσει τη πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας από ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.

Επίσης δράσεις στον τομέα του Περιβάλλοντος, με τη χρηματοδότηση σχετικών ερευνών και προγραμμάτων περιβαλλοντικής αγωγής. Και στον τομέα της Κοινωνίας των Πολιτών μέσω του προγράμματος «Είμαστε όλοι Πολίτες» για την ενδυνάμωση και ενίσχυση της κοινωνίας των πολιτών. Μέσω της χρηματοδότησης Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων που στοχεύουν στη μείωση των κοινωνικών ανισοτήτων, της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού, στην προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των μειονοτήτων, καθώς και στην ανάδειξη της δημοκρατίας, της διαφάνειας και της ορθής διακυβέρνησης.

Ξαναγυρίζοντας στο blod, θεωρώ ότι αποτελεί ένα εργαλείο, το οποίο μπορούν να αξιοποιήσουν οι καθηγητές όχι μόνον στην Ανώτερη και την Ανώτατη αλλά και στη Μέση Εκπαίδευση για να βοηθήσουν σπουδαστές, φοιτητές και μαθητές να έλθουν σε επαφή με νέους κόσμους γνώσης. Με νέους διευρυμένους ορίζοντες. Με νέους και εξελισσόμενους τομείς. Συμβάλλοντας στην αναβάθμιση της Παιδείας και στην άνοδο του πνευματικού επιπέδου στη χώρα μας.

Κάτι που αποτελεί τη μόνη ελπίδα για να ξεπεράσουμε τη σημερινή κρίση …

05 Ιουλίου 2016

Περί αρχαίου θεάτρου

Οι αρχαίες τραγωδίες και κωμωδίες είναι γεμάτες από ψυχ-αγωγικά μηνύματα τα οποία είναι περισσότερο επίκαιρα από ποτέ…
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 5 Ιουλίου 2016 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-251)

Κάθε καλοκαίρι φροντίζω να απολαύσω μερικές παραστάσεις θεατρικών έργων της κλασσικής αρχαιότητας. Σε κάποιο ανοιχτό θέατρο, όπως εκείνο της Ανατολικής Τάφρου, το Ηρώδειο ή ακόμη και το αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου. Είναι μια ξεχωριστή και ιδιαίτερα πλούσια εμπειρία ανεξάρτητα αν πρόκειται για μια κλασσική τραγωδία ή για μια πιο ελαφριά κωμωδία του Αριστοφάνη.

Οι τραγωδίες ήταν έργα γραμμένα για να προβληματίσουν το κοινό πάνω σε προαιώνια ζητήματα μερικά από τα οποία τα εξετάζει σήμερα η ψυχολογία. Δεν είναι τυχαίο π.χ. πως μια κλασσική πια έννοια της ψυχολογίας, το Οιδιπόδειο, ονομάστηκε έτσι, χάρη στο μύθο που ανέδειξε η τραγωδία «Οιδίπους τύραννος» του Σοφοκλή. Και δεν είναι παράξενο που τα αρχαία θέατρα ήταν πάντα δίπλα στα Ασκληπιεία, στα αρχαία εκείνα νοσοκομειακά συγκροτήματα.

Πέρσι, είχα την ευκαιρία να απολαύσω το έργο «Αίας», έργο κι αυτό του Σοφοκλή, σε άψογη μετάφραση του Δημήτρη Μαρωνίτη. Θέμα, η μανιοκατάθλιψη, που καταλήγει στην αυτοκτονία. Το παρακολούθησα με την κόρη μου, που ετοιμάζει έναν διδακτορικό για τον εκσυγχρονισμό του συστήματος ψυχικής υγείας στο Βέλγιο. Οι νέες αντιλήψεις για την αντιμετώπιση όσων η κοινωνία χαρακτηρίζει ως «ψυχικά ασθενείς» περιλαμβάνουν περιορισμό της χορήγησης ψυχοφαρμάκων, ένταξη σε ανοικτές κοινότητες αλληλοϋποστήριξης κατάργηση του εγκλεισμού σε ψυχιατρεία.

Στη τραγωδία, ο Αίας, χολωμένος που δεν του έδωσαν τα όπλα του Αχιλλέα, καταλαμβάνεται από μανία και σκοτώνει τα κοπάδια του στρατοπέδου των Αχαιών, νομίζοντας ότι σκοτώνει τους συντρόφους που τον αδίκησαν. Όταν συνέρχεται, η ντροπή του τον ωθεί στην αυτοκτονία. Ο αδελφός του ο Τεύκρος μάταια προσπαθεί να επιβάλλει τον περιορισμό των κινήσεών του, τον εγκλεισμό στη σκηνή του. Η ντροπιαστική αποξένωση από τους συναγωνιστές οδηγεί τον ήρωα να βάλει τέρμα στη ζωή του.

Πρόσφατες έρευνες σχετικά με την εξάρτηση από τα ναρκωτικά επιβεβαιώνουν αυτήν την πανάρχαια διαπίστωση. Οι εξαρτήσεις δεν οφείλονται κυρίως στις χημικές ιδιότητες των ουσιών αλλά στην απομόνωση στην οποία πέφτουν σταδιακά οι χρήστες. Η αποκοπή από τις κοινωνικές συναναστροφές οδηγεί σε κατάθλιψη και στη συνέχεια στη χρήση ουσιών.

Φέτος, παρακολούθησα την τραγωδία «Ευμενίδες», από την τριλογία Ορέστεια του Αισχύλου, που ανέβασε η θεατρική ομάδα του ΠΕΑΠ Δήμου Λυκόβρυσης – Πεύκης. Μια βαθιά ψυχολογική αλληγορία για την ίδια την ψυχική νόσο. Και το πρώτο βήμα αντιμετώπισής της.

Ο Ορέστης, που κατατρύχεται από τις Ερινύες για τον φόνο της μητέρας του της Κλυταιμνήστρας. Η μητροκτονία, φοβερό έγκλημα, δεν τον αφήνει να ησυχάσει, παρόλο που η πράξη του θα μπορούσε να δικαιολογηθεί από το γεγονός ότι την διέπραξε για να εκδικηθεί τον άδικο φόνο του πατέρα του. Του Αγαμέμνονα, που μόλις είχε επιστρέψει από τον Τρωικό πόλεμο.

Ο Ορέστης προσφεύγει ικέτης στον ναό του Απόλλωνα, ο οποίος τον καθοδηγεί να ζητήσει την κρίση της Αθηνάς, της θεάς της σοφίας. Η Αθηνά οργανώνει μια κατ' αντιπαράσταση δίκη. Με ενόρκους. Με τις Ερινύες στο ρόλο του κατήγορου. Και με τον Απόλλωνα στην υπεράσπιση - γραμμή της οποίας είναι ότι η μητροκτονία εκτελέστηκε μετά από χρησμό του ίδιου του Απόλλωνα.

Όμως, το κρίσιμο σημείο του έργου είναι η παραδοχή από τον Ορέστη ότι αυτός είναι ο ένοχος. Ότι αυτός σήκωσε το μαχαίρι και εκτέλεσε την αποτρόπαια πράξη. Πρόκειται για το πρώτο βήμα της θεραπευτικής διαδικασίας. Η αναγνώριση του προβλήματος από το ίδιο τον ψυχικά πάσχοντα. Ο οποίος, με την παρέμβαση της σοφής Αθηνάς, αθωώνεται και απαλλάσσεται από το κυνηγητό των Ερινυών. Τις οποίες η Αθηνά πείθει να μετατραπούν σε Ευμενίδες.

Όλη η εικόνα της σύγχρονης ψυχοθεραπείας σε ένα έργο που παίχτηκε το 458 π.Χ. δηλαδή πριν από 2.475 χρόνια! Πρώτο βήμα, η παραδοχή ότι υπάρχει πρόβλημα και η αναζήτηση βοήθειας. Δεύτερο βήμα, με τη βοήθεια των σοφών συμβουλών, αλλαγή του τρόπου θεώρησης των πραγμάτων, έτσι ώστε να αλλάξουν οι σκέψεις - να λυθεί το πρόβλημα μέσα στο κεφάλι του ασθενούς. Μόνον έτσι οι Ερινύες μετατρέπονται σε Ευμενίδες. Μόνον έτσι ο ταλαιπωρημένος ασθενής θεραπεύεται από την ψυχική του νόσο.

Διδάγματα ωστόσο δεν έχουν μόνο οι τραγωδίες. Ο «Πλούτος» του Αριστοφάνη, που έχει προγραμματιστεί να τον δούμε και στα Χανιά στις 28 και 29 Ιουλίου, είναι μια κωμωδία με επίκαιρα μηνύματα. Ο θεός Πλούτος, τυφλωμένος από τον Δία, δεν ξεχωρίζει τους τίμιους από τους απατεώνες με αποτέλεσμα να ευνοεί μάλλον τους δεύτερους. Ένας χρεωκοπημένος Αθηναίος που τον συναντά στο δρόμο, αποφασίζει να τον βοηθήσει να ξαναβρεί το φως του. Κι αυτό, παρά τα επιχειρήματα της Πενίας ότι η φτώχεια αποτελεί πολύ καλό κίνητρο για πρόοδο, αφού παρακινεί τους ανθρώπους να μορφωθούν και να δουλέψουν.

Όταν λοιπόν ο θεός Πλούτος ξαναβλέπει, η ζωή αναστατώνεται αφού όλοι είναι πια πλούσιοι και έχουν εξαλειφτεί πολλά από τα κίνητρα για πλουτισμό. Ο κόσμος δεν προσφέρει πλέον θυσίες στους θεούς και αυτό θίγει τα έσοδα των ιερέων. Το χρήμα δεν αποτελεί πλέον κίνητρο για παράνομες πράξεις και οι μεσάζοντες κομπιναδόροι μένουν άνεργοι.

Το τελικό μήνυμα του ποιητή είναι ότι ο πλούτος πρέπει να είναι κοινό κτήμα, να ανήκει στην πόλη και σε όλους τους πολίτες. Ο ατομικός πλουτισμός, ιδίως όταν γίνεται με παράνομες μεθόδους, δεν είναι ποτέ προς όφελος της κοινωνίας. Αντίθετα, όταν πλουτίζει η πολιτεία, και οι πολίτες μπορούν να ελπίζουν σε ένα καλύτερο και λαμπρότερο μέλλον.

Όλα τα παραπάνω νομίζω πως είναι χρήσιμα για να δούμε και να κατανοήσουμε την βαθύτερη εκπαιδευτική σημασία των αρχαίων θεατρικών έργων. Τα οποία, σημειωτέον κρατούσαν κάτι περισσότερο από μία ώρα - για να μην κουράζονται οι θεατές και να συγκρατούν τα σημαντικά μηνύματα του έργου. Μηνύματα ζωής και αγωγής της ψυχής …