13 Ιουνίου 2017

Γράμμα σ' ένα γιασεμί

Γραμμένο με ρομαντική διάθεση αλλά και σαφή αίσθηση της ελληνικής πραγματικότητας …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 13 Ιουνίου Μαΐου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-292)

Αγαπητό μου γιασεμί,

πόσο χαίρομαι που άρχισες να αναπτύσσεσαι. Το μόνο που χρειαζόσουν ήταν ένα σωστό κλάδεμα. Να κοπούν τα άχρηστα, αντιπαραγωγικά κομμάτια. Για να μπορέσουν να αναπτυχθούν και να μεγαλώσουν τα κλαδιά που αγωνιούσαν να ξεπεταχτούν. Με δυο-τρία σύρματα για υποστήριξη και καθημερινό πότισμα η ανάπτυξή σου είναι ορατή μέρα με τη μέρα.

Το ξέρω πως το κλάδεμα πονάει. Όμως δεν το αγνοείς πως έγινε με αγάπη. Ακόμη και ο Χριστός μιλώντας στους μαθητές του αναφέρθηκε στο κλάδεμα του κλήματος, ιδίως εκείνου που καρποφορεί, προκειμένου να καρποφορήσει περισσότερο. (Ιωαν 15:2 «…πᾶν τὸ καρπὸν φέρον, καθαίρει αὐτὸ, ἵνα πλείονα καρπὸν φέρῃ»).

Ξέρω πως είναι στη φύση σου να σκαρφαλώνεις σε φράκτες και τοίχους και με τα λουλούδια σου να γεμίζεις τον αέρα όμορφα αρώματα και ευωδιές. Θα 'λεγε κανείς ότι είσαι σαν τους Έλληνες που από τη φύση τους θέλουν να προοδεύουν. Αλλά για να καρποφορήσουν θα πρέπει, όπως κι εσύ, να βρεθούν στο κατάλληλο περιβάλλον. Τα οποίο αν δεν το βρουν στον τόπο τους θα το αναζητήσουν με πόνο ψυχής κάπου στην ξενιτιά.

Ξέρεις γιασεμί μου πόσο δύσκολο είναι να σε ξεριζώσουν από εδώ που μεγάλωσες κι έβγαλες τα πρώτα σου λουλούδια και να σε μεταφυτεύσουν σε άλλο τόπο, κρύο, βροχερό, γεμάτο καταχνιά και επιφυλακτικά βλέμματα; Χωρίς ελιές, χωρίς λεμονιές, χωρίς την ελληνική θάλασσα και τον λαμπρό ελληνικό ήλιο;

Αλλά και πόσο δύσκολο είναι να αναπτυχθείς στον τόπο σου όταν τριγύρω σου έχει ξεφυτρώσει ένα πλέγμα από βάτα και αγριόχορτα που σε πνίγουν. Όταν τριγύρω σου βλέπεις σκουπίδια και όλων των λογιών τα πλαστικά πεταμένα από ασυνειδήτους. Όταν χωρίς ντροπή οι καπνιστές σε φλομώνουν με τον δηλητηριώδη καπνό από τα τσιγάρα τους. Όταν πρέπει να προσέχεις διπλά και τρίδιπλα στο δρόμο μη σε σκοτώσει ο μεθυσμένος, ο καμικάζι, όσοι μιλούν στο κινητό και όσοι δεν σέβονται ούτε τα φανάρια ούτε τα σήματα της τροχαίας.

Αναρωτιέσαι βέβαια γιατί κάθομαι και στα λέω; Και μάλιστα ακούγοντας και την συναυλία κλασσικής μουσικής από το κανάλι της Βουλής! Ξέρω πως σου αρέσει η όμορφη απαλή μουσική. Σε λίγο θα μας πάρουν τ' αυτιά τα αρσενικά τζιτζίκια. Που θα τραγουδούν για να προσελκύσουν το ταίρι τους και να ζευγαρώσουν. Κι αυτή η μουσική μας αρέσει αφού αναγγέλλει την έναρξη του καλοκαιριού με τις ζέστες, τα καρπούζια, τα σύκα και τα άλλα όμορφα φρούτα.

Το καλοκαίρι, που το περιμένουν χιλιάδες συμπατριώτες μας για να δουλέψουν στις διάφορες εποχιακές δουλειές ώστε να καλύψουν τα έξοδα όλης της χρονιάς. Μερικοί για να αισχροκερδήσουν σε βάρος ανυποψίαστων τουριστών. Άλλοι για να ασκήσουν το «ευγενές» άθλημα της φοροδιαφυγής μη κόβοντας αποδείξεις ή μη εκδίδοντας τιμολόγια. Έτσι που να επιβαρυνθούν ακόμη περισσότερο τα εύκολα θύματα της εφορίας. Οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι …

Μη φοβάσαι όμως. Τα συνήθη θύματα θα διαμαρτυρηθούν στους δρόμους, σε διαδηλώσεις και πορείες. Αλλά δεν πρόκειται να αντιδράσουν ποτέ όταν θα βλέπουν την παρανομία να διαπράττεται μπροστά στα μάτια τους. Θα θεωρήσουν ότι αν καταγγείλουν τον παράνομο θα θεωρηθούν ρουφιάνοι και καταδότες. Γιατί όσο κι αν θέλουν να θεωρούνται πολίτες μιας πολιτισμένης χώρας είναι στην πραγματικότητα αυτό που λέει κι ο ποιητής «δειλοί, μοιραίοι κι άβουλοι αντάμα …». Που περιμένουν κάποιο θάμα το οποίο δεν πρόκειται ποτέ να έλθει αν δεν σηκωθούν, αν δεν ανασκουμπωθούν, αν δεν δουλέψουν με πείσμα και χωρίς φωνασκίες.

Όλα αυτά στα λέω αγαπητό μου γιασεμί γιατί αύριο θα έχεις σκαρφαλώσει λίγο πιο πάνω και μεθαύριο ακόμη παραπάνω. Σα να μου λες πως έχω δίκιο, πως συμφωνείς με τα λεγόμενά μου. Ίσως να σκαρφάλωνες και χωρίς να ακούσεις τον πρωινό μου μονόλογο. Σίγουρα δεν θα το έκανες αν δεν σε είχαμε κλαδέψει και ποτίσει.

Όμως όλα όσα σου είπα τα λέω και τα γράφω εδώ και χρόνια. Και δυστυχώς έχω την εντύπωση ότι τα πράγματα αντί να καλυτερεύουν γίνονται κάθε μέρα και χειρότερα. Περισσότερη αυθαιρεσία. Περισσότερα σκουπίδια. Περισσότερα τροχαία. Πιο σκυθρωπά πρόσωπα στο δρόμο. Λιγότερες καλημέρες. Αν μάλιστα τολμήσεις να κάνεις κάποια καλοπροαίρετη παρατήρηση αντιμετωπίζεις ειρωνείες και συγκατάβαση. Αν τολμήσεις να επικαλεσθείς το νόμο θα σε πούμε μέχρι και φασίστα. Μάλιστα θα σου επιτεθούν ακόμη και όσοι θίγονται άμεσα από τις παραβατικές συμπεριφορές για τις οποίες θα τολμήσεις να διαμαρτυρηθείς.

Θα μου πεις πως έχουμε τις εκλογές για να διαλέξουμε κάτι διαφορετικό. Όμως, όπως εσύ δεν μπορείς να μετακινηθείς ούτε ένα μέτρο από το μέρος που σε έχουν φυτέψει, έτσι και το εκλογικό σώμα βρίσκεται κάθε φορά μπροστά σε ένα διπλό αδιέξοδο (double bind όπως το λένε οι ψυχολόγοι). Όλοι γνωρίζουν κατά βάθος πως ό,τι κι αν ψηφίσουν τα πράγματα δεν θα πάνε καλύτερα. Κι έτσι φτάνουμε να ψηφίζουμε το «μη χείρον» το οποίο μερικοί και θεωρούν ότι είναι και πολύ παραπάνω από το βέλτιστο! Ή να μην συμμετέχουμε καθόλου στα κοινά κάτι που είναι ακόμη χειρότερο …

Τι ευτυχισμένο που είσαι γιασεμί μου! Ακολουθείς αυτό που σου επιτάσσει η φύση και δείχνεις την ευγνωμοσύνη σου αναπτυσσόμενο χάρις στο κλάδεμα, στο πότισμα και στο λίπασμα που σου βάζουν όταν πρέπει. Πόσο θα ήθελα να σου μοιάσει κι η πατρίδα μας … Για να ανθίσει και να ευωδιάσει όπως της αξίζει!

06 Ιουνίου 2017

Προσεκτική οδήγηση για λιγότερα τροχαία!

12% των θανατηφόρων τροχαίων οφείλεται στη απόσπαση της προσοχής του οδηγού με κύριο υπεύθυνο τα έξυπνα κινητά …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 6 Ιουνίου Μαΐου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-291)

Παρατηρώ συχνά οδηγούς να μιλούν αμέριμνοι στο κινητό τηλέφωνο ενώ κρατούν το τιμόνι. Άλλοι τρώνε ή συζητούν με τους επιβάτες. Μερικές κυρίες χτενίζονται ή βάφονται. Άλλοι διαβάζουν έγγραφα ή και βιβλία. Είναι προφανές ότι δεν έχουν συναίσθηση του κινδύνου να προκαλέσουν ακόμη και θανατηφόρο ατύχημα λόγω απροσεξίας.

Σύμφωνα με στοιχεία του Βελγικού Ινστιτούτου Οδικής Ασφάλειας, η συμπεριφορά κατά την οδήγηση όποιου ή όποιας δεν προσέχει π.χ. μιλάει στο κινητό, ισοδυναμεί με εκείνη ατόμου που έχει καταναλώσει 4 μπύρες. Αν μάλιστα στέλνει μήνυμα με το κινητό του ενώ οδηγεί, έχει 23 φορές περισσότερες πιθανότητες να εμπλακεί σε ατύχημα!

Παράλληλα, με βάση τον ελληνικό Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, η χρήση κινητού τηλεφώνου κατά την οδήγηση επιφέρει πρόστιμο 100 ευρώ και αφαίρεση της άδειας οδήγησης για 30 ημέρες. Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία της Ελληνικής Αστυνομίας, το 2016 βεβαιώθηκαν 25.381 παραβάσεις χρήσης κινητού τηλεφώνου κατά την οδήγηση, σημαντική αύξηση σε σχέση με το 2015 όταν είχαν βεβαιωθεί 19.730 τέτοιες παραβάσεις. Συγκριτικά στο Βέλγιο η αστυνομία βεβαιώνει κάθε χρόνο περίπου 100.000 τέτοιες παραβάσεις.

Επιπλέον, σύμφωνα με τις στατιστικές της Αστυνομίας για το 2016, το 12% των θανατηφόρων τροχαίων στην Ελλάδα οφειλόταν στην απόσπαση της προσοχής του οδηγού. Είναι κάτι που εξηγείται εύκολα αφού η χρήση κινητού κατά την οδήγηση ή κάποια άλλη ασχολία προκαλεί υπερφόρτωση του εγκεφάλου με αποτέλεσμα ο οδηγός να φρενάρει ασυναίσθητα αφού δεν μπορεί να κάνει δύο πράγματα ταυτόχρονα - να μιλάει, να τρώει ή να καλλωπίζεται και να οδηγεί!

Όσο δεν ασχολείται αποκλειστικά με το τιμόνι και τον δρόμο, οδηγεί με μειωμένη ταχύτητα και έχει προσβληθεί από «τύφλωση λόγω απροσεξίας». Καρφώνει το βλέμμα μπροστά αλλά δεν βλέπει τι συμβαίνει γύρω. Δεν ακολουθεί ευθύγραμμη τροχιά και ο χρόνος αντίδρασής του αυξάνεται.

Ακόμη και η χρήση συστήματος ανοικτής ακρόασης επηρεάζει την οδήγηση. Από έρευνα του Βελγικού Ινστιτούτου Οδικής Ασφάλειας προκύπτει ότι οι οδηγοί που χρησιμοποιούσαν τέτοιο σύστημα πρόσεχαν πολύ λιγότερο τις πινακίδες (-44%), τα άλλα οχήματα (-28%) και τους καθρέπτες. Είχαν επίσης την τάση να οδηγούν στη μεσαία λωρίδα κυκλοφορίας. Το συμπέρασμα είναι ότι ακόμη και με σύστημα ανοικτής ακρόασης ο οδηγός θα πρέπει να διακόψει την επικοινωνία αμέσως αφού εξηγήσει στον καλούντα ότι οδηγεί.

Όμως, ακόμη κι αυτή η σύντομη επικοινωνία μπορεί να αποβεί μοιραία. Ποια είναι λοιπόν η λύση; Ευτυχώς εδώ μπορεί να βοηθήσει η τεχνολογία. Η βελγική εφημερίδα Le Soir παρουσίασε πρόσφατα τρεις νέες εφαρμογές για έξυπνα κινητά, οι οποίες εξασφαλίζουν την απομόνωση του οδηγού κατά την οδήγηση.

Οδηγώ, καλέστε αργότερα. Η Samsung προτείνει μια νέα εφαρμογή, την «In Traffic Reply». Η εφαρμογή, ανιχνεύει μέσω γεωεντοπισμού την ταχύτητα του οχήματος, ανεξάρτητα αν είναι ποδήλατο, μοτοσυκλέτα ή αυτοκίνητο. Μόλις η ταχύτητα αυτή ξεπεράσει τα 10 χιλιόμετρα την ώρα, η εφαρμογή, εφόσον έχει ενεργοποιηθεί, απαντά αυτόματα στις εισερχόμενες κλήσεις αλλά και στα μηνύματα. Στις κλήσεις απαντά με ένα ηχογραφημένο μήνυμα και στα μηνύματα με ένα ανάλογο γραπτό μήνυμα: «Αυτή τη στιγμή οδηγώ, παρακαλώ καλέστε αργότερα!».

Δυστυχώς, προς το παρόν η εφαρμογή αυτή είναι συμβατή μόνο με έξυπνα κινητά Samsung. Επιπλέον, ακόμη κι αν αυτή (ή κάποια άλλη παρόμοια εφαρμογή) διατεθεί σε όλα τα έξυπνα κινητά, οι χρήστες θα πρέπει να έχουν υπόψη τους ότι η χρήση του γεωεντοπισμού καταναλώνει πολύ μπαταρία.

Για εταιρικά αυτοκίνητα. Μια άλλη εφαρμογή που απευθύνεται σε εταιρείες με στόλο αυτοκινήτων λειτουργεί διαφορετικά. Το Freeedrive, απαιτεί κατ' αρχήν την εγκατάσταση μιας πλακέτας σε κάθε αυτοκίνητο (που κοστίζει 50 ευρώ ετησίως). Η πλακέτα περιλαμβάνει κάρτα ασύρματης επικοινωνίας που ενεργοποιεί αυτόματα μιαν εφαρμογή στο έξυπνο κινητό του οδηγού μόλις ξεκινήσει το όχημα. Αν ο οδηγός πιάσει το κινητό του ενώ οδηγεί ακούει μιαν ενοχλητική ηχητική προειδοποίηση και λαμβάνει ένα γραπτό μήνυμα μαζί με μια δόνηση. 9 στους 10 οδηγούς σταμάτησαν να χρησιμοποιούν το τηλέφωνο κατά την οδήγηση.

Σε περίπτωση επαναλαμβανόμενης υποτροπής το σύστημα επιτρέπει επίσης την αυτόματη διακοπή του σήματος στο κινητό μόλις ο οδηγός βάλει το κλειδί στη μηχανή. Πρόκειται για ριζική αντιμετώπιση, αλλά συχνά αναγκαία - ιδίως σε λεωφορεία, φορτηγά, ταξί και οχήματα διανομής, των οποίων οι οδηγοί συχνά χρησιμοποιούν το κινητό τηλέφωνο χωρίς περιορισμό …

Κλωβός Φαραντέι. Ο κλωβός Φαραντέι είναι ένα μεταλλικό πλέγμα που θωρακίζει τον χώρο τον οποίο περιβάλλει από ηλεκτρικά πεδία και ηλεκτρομαγνητικά κύματα. Χρησιμοποιείται για την προστασία ευαίσθητων οργάνων ή ακόμη και για την αντικεραυνική προστασία κτιρίων. Αν κλείσετε το κινητό σας σε έναν κλωβό Φαραντέι, το απομονώνετε τελείως και δεν μπορείτε να λάβετε καμία κλήση ούτε μήνυμα. Ο κλωβός βέβαια θα πρέπει να είναι γειωμένος.

Ένα τέτοιο σύστημα μελετά η αυτοκινητοβιομηχανία Νισάν για το Juke, το νέο της όχημα ψυχαγωγίας/εργασίας (SUV). Αν το κινητό τοποθετηθεί στην ειδική θήκη απομονώνεται από τα σήματα κινητής, τα WiFi και τις συνδέσεις Bluetooth. Προβλέπεται μόνο ενσύρματη σύνδεση για την μετάδοση στο αυτοκίνητο της μουσικής που έχει αποθηκευτεί στη συσκευή. Πρόκειται για δραστική λύση για όποιον ή όποιαν νοιώθει ότι δεν μπορεί να αντισταθεί στη χρήση κινητού κατά την οδήγηση.

Άλλες εφαρμογές. Υπάρχουν βέβαια και λιγότερο περίπλοκες εφαρμογές που επιτρέπουν την απάντηση σε εισερχόμενες κλήσεις και μηνύματα. Όμως αυτές πρέπει να ενεργοποιηθούν πριν από την αναχώρηση και να απενεργοποιηθούν μόλις ο οδηγός βγει από το αυτοκίνητο. Και φυσικά, υπάρχει πάντα η επιλογή απενεργοποίησης της συσκευής πριν αρχίσει η οδήγηση.

Ο καθένας και η καθεμιά από εμάς θα επιλέξει τη λύση που του ταιριάζει ανάλογα με την αξία που δίνει στην ανθρώπινη ζωή. Τη δική του και εκείνη των αγαπημένων του. Η έλλειψη αυτοσυγκέντρωσης κατά την οδήγηση μπορεί να σκοτώσει. Αξίζει τον κόπο να βάζει κανείς τη ζωή του σε κίνδυνο με αυτό τον τρόπο;

30 Μαΐου 2017

Το κάπνισμα μας απειλεί όλους!

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά του καπνίσματος να υπενθυμίσουμε ότι το κάπνισμα απειλεί καπνιστές και μη καπνιστές, την οικονομία και το περιβάλλον …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 30 Μαΐου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-290)

Η Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καπνίσματος γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 31 Μαΐου, με βάση απόφαση που πήρε το 1988 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας. Στόχος της είναι να μας υπενθυμίζει τις βλαβερές συνέπειες του καπνίσματος. Το θέμα της φετινής ενημερωτικής εκστρατείας του ΠΟΥ είναι οι τρόποι με τους οποίους το κάπνισμα αποτελεί τροχοπέδη στην ανάπτυξη.

Υγεία. Με το κάπνισμα ο οργανισμός προσλαμβάνει 4.000 περίπου άχρηστες ουσίες από τις οποίες οι 55 είναι αποδεδειγμένα καρκινογόνες. Μερικές είναι ιδιαίτερα τοξικές (π.χ. πίσσα, αμμωνία, ασετόν, μονοξείδιο του άνθρακα) ενώ η νικοτίνη, που είναι καθαρό δηλητήριο, δημιουργεί εθισμό και εξάρτηση. Το αποτέλεσμα είναι το κάπνισμα να έχει δραματικές επιπτώσεις στη υγεία.

Ο καρκίνος του πνεύμονα αφορά στη συντριπτική του πλειοψηφία καπνιστές (πάνω από 90%) και είναι ιδιαίτερα θανατηφόρος. Όμως, το κάπνισμα συνδέεται και με καρκίνους στα χείλη, τη στοματική κοιλότητα, τον λάρυγγα, την ουροδόχο κύστη (επίσης πάνω από το 90% των πασχόντων είναι καπνιστές) αλλά και στο πάγκρεας, το στομάχι, τη μήτρα και τα νεφρά.

Με το κάπνισμα συνδέεται το 25% των θανάτων από καρδιαγγειακές παθήσεις. Σε άνδρες 40-45 ετών το κάπνισμα αυξάνει από 3 έως 6 φορές τον κίνδυνο εκδήλωσης θανατηφόρου καρδιακού επεισοδίου. Σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια λόγω ισχαιμικής καρδιοπάθειας πενταπλασιάζει την πιθανότητα θανάτου, ενώ σε όσους έχουν ιστορικό εμφράγματος του μυοκαρδίου και συνεχίζουν να καπνίζουν, ο κίνδυνος νέου εμφράγματος τριπλασιάζεται. Σε γυναίκες που λαμβάνουν αντισυλληπτικά η τάση για θρομβώσεις που συνεπάγεται η λήψη τους μεγιστοποιείται με το κάπνισμα. Να σημειωθεί ότι οι θάνατοι που προκαλούνται από καρδιαγγειακές νόσους λόγω καπνίσματος είναι πολύ περισσότεροι από τους θανάτους που προκαλούνται από τους καρκίνους των πνευμόνων και της ουροδόχου κύστης.

Με το κάπνισμα συνδέονται άμεσα η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια και το πνευμονικό εμφύσημα. Αλλά και η κάμψη της σεξουαλικής ικανότητας στους άνδρες και η μείωση της γονιμότητας στις γυναίκες. Επιπλέον, οι έγκυες που καπνίζουν παρουσιάζουν πιθανότητα αποβολής ενώ έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να γεννήσουν λιποβαρή και ευπαθή παιδιά, επιρρεπή στο βρογχικό άσθμα και τις πνευμονικές λοιμώξεις.

Άλλες δυσμενείς αλλά όχι θανατηφόρες επιπτώσεις του καπνίσματος περιλαμβάνουν κίτρινα δόντια, θαμπά μαλλιά, αλλοιωμένη όσφρηση και γεύση, ουλίτιδα (που οδηγεί σε απώλειες δοντιών και κακοσμία), ελάττωση μνήμης, εκφυλισμό της ωχράς κηλίδας (το 25% των περιπτώσεων έχει σχέση με το κάπνισμα) και τέλος μείωση της έκκρισης ινσουλίνης, κάτι που δυσκολεύει τη ρύθμιση του διαβήτη στους διαβητικούς.

Όπως προειδοποιεί η Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία «Ένας στους 2 καπνιστές που καπνίζουν συνεχώς θα πεθάνει λόγω της συνήθειάς του αυτής. Ανάμεσα σε αυτούς τους θανάτους, ο ένας στους τρείς συμβαίνει ενώ ο καπνιστής είναι μεσήλικας!».

Όλες οι παραπάνω δυσμενείς επιπτώσεις στην υγεία δεν αφορούν μόνο τους καπνιστές αλλά και όσους αναπνέουν τα βλαβερά προϊόντα του τσιγάρου χωρίς να είναι οι ίδιοι καπνιστές. Είναι οι παθητικοί καπνιστές που θα πρέπει να απαιτούν από τους καπνιστές να μην καπνίζουν σε εσωτερικούς χώρους αλλά στο ύπαιθρο. Αυτό εξάλλου προβλέπει και η νομοθεσία απαγόρευσης του καπνίσματος σε δημόσιους χώρους που έχει θεσπιστεί σε όλες σχεδόν τις χώρες του κόσμου.

Οικονομία. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, το κάπνισμα και οι παρενέργειες του σκοτώνουν πάνω από 7 εκατ. ανθρώπους και επιβαρύνουν την παγκόσμια οικονομία με κόστος τουλάχιστον 1 τρισεκατομμύριο ευρώ ετησίως. Στο κόστος αυτό συνυπολογίζονται οι δαπάνες υγείας αλλά και η μείωση της παραγωγικότητας. Μάλιστα, το ποσό αυτό ξεπερνά κατά πολύ τα εισοδήματα από τους φόρους των καπνικών προϊόντων που ανέρχονται σε μόνο 270 δισ. ευρώ! Στην Ελλάδα το κάπνισμα προκαλεί 19.000 θανάτους και κοστίζει πάνω από 3,4 δισ. ευρώ ετησίως. Έτσι το κάπνισμα δεν αποτελεί πλέον πρόβλημα δημόσιας υγείας αλλά οικονομικό!

Σύμφωνα με τον Όλεγκ Τσέσνοφ, αναπληρωτή γενικό διευθυντή στον ΠΟΥ, «Η καπνοβιομηχανία παράγει και εμπορεύεται προϊόντα που σκοτώνουν πρόωρα εκατομμύρια ανθρώπους, που αφαιρούν από τα νοικοκυριά χρήματα, τα οποία θα μπορούσαν να διατεθούν για τροφή και μόρφωση, προϊόντα που συνεπάγονται τέλος τεράστιες ιατρικές δαπάνες για οικογένειες, κοινότητες και χώρες».

Επειδή μάλιστα, το 80% από το 1,1 δισ. των καπνιστών ζει σε χώρες χαμηλού και μέσου εισοδήματος, οι βλαβερές επιπτώσεις του καπνίσματος πλήττουν περισσότερο τους φτωχούς. Έτσι, αντίθετα με τους ισχυρισμούς της καπνοβιομηχανίας, η αύξηση της φορολογίας στα καπνικά προϊόντα δεν πλήττει ούτε την οικονομία ούτε τους φτωχούς. Αντίθετα τους ευνοεί …

Περιβάλλον. Η καλλιέργεια του καπνού αφαιρεί πολύτιμες θρεπτικές ουσίες από το έδαφος και απαιτεί μεγάλες ποσότητες φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων, τα οποία ενδέχεται να είναι τοξικά και να επιμολύνουν τις πηγές του νερού. Παράλληλα, η επέκταση των καλλιεργειών αλλά και η αποξήρανση των φύλλων του καπνού εκτιμάται ότι απαιτεί κάθε χρόνο την καταστροφή τουλάχιστον 2 εκατ. στρεμμάτων δάσους (2-4% της καταστρεφόμενης επιφάνειας δάσους ετησίως). Δηλαδή, ο καπνός αποτελεί μείζονα απειλή όχι μόνο για την υγεία και την οικονομία αλλά και για την περιβαλλοντική αειφορία.

Τέλος, η καπνοβιομηχανία παράγει τεράστιες ποσότητες αποβλήτων. Εκτιμάται ότι παράγονται κάθε χρόνο πάνω από 2 εκατ. τόνοι στερεών και 0,2 εκατ. τόνοι χημικών αποβλήτων. Σε αυτά δεν περιλαμβάνονται οι τεράστιες ποσότητες αποτσίγαρων (γόπες) που δεν είναι βιοαποδομήσιμα. Εκτιμάται ότι παράγονται ετησίως πάνω από 1 εκατ. τόνοι φίλτρα πολλά από τα οποία καταλήγουν σε δρόμους, παραλίες και πάρκα. Σε αυτά προστίθενται τα σκουπίδια από τα πακέτα των τσιγάρων, τους αναπτήρες, τα σπίρτα και άλλα ρυπογόνα υποπροϊόντα της κατανάλωσης καπνού.

Συμπέρασμα. Η καλύτερη λύση για τους καπνιστές είναι να ζητήσουν ιατρική βοήθεια για την διακοπή του καπνίσματος. Σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να σέβονται τους συνανθρώπους τους και να μην καπνίζουν σε εσωτερικό χώρο. Από την πλευρά τους οι παθητικοί καπνιστές, θα πρέπει να απαιτούν ήρεμα, ευγενικά και νόμιμα από τους καπνιστές να σεβαστούν την υγεία τους και εκείνη των παιδιών τους. Ας σκεφτούμε όλοι την υγεία μας, την τσέπη μας και το περιβάλλον …

26 Μαΐου 2017

Προστασία από καλοκαιρινούς κινδύνους

Απολαμβάνουμε το καλοκαίρι αποφεύγοντας μερικούς κινδύνους που μπορούν να μας ταλαιπωρήσουν
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 23 Μαΐου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-289)

Ήλιος. Είναι απαραίτητος γιατί μας βοηθά να συνθέσουμε βιταμίνη D, να απορροφήσουμε ασβέστιο και να καταπολεμήσουμε την κατάθλιψη. Αλλά αν δεν προσέξουμε μπορεί και να μας σκοτώσει! Φοράμε καπέλο, βάζουμε αντηλιακή κρέμα και καταναλώνουμε πολλά υγρά και όχι μόνο στην παραλία. Απαραίτητα στα παιδιά όταν παίζουν στο ύπαιθρο γιατί εκτίθενται τρεις φορές περισσότερο στον ήλιο. Αλλά και στους ηλικιωμένους που συχνά πάσχουν από χρόνια νοσήματα και παίρνουν φάρμακα.

Αν μετά την έκθεση στον ήλιο εμφανιστούν αδυναμία, ζαλάδα, πονοκέφαλος, κράμπες, σύγχυση, τάση για εμετό, παραμιλητό, υψηλός πυρετός, ξηροδερμία ή λιποθυμικές τάσεις, συμβουλευόμαστε γιατρό ή καλούμε τα επείγοντα (112 ή 166), ιδίως αν υπάρχει επιβαρυμένο ιατρικό ιστορικό. Η υπερβολική έκθεση στον ήλιο σε νεαρή ηλικία συνδέεται με την εμφάνιση καρκίνου του δέρματος αργότερα, ενώ η ηλιοθεραπεία, σε συνδυασμό με την κατανάλωση ορισμένων φαρμάκων, μπορεί να προκαλέσει φωτοευαισθησίες ή να καταστήσει τα φάρμακα τοξικά.

Προσοχή! Δεν αφήνουμε ποτέ μωρό, παιδί ή ακόμη και το κατοικίδιο μας στο αυτοκίνητο το καλοκαίρι. Το αυτοκίνητο συγκεντρώνει τη θερμότητα σαν θερμοκήπιο και το παιδί ή το σκυλάκι μας κινδυνεύει να σκάσει από θερμοπληξία και να πεθάνει αβοήθητο!

Κολύμπι. Η θάλασσα και οι πισίνες προσφέρουν δροσιά το καλοκαίρι αλλά είναι γεμάτες και κινδύνους. Ακόμη και οι παραλίες με Μπλε Σημαίες ή οι πισίνες με χλωριωμένο νερό μπορεί να περιέχουν μικρόβια, ιδίως ορισμένες στιγμές της ημέρας. Δεν καταπίνουμε το νερό, προσπαθούμε να μην τρίβουμε τα μάτια μας και ξεπλενόμαστε με καθαρό, γλυκό νερό μετά το μπάνιο.

Ακόμη κι αν τα παιδιά ξέρουν να κολυμπούν δεν τα αφήνουμε χωρίς επιτήρηση στην πισίνα και φροντίζουμε να μην απομακρύνονται από την παραλία όταν κολυμπούν στη θάλασσα. Τα μικρά παιδιά μπορούν να πνιγούν και σε λίγα εκατοστά νερού ή σε έναν κουβά, πολύ περισσότερο στην πισίνα ή στη θάλασσα.

Δεν κολυμπούμε μετά από πλούσιο γεύμα, δεν κάνουμε βουτιές σε σημεία που δεν γνωρίζουμε, και περιφράζουμε τις πισίνες για να μην πέσουν μέσα μικρά παιδιά που δεν ξέρουν κολύμπι. Φροντίζουμε να μάθουν κολύμπι τα παιδιά σε μικρή ηλικία και τα διδάσκουμε πώς να μην υπερεκτιμούν τις δυνάμεις τους.

Έντομα. Το καλοκαίρι μας επισκέπτονται κουνούπια, σφήκες και άλλα επικίνδυνα έντομα. Μπορεί να είναι φορείς ασθενειών ή απλώς να έχουν περάσει από ακαθαρσίες και να μεταφέρουν μολύνσεις. Επιπλέον, στα αλλεργικά άτομα ένα τσίμπημα μπορεί να επιφέρει ακόμη και θάνατο. Για τα μικρά παιδιά χρησιμοποιούμε κουνουπιέρες τη νύχτα και εντομοαπωθητικά με βάση βότανα (π.χ. σιτρονέλλα) την ημέρα.

Ενδέχεται μετά από τσίμπημα να διαπιστώσουμε ήπια αλλεργική αντίδραση. Εξάνθημα, φαγούρα και οίδημα σε περιοχές μακριά από το σημείο του τσιμπήματος, σφίξιμο στο στήθος και δυσκολία στην αναπνοή, βράχνιασμα της φωνής ή πρήξιμο της γλώσσας. Ακόμη χειρότερη είναι η οξεία αλλεργική αντίδραση, δηλαδή αναφυλαξία λίγα λεπτά μετά το τσίμπημα, ζαλάδα ή απότομη πτώση της πίεσης, λιποθυμία ή καρδιακή ανακοπή.

Σε κάθε περίπτωση προσπαθούμε να επιβραδύνουμε την απορρόφηση του δηλητηρίου (περιδένοντας σε σημείο πάνω από το σημείο του τσιμπήματος και κοντά στο σώμα ή τοποθετώντας πάγο στο σημείο του τσιμπήματος) και απευθυνόμαστε αμέσως σε γιατρό ή στα επείγοντα (112 ή 166). Η χορήγηση αντιισταμινικών ή (σε περίπτωση αναφυλακτικού σοκ αδρεναλίνης) θα πρέπει να γίνει κατά προτίμηση από εκπαιδευμένο ιατρικό προσωπικό.

Πυρκαγιές. Το άναμμα φωτιάς απαγορεύεται από την Πρωτομαγιά έως και τις 31 Οκτωβρίου, σε δάση και δασικές εκτάσεις, καθώς και σε αγροτικές, χορτολιβαδικές ή βραχώδεις πεδινές εκτάσεις. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν ανάβουμε φωτιά σε ψησταριές ή όταν χρησιμοποιούμε εργαλεία που ενδέχεται να βγάλουν σπίθες. Και φυσικά δεν πετούμε τα αποτσίγαρά μας κοντά σε ξερόχορτα και ξερόκλαδα.

Φροντίζουμε επίσης να καθαρίζουμε το οικόπεδο ή το χωράφι μας από ξερόχορτα, ξερόκλαδα και σκουπίδια που αποτελούν πρώτης τάξεως καύσιμη ύλη. Οι υψηλές θερμοκρασίες που αναπτύσσονται το καλοκαίρι προκαλούν συχνά αυταναφλέξεις στις ανεξέλεγκτες χωματερές κάτι που αν συνδυαστεί με έντονους ανέμους μπορεί να προκαλέσει μεγάλες και ανεξέλεγκτες πυρκαγιές.

Άλλοι κίνδυνοι. Δεν καταναλώνουμε τρόφιμα που έχουν μείνει εκτός ψυγείου για πολλές ώρες και φροντίζουμε να μαγειρέψουμε το κρέας σε δυνατή φωτιά για να αποφύγουμε τυχόν δηλητηρίαση. Δηλητηριάσεις μπορούν επίσης να προκαλέσουν και διάφορα φρούτα ή λαχανικά που δεν έχουν πλυθεί καλά, αλλά και διάφορα υγρά όπως υλικά καθαρισμού ή εντομοκτόνα που θα πέσουν στα χέρια των παιδιών.

Φοράμε ζώνη και κράνος ακόμη και όταν κάνει ζέστη και οδηγούμε προσεκτικά ημέρα και νύχτα αποφεύγοντας την οδήγηση μετά την κατανάλωση οινοπνεύματος ή άλλων ουσιών. Οδηγούμε προσεκτικά σε περιοχές που δεν γνωρίζουμε, δεν αναπτύσσουμε υπερβολική ταχύτητα και προσέχουμε τους άλλους οδηγούς - οι οποίοι ίσως να μην γνωρίζουν την περιοχή και να ενεργούν απρόβλεπτα.

Η προσοχή, η πρόληψη, η προφύλαξη ας μας συνοδεύσουν όλο αυτό το καλοκαίρι για να «μαζέψουμε» ήλιο, να χαρούμε τη θάλασσα και το βουνό και να περάσουμε ήρεμες διακοπές γεμάτες χρήσιμες εμπειρίες και ωραίες αναμνήσεις. Χωρίς απρόβλεπτα, χωρίς ατυχήματα, χωρίς δυσάρεστες περιπέτειες.

16 Μαΐου 2017

Ποιοι καταστρέφουν την Κρήτη;

Ένα σύντομο οδοιπορικό αποκαλύπτει την τραγική κατάσταση που επικρατεί στη γειτονιά μας όσον αφορά τα σκουπίδια …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 16 Μαΐου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-288)

Είστε τουρίστας. Από μια χώρα της δυτικής Ευρώπης. Αποφασίσατε να κάνετε διακοπές στην Κρήτη. Σας έχουν συγκινήσει οι όμορφες τηλεοπτικές διαφημίσεις, οι φωτογραφίες με τις φυσικές ομορφιές που βλέπετε στο διαδίκτυο, οι τουριστικοί οδηγοί που σας έδωσαν σε μια έκθεση διακοπών όπου συμμετείχε και η Περιφέρεια Κρήτης.

Ψάχνοντας για ξενοδοχείο ή ενοικιαζόμενα δωμάτια εντοπίσατε την παραλία του Σταυρού στο Ακρωτήρι Χανίων. Ενθουσιαστήκατε μάλιστα όταν από την έρευνά σας μάθατε ότι σε εκείνη την παραλία είχε γυριστεί και η ταινία του Κακογιάννη «Ζορμπάς». Φτάσατε λοιπόν και εγκατασταθήκατε στο ξενοδοχείο. Καθαρό και περιποιημένο. Με ευγενικό, πρόθυμο προσωπικό και πολύ πλούσιο πρωινό.

Επειδή είστε φυσιολάτρης και σας αρέσει το περπάτημα αποφασίσατε την πρώτη κιόλας μέρα να κάνετε μια πρωινή βόλτα στην ενδοχώρα για να θαυμάσετε του ελαιώνες και τις άλλες καλλιέργειες που βλέπατε από το αεροπλάνο πριν προσγειωθείτε. Και τι αντικρίσατε;;;

Σκουπίδια παντού! Την Δευτέρα 8 Μαΐου έκανα νωρίς το πρωί μια διαδρομή 7,5 χιλιομέτρων με τα πόδια στην ενδοχώρα του Σταυρού. Σε δρόμους όπου συχνά-πυκνά συναντώ και τουρίστες που κάνουν περίπατο, πρωινές ή και απογευματινές ώρες για να αποφεύγουν τη ζέστη. Μάλιστα πήρα και αρκετές φωτογραφίες, μερικές από τις οποίες δημοσιεύονται εδώ.

Στις άκρες του οδοστρώματος ήταν διάσπαρτα αμέτρητα σκουπίδια - πλαστικές σακούλες, πλαστικά ποτηράκια από φραπέ, μικρά και μεγάλα πλαστικά μπουκάλια και δοχεία, μεταλλικά κουτάκια από αναψυκτικά και μπύρες, πλαστικά πιατάκια από πικ-νικ, γυάλινα μπουκάλια, άδεια πακέτα τσιγάρων, ξερόκλαδα, μπάζα. Ορισμένα χωράφια έχουν μετατραπεί σε μικρές χωματερές ενώ κατά μήκος του φράκτη των κατασκηνώσεων της Μητρόπολης και επί δεκάδες μέτρα υπήρχαν κάθε είδους απορρίμματα από γεωργικές εργασίες (βάσεις φελιζόλ από φυτώρια, φύλλα πλαστικού από φυτεύσεις, μπιτόνια κλπ.).

Βέβαια, τα περισσότερα από αυτά τα σκουπίδια ανακυκλώνονται. Αλλά μερικοί κάδοι ανακύκλωσης ήταν κλειδωμένοι στις κατασκηνώσεις της Μητρόπολης και συνεπώς μη προσβάσιμοι σε όσους ίσως να επιθυμούσαν να τους χρησιμοποιήσουν! Στον κεντρικό δρόμο που οδηγεί στον Σταυρό, δίπλα σε αμπελώνες, είδα επίσης πλάκες από αμιαντοτσιμέντο (επικίνδυνο υλικό που πρέπει να τυγχάνει ειδικού χειρισμού). Σε άλλο σημείο ένας αχρηστεμένος κάδος απορριμμάτων έχασκε χωρίς πάτο. Το επιστέγασμα ήταν μια σχισμένη σημαία η οποία κυμάτιζε λυπημένη κρεμασμένη από έναν σωλήνα πάνω από ένα ρολόι του ηλεκτρικού.

Δεν θα ψέξω τον Δήμο και την Περιφέρεια γι' αυτή την κατάντια. Θα πω μόνο ότι ντρέπομαι για λογαριασμό όσων δεν έχουν ελάχιστη συνείδηση της βλάβης που προκαλούν όλα αυτά τα σκουπίδια. Στο περιβάλλον, στην δημόσια υγεία και στην εικόνα της χώρας και της Κρήτης. Για λογαριασμό όσων είναι έτοιμοι να κριτικάρουν τους πάντες και τα πάντα αλλά δεν θέλουν να δουν τη ζημιά που προκαλούν οι ίδιοι με τις πράξεις τους σ' αυτή την όμορφη πατρίδα την οποία αγαπούν μόνο στα λόγια.

Υπάρχει άραγε περιθώριο μετάνοιας;

Όλες οι φωτογραφίες σε σχετική συλλογή στον λογαριασμό μου στο Facebook.

09 Μαΐου 2017

Αξιοποίηση απορριμμάτων στο Βέλγιο

Το Βέλγιο είναι πρωταθλητής Ευρώπης στην ανακύκλωση και αξιοποίηση των σκουπιδιών - με ουραγούς την Ελλάδα και τη Βουλγαρία
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 9 Μαΐου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-287)

Συνεχίζοντας την περιγραφή του συστήματος διαλογής και ανακύκλωσης των απορριμμάτων στο Βέλγιο, ας αναφέρουμε ότι εκτός από τα συνηθισμένα απορρίμματα, υπάρχουν και μερικά που περιέχουν επικίνδυνα υλικά. Αν ανακατευτούν με τα υπόλοιπα σκουπίδια θα επιμολύνουν το περιβάλλον με απρόβλεπτες συνέπειες. Σήμερα θα συμπληρώσουμε όσα αναφέραμε την περασμένη εβδομάδα σχετικά με τον τρόπο συλλογής και καταστροφής των προϊόντων που περιέχουν αμίαντο και των ψυγείων, των καταψυκτών και των κλιματιστικών (βλ. ΧΝ 2/5/2017).

Παλιές οθόνες. Οι παλιές οθόνες με καθοδικό σωλήνα (κυρίως τηλεοράσεις και οθόνες υπολογιστών) παραλαμβάνονται από τους πωλητές νέων συσκευών. Μεταφέρονται σε ειδικά κέντρα όπου αποσυναρμολογούνται, πλένονται για να αφαιρεθεί η φθορίζουσα εσωτερική επιφάνεια και τέλος κονιορτοποιούνται. Η σκόνη του γυαλιού που προκύπτει, όταν δεν χρησιμοποιείται για την παραγωγή νέων καθοδικών σωλήνων, μεταφέρεται σε εργοστάσια παραγωγής χαλκού όπου χρησιμοποιείται ως άμμος στη διαδικασία παραγωγής, περιορίζοντας την ανάγκη για χρήση νέων πρώτων υλών.

Μικρές ηλεκτρικές συσκευές και ηλεκτρικά εργαλεία κήπου. Τοστιέρες, φριτέζες, εκτυπωτές, ραδιόφωνα, κινητά τηλέφωνα, συσκευές ξυρίσματος, αποροφητήρες, επίπεδες οθόνες, ανιχνευτές καπνού, φακοί τσέπης και λάμπες που λειτουργούν με μπαταρίες. Πολλές συσκευές συλλέγονται στα σημεία πώλησης νέων ηλεκτρικών συσκευών.


Από τις συσκευές αφαιρούνται οι μπαταρίες και άλλα επικίνδυνα εξαρτήματα και στη συνέχεια κονιορτοποιούνται. Ακολουθεί επεξεργασία για το διαχωρισμό πλαστικών, σιδηρούχων και μη μετάλλων, χαλκού και πολύτιμων υλικών (χρυσού, αργύρου, πλατίνας). Οι φριτέζες δεν πρέπει να περιέχουν τηγανόλαδα. Οι ανιχνευτές καπνού ανακυκλώνονται χωριστά επειδή περιέχουν και πολύ μικρές ποσότητες ραδιενεργού υλικού. Ειδικά μέτρα λαμβάνονται και για την ανακύκλωση των φωτοβολταϊκών στοιχείων.

Οικονομικοί λαμπτήρες φθορισμού. Όπως έχουμε γράψει και παλιότερα (βλ. ΧΝ 6/7/2011) οι λαμπτήρες φθορισμού περιέχουν υδράργυρο που είναι επικίνδυνος για την υγεία και το περιβάλλον. Υπάρχουν σημεία συγκέντρωσης (π.χ. σε καταστήματα) για τους εν λόγω λαμπτήρες, οι οποίοι μεταφέρονται σε ειδικά κέντρα επεξεργασίας όπου ανακτάται ο υδράργυρος και τα υπόλοιπα ανακυκλώσιμα υλικά (γυαλί, μέταλλα, πλαστικά).

Επικίνδυνα οικιακά απόβλητα. Ιδιαίτερες προφυλάξεις απαιτούν ορισμένα σκουπίδια όπως, μπογιές, καυστική σόδα, νέφτι, βερνίκια, κόλλες, ρητίνες, διαλυτικά, λιπάσματα, φυτοφάρμακα, σπρέι, σύριγγες (σε κλειστό πλαστικό μπουκάλι), ακτινογραφίες. Σε αυτές δεν περιλαμβάνονται φάρμακα (παραδίδονται στα φαρμακεία), εκρηκτικά (παραδίδονται στους πυροτεχνουργούς του στρατού) και τα νοσοκομειακά απόβλητα.

Τα επικίνδυνα απόβλητα παραδίδονται σε ειδικά προφυλαγμένο χώρο του κέντρου διαλογής. Τα κενά δοχεία των εν λόγω υλικών παραδίδονται επίσης στο κέντρο διαλογής. Τα μεταλλικά δοχεία ανακυκλώνονται στην χαλυβουργία ενώ τα πλαστικά χρησιμοποιούνται ως καύσιμο.

Ελαστικά αυτοκινήτων. Συνήθως παραδίδονται υποχρεωτικά στα σημεία πώλησης νέων ελαστικών. Όσα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν αναγομώνονται. Τα υπόλοιπα χρησιμοποιούνται στην οδοποιία, στις σιδηροτροχιές, σε παιδικές χαρές, σε γήπεδα και τις οικοδομές αλλά και ως καύσιμη ύλη σε εγκαταστάσεις χαλυβουργίας και παραγωγής τσιμέντου. Η καύση στο ύπαιθρο απαγορεύεται αυστηρά.

Γιατί το Βέλγιο; Μερικοί ίσως να αναρωτιέστε γιατί αφιερώσαμε τρία άρθρα στη ανακύκλωση των σκουπιδιών στο Βέλγιο. Γιατί το Βέλγιο είναι πρώτο στην αξιοποίηση των απορριμμάτων σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Και η Ελλάδα προτελευταία! Παράλληλα, η χώρα μας κατέχει την πρωτιά στην κατά κεφαλή ποσότητα παραγόμενων οικιακών απορριμμάτων ...

Πως το πέτυχε αυτό το Βέλγιο; Το 1994 δημιουργήθηκε η οργάνωση Fostplus ως σύμπραξη ιδιωτικών εταιρειών με στόχο την ανακύκλωση των απορριμμάτων. Από το 1998 και με βάση σχετική συμφωνία των τριών περιφερειών του Βελγίου, η Fostplus ανέλαβε την υποχρέωση να παραλαμβάνει τα οικιακά απορρίμματα, να τα ανακυκλώνει και να τα αξιοποιεί.

Συνεργάζεται με τις διαδημοτικές επιχειρήσεις αποκομιδής απορριμμάτων και με ειδικά κέντρα επεξεργασίας και ανακύκλωσης αλλά και με εργοστάσια καύσης και αποτέφρωσης. Φροντίζει επίσης για την ενημέρωση και εκπαίδευση των πολιτών αλλά και όσων ασχολούνται με την ανακύκλωση. Από το 2016 ανέλαβε και τις ενημερωτικές εκστρατείες για την καταπολέμηση των παράνομων χωματερών.

Με βάση τις στατιστικές του 2015 η Fostplus ανακύκλωσε το 86,3% από τους 790.529 τόνους ανακυκλώσιμων υλικών που διέθεσαν στην αγορά τα μέλη του. Αυτό αντιστοιχεί σε ποσοστό 92,3% των υλικών που διατέθηκαν στην βέλγικη αγορά. Δηλαδή ανακυκλώθηκε το 79% του συνόλου των ανακυκλώσιμων υλικών … Αν συνυπολογίσουμε και την παραγωγή ενέργειας, το Βέλγιο αξιοποίησε το 2014 πάνω από το 90% των παραγόμενων απορριμμάτων. Και η Ελλάδα κάτω του 10% … Τα υπόλοιπα διατέθηκαν σε χωματερές …

Η αξία των σκουπιδιών. Η καύση των σκουπιδιών στο Βέλγιο αποφέρει το 2,9% της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας. Κάθε γυάλινο μπουκάλι προέρχεται από περίπου 80% ανακυκλωμένο γυαλί. Από 27 πλαστικά μπουκάλια PET προέρχονται οι ίνες για την παραγωγή ενός πολυεστερικού πουλόβερ. Οι ίνες αυτές χρησιμεύουν επίσης ως υλικό για στρώματα ή για χαλιά.

Από τα δοχεία πολυαιθυλενίου υψηλής πυκνότητας κατασκευάζονται πλαστικά κουτιά, σωλήνες, καλώδια, και παλέτες. Τα μεταλλικά κουτάκια αλουμινίου χρησιμεύουν για την κατασκευή νέων αντικειμένων από αλουμίνιο - 670 κουτάκια αναψυκτικού ή μπύρας κάνουν ένα ποδήλατο.

Αντίστοιχα ο ανακυκλωμένος χάλυβας π.χ. από τις κονσέρβες, χρησιμεύει σε εξαρτήματα αυτοκινήτου και οικιακές συσκευές. 19.000 κουτιά από κονσέρβες φτιάχνουν ένα αυτοκίνητο. Τέλος, τα χαρτόνια και τα χαρτονένια κουτιά από γάλα και αναψυκτικά γίνονται χαρτί κουζίνας, φάκελοι, χαρτοσακούλες και καινούργια κουτιά από χαρτόνι.

Όποιος νομίζει ότι η ανακύκλωση δεν είναι κερδοφόρα ας το ξανασκεφτεί. Το 2015 η Fostplus είχε κύκλο εργασιών 147,8 εκατ. ευρώ και πραγματοποίησε κέρδη 4,2 εκατ. ευρώ. «Μα πληρώνουν και οι πολίτες» θα ισχυριστούν μερικοί. Βασική αρχή της ευρωενωσιακής πολιτικής προστασίας του περιβάλλοντος είναι ότι «Ο ρυπαίνων πληρώνει». Και το Βέλγιο την εφαρμόζει αποτελεσματικότατα αξιοποιώντας πλήρως τα σκουπίδια, δίνοντας δουλειά σε χιλιάδες ανθρώπους και προστατεύοντας το περιβάλλον.

02 Μαΐου 2017

Διαλογή απορριμμάτων στο Βέλγιο

Οι πολίτες ξεχωρίζουν τα σκουπίδια στο σπίτι τους πριν τα μεταφέρουν μόνοι τους στο κοντινότερο κέντρο διαλογής του δήμου τους
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 2 Μαΐου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-286)

Γράφαμε την περασμένη εβδομάδα (ΧΝ 25/4/2017) για το πρώτο στάδιο της ανακύκλωσης σκουπιδιών στο Βέλγιο – τη διαλογή που κάνουν οι πολίτες στο σπίτι τους και τι συμβαίνει σε έναν δήμο της Φλάνδρας. Ωστόσο, μερικές λεπτομέρειες ίσως να είναι διαφορετικές σε άλλες πόλεις του Βελγίου. Μπορεί να διαφέρουν το πρόγραμμα και η περιοδικότητα αποκομιδής, το χρώμα που έχουν οι σακούλες για τους διάφορους τύπους σκουπιδιών, ή ακόμη και η χρέωση των πολιτών.

Το σύστημα του Overijse (Όβερεϊζ), στο οποίο αναφερθήκαμε, (ακριβές σακούλες χωρίς δημοτικά τέλη) είναι δικαιότερο από τα συστήματα που ισχύουν σε άλλες πόλεις (φτηνές σακούλες και δημοτικά τέλη) αφού ο πολίτης πληρώνει με βάση μόνο τα παραγόμενα απορρίμματα. Επιπλέον, πέρα από τις βασικές κατηγορίες απορριμμάτων για τα οποία εξασφαλίζεται η περιοδική αποκομιδή, υπάρχουν και άλλα είδη απορριμμάτων τα οποία οι πολίτες πρέπει να ξεχωρίσουν και να παραδώσουν στο κέντρο διαλογής απορριμμάτων του δήμου τους.

Για να μπεις στο κέντρο πρέπει να αποδείξεις ότι είσαι κάτοικος του δήμου. Ο έλεγχος γίνεται αυτόματα τοποθετώντας την ηλεκτρονική σου ταυτότητα σε ένα μηχάνημα στην είσοδο. Επιπλέον, κάθε είσοδος στο κέντρο χρεώνεται 2 €, τα οποία πληρώνεις με πιστωτική κάρτα. Να σημειώσουμε τέλος ότι για κάθε κατηγορία απορριμμάτων που θα παραδώσεις στο κέντρο διαλογής απορριμμάτων υπάρχει ετήσιο όριο όγκου συνήθως λίγα κυβικά μέτρα – για μεγαλύτερους όγκους π.χ. για μπάζα από κανονική οικοδομή θα πρέπει να χρησιμοποιήσεις εταιρεία που θα τα μεταφέρει απ’ ευθείας στα κέντρα επεξεργασίας.

Ογκώδη αντικείμενα. Ό,τι δεν χωράει στις σακούλες των σκουπιδιών. Τα αξιοποιήσιμα ογκώδη αντικείμενα (στρώματα, μοκέτες, ταπετσαρίες, χαλιά, πλαστικά έπιπλα κήπου, κλπ), μεταφέρονται σε ειδικές μονάδες αποτέφρωσης όπου χρησιμεύουν για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Τα μη αξιοποιήσιμα ογκώδη αντικείμενα (πετρο- και υαλο-βάμβακας, γυψοσανίδες, καθρέπτες, σύνθετα υλικά με γυαλί ή αδρανή, κλπ.) θάβονται σε χωματερές.

Προϊόντα ξύλου. Γίνονται αποδεκτά μόνο υλικά που αποτελούνται κατά 95% από ξύλο - σανίδες, πόρτες, κουφώματα χωρίς τζάμια, παλέτες, κοντραπλακέ, δοκάρια, κορμοί δένδρων κλπ. Δεν γίνονται δεκτά σάπια ξύλα, χριστουγεννιάτικα δένδρα και ξυλεία επεξεργασμένη με καρβονύλιο. Η ξυλεία ανώτερης ποιότητας αλέθεται και χρησιμοποιείται σε μελαμίνες και μοριοσανίδες. Η ξυλεία κατώτερης ποιότητας χρησιμοποιείται ως καύσιμο στη βιομηχανία.

Φελιζόλ. Τα κομμάτια από τις συσκευασίες ηλεκτρονικών συσκευών, λευκό πολυστυρένιο, λευκές και καθαρές μονωτικές πλάκες. Δεν γίνονται αποδεκτά τα κομματάκια από συσκευασίες, τα έγχρωμα ή βρώμικα φελιζόλ και τα ρολά φελιζόλ για μόνωση τοίχων. Το φελιζόλ που συλλέγεται αλέθεται, αναμιγνύεται με άλλα υλικά και τσιμέντο και χρησιμεύει για την παραγωγή θερμομονωτικών προϊόντων για δάπεδα και σκεπές.

Αδρανή υλικά. Μικρές ποσότητες από τούβλα, μπετόν, πλακάκια, πορσελάνινα είδη υγιεινής, μπάζα, τζάμια, γύψο. Δεν γίνονται αποδεκτά καθρέπτες, άμμος για γάτες, στάχτες, γυψοσανίδες, προϊόντα με αμίαντο, γυψότουβλα. Μετά από επεξεργασία σε ειδικά κέντρα τα χονδρόκοκκα αδρανή αλέθονται και χρησιμοποιούνται ως υλικά οδοποιίας. Τα λεπτόκοκκα οδεύουν σε ειδικές χωματερές.

Προϊόντα αμιάντου. Οι στέγες από αμιαντοτσιμέντο, τα πλακάκια, οι σωλήνες, οι ζαρντινιέρες απαιτούν προσεκτική εναπόθεση σε ειδικούς κάδους σε συγκεκριμένα κέντρα διαλογής. Τοποθετούνται σε σάκους με διπλά τοιχώματα και μεταφέρονται σε ειδική χωματερή υψηλής ασφάλειας.

Μηχανόλαδα και τηγανόλαδα. Το τοποθετούνται σε ειδικούς κάδους από τους υπεύθυνους. Γι’ αυτό και πρέπει να παραδοθούν σε δοχεία μικρότερα των των 20 λίτρων. Τα μηχανόλαδα ανακυκλώνονται ως λάδια δεύτερης κατηγορίας και χρησιμοποιούνται σε αγροτικά μηχανήματα. Τα τηγανόλαδα ανακυκλώνονται ως βιοκαύσιμα.

Φύλλα πλαστικού. Πλαστικές σακούλες, διάφορα πλαστικά συσκευασίας, και οι γλάστρες από τα φυτώρια. Δεν γίνονται δεκτά τα πλαστικά από τρόφιμα, οι σάκοι ζωοτροφών. Τα υλικά θα πλυθούν, θα αλεσθούν και θα επαναχρησιμοποιηθούν σε νέα πλαστικά προϊόντα.

Προϊόντα από πολυβινυλοχλωρίδιο (PVC). Κουφώματα χωρίς τζάμια, σωλήνες, παντζούρια, σανίδες. Δεν αναμιγνύονται με άλλα πλαστικά όπως έπιπλα κήπου, πλεξιγκλάς κλπ. Τα υλικά θα πλυθούν, θα αλεσθούν και θα επαναχρησιμοποιηθούν για την παραγωγή νέων πλαστικών προϊόντων.

Φελλοί. Από μπουκάλια κρασιού, σαμπάνιας, μηλόκρασου. Απαγορεύονται τα πλαστικά πώματα. Οι φελλοί αλέθονται και χρησιμοποιούνται ως μονωτικά σφαιρίδια ή πλάκες σε βιοκλιματικές κατασκευές.

Μεγάλες ηλεκτρικές συσκευές. Υπάρχει υποχρέωση συλλογής από τα σημεία πώλησης με βάση σχετική νομοθεσία της ΕΕ. Τα ψυγεία, οι καταψύκτες και τα κλιματιστικά συλλέγονται χωριστά γιατί πρέπει να αφαιρεθεί το ψυκτικό αέριο το οποίο καίγεται σε ειδικά κέντρα. Από αυτές τις συσκευές και από τα πλυντήρια πιάτων και ρούχων, τα στεγνωτήρια, τις κουζίνες, τους φούρνους μικροκυμάτων αφαιρούνται τα επικίνδυνα ρυπογόνα στοιχεία με το χέρι. Στη συνέχεια τα υπόλοιπα στοιχεία (πλαστικά, μέταλλα γυαλί) επαναχρησιμοποιούνται στην παραγωγή νέων προϊόντων. Τα μέταλλα διαχωρίζονται σε σιδηρούχα και μη (χαλκός, ψευδάργυρος, κασσίτερος, κλπ).

Την επόμενη εβδομάδα θα μιλήσουμε για την ανακύκλωση άλλων ηλεκτρικών συσκευών (οθόνες, οικιακές ηλεκτρικές μικροσυσκευές και εργαλεία) των λαμπτήρων νέας τεχνολογίας, καθώς και των επικίνδυνων υλικών (μπογιές, διαλυτικά, φυτοφάρμακα, σύριγγες) και των κενών συσκευασιών τους.

Είναι προφανές ότι η ανακύκλωση είναι μια πολύπλοκη διαδικασία που μπορεί να αποδώσει θετικά αποτελέσματα για το περιβάλλον μόνον όταν συμμετέχουν σε αυτή ενημερωμένοι, ευαισθητοποιημένοι και συνειδητοί πολίτες. Οι αρχές του Βελγίου κατέβαλλαν μεγάλη προσπάθεια για να αλλάξουν τις συνήθειες των πολιτών. Και το έχουν πετύχει σχεδόν πλήρως ….