17 Οκτωβρίου 2017

Απελευθέρωση …

Τα κύρια σημεία της ομιλίας του ψυχολόγου Ιωάννη Λύκου σχετικά με τις ψυχολογικές παραμέτρους της εξάρτησης από τον καπνό
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 17 Οκτωβρίου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-305)

Το αίτημα για περισσότερη ελευθερία είναι στην ημερησία διάταξη. Το φωνάζουν οι φοιτητές και όσοι υποφέρουν από τα μέτρα που αναγκάστηκαν να πάρουν οι κυβερνήσεις λόγω μνημονίων. Το προβάλουν οι λογοτέχνες, οι τραγουδοποιοί και οι ηθοποιοί με τα έργα τους. Το γιορτάζουμε στις εθνικές εορτές και επετείους. Τι θα λέγατε όμως αν σας έλεγα ότι ένας στους τρεις Έλληνες έχει υποδουλωθεί με ύπουλο τρόπο; Και μάλιστα συνεχίζει να είναι δούλος μιας ολέθριας συνήθειας! Του καπνίσματος.

Αυτό ήταν το συμπέρασμα που έβγαλα ακούγοντας τους ομιλητές της εκδήλωσης που οργάνωσε πριν λίγες μέρες η πρωτοβουλία πολιτών «Ψυχαγωγία και εργασία χωρίς καπνό - Χανιά» με θέμα την σχέση καρδιαγγειακών νοσημάτων και καπνίσματος. Ιδίως όταν άκουσα τον ψυχολόγο Ιωάννη Λύκο να μιλάει για τις ψυχολογικές παραμέτρους της εξάρτησης από τον καπνό.

Τα στάδια για την διακοπή του καπνίσματος. Είναι γεγονός, τόνισε ο κ. Λύκος, ότι η εξάρτηση από το τσιγάρο δεν ξεχνιέται εύκολα ενώ η διακοπή του καπνίσματος απαιτεί συχνά περισσότερες προσπάθειες. Αναφέρθηκε μάλιστα αναλυτικά στα πέντε στάδια για την απεξάρτηση. Στο πρώτο στάδιο ο καπνιστής δεν έχει συνειδητοποιήσει την βλαπτικότητα της συνήθειας (κάτι που ισχύει ιδίως για τους εφήβους). Στο δεύτερο στάδιο, όταν αρχίσουν κάποια προβλήματα (όπως ο τσιγαρόβηχας) ο καπνιστής συνειδητοποιεί τις συνέπειες και αναλύει τα θετικά και τα αρνητικά στοιχεία της συνήθειάς του.


Το τρίτο στάδιο, χαρακτηρίζεται από προετοιμασία και αποφασιστικότητα για δράση αλλά και από τη διερεύνηση των τρόπων διακοπής του καπνίσματος. Στο τέταρτο στάδιο έχει πλέον ληφθεί η απόφαση και τίθενται σε πράξη οι μέθοδοι που επιλέχτηκαν. Τέλος, στο πέμπτο στάδιο ο πρώην καπνιστής αγωνίζεται να διατηρήσει τη νέα συμπεριφορά και την ιδιότητα του μη καπνιστή. Ωστόσο, σε όλα τα στάδια υπάρχει κίνδυνος υποτροπής, αλλά ευτυχώς κανείς δεν επιστρέφει στο πρώτο στάδιο. Μάλιστα όταν η προσπάθεια επαναληφθεί, ο καπνιστής είναι πιο ενημερωμένος και συχνά πιο αποφασισμένος.

Ο ρόλος της νικοτίνης. Ο κ. Λύκος τόνισε ότι η νικοτίνη είναι ένα ύπουλο μόριο και το παρομοίασε με κακό ερωτικό σύντροφο - αρχικά δίνει ευχαρίστηση μετά όμως γίνεται απαραίτητο και δημιουργεί συμπτώματα στερητικού συνδρόμου (δυσκολία συγκέντρωσης, δυσκολία στον ύπνο, συμπτώματα κατάθλιψης, αύξηση της όρεξης, διάχυτοι πόνοι στο σώμα). Έτσι η ζωή του καπνιστή γίνεται μια αλληλουχία από διαδοχικά στερητικά σύνδρομα, τα οποία ο καπνιστής έχει πια μάθει να ανακουφίζει καπνίζοντας ένα τσιγάρο.

Μάλιστα, η απεξάρτηση είναι δυσκολότερη αν το κάπνισμα έχει αρχίσει σε εφηβική, νεαρή ή και παιδική ηλικία. Όποιος δεν έχει γίνει πελάτης της καπνοβιομηχανίας μέχρι την ενηλικίωσή του, δύσκολα ξεκινά το κάπνισμα μετά. Οι έφηβοι που κινδυνεύουν περισσότερο είναι όσοι ζουν σε περιβάλλον καπνιστών ή έχουν αντίστοιχα πρότυπα συμπεριφοράς και υφίστανται την πίεση του περιβάλλοντος και της παρέας. Να σημειωθεί ότι στην εκδήλωση τονίστηκε από άλλους ομιλητές ότι η νικοτίνη έρχεται δεύτερη μετά την ηρωίνη όσον αφορά την σωματική εξάρτηση και τρίτη μετά και την κοκαΐνη όσον αφορά την ψυχολογική εξάρτηση.

Το μεγάλο εμπόδιο: η νοηματοδότηση του καπνίσματος. Η αντιμετώπιση του στερητικού συνδρόμου που προκαλεί η νικοτίνη είναι το πρώτο βήμα για την διακοπή του καπνίσματος αλλά δεν είναι το βασικό εμπόδιο. Επειδή ο άνθρωπος έχει την τάση να επενδύει κάθε πράξη με κάποιο νόημα το κάπνισμα συνδέεται τελικά με συγκεκριμένες συμπεριφορές.

Ο έφηβος καπνίζει για να δείξει ανδρισμό, ενηλικίωση, επαναστατικότητα. Ο ενήλικας για να συγκεντρώσει τις σκέψεις του, γιατί το ευχαριστιέται, γιατί ηρεμεί μετά τη δουλειά αλλά και μηχανικά μετά το μεσημεριανό, με τον απογευματινό καφέ, στην τουαλέτα, ακόμη και μετά το γυμναστήριο ή την ερωτική πράξη.

Η ανατροπή αυτής της νοηματοδότησης που αναπτύσσεται σταδιακά είναι το δυσκολότερο βήμα, τόνισε ο κ. Λύκος. Συνεπώς, η διακοπή του καπνίσματος απαιτεί μελέτη της συμπεριφοράς του καπνιστή - πώς καπνίζει, πόσα τσιγάρα, σε ποιες στιγμές της ημέρας καπνίζει τα περισσότερα, πότε είναι περισσότερο ευάλωτος στην επιθυμία. Το ποίημα του Παντελή Μπουκάλα «Καπνός αι ημέραι» περιγράφει παραστατικά αυτή τη νοηματοδότηση. Με δυο λόγια: το τσιγάρο δεν είναι μόνο η νικοτίνη.

Ο δρόμος προς την ελευθερία. Θέλουμε να απελευθερωθούμε από αυτό τον ύπουλο δυνάστη; Πρώτον: πηγαίνουμε σε ένα ιατρείο διακοπής καπνίσματος. Δεύτερον: μελετούμε τη σχέση ζωής που έχουμε με το τσιγάρο. Ο συντομότερος δρόμος είναι η φαρμακοθεραπεία αλλά και με κάποια συμβουλευτική ψυχοθεραπεία. Συμπληρωματικά, μεγάλη ώθηση στη διακοπή δίνει και η υποχρεωτική εφαρμογή του νόμου για την απαγόρευση του καπνίσματος στους δημόσιους χώρους. Ωστόσο, η δημιουργία αντικαπνιστικών ζωνών στα μαγαζιά μοιάζει με την θέσπιση ζωνών όπου απαγορεύεται η ούρηση σε πισίνες!

Και τι σημαίνει ελευθερία από το τσιγάρο; Το εξήγησε στην ίδια εκδήλωση ένας πρώην καπνιστής, ο Βασίλης Κουλεντάκης. Πολύς ελεύθερος χρόνος. Δεν ενοχλούμε τους γύρω. Καλύτερη ποιότητα και ελεύθερη αναπνοή. Χωρίς να αλλάξουν οι διατροφικές συνήθειες, το φαγητό δίνει μεγαλύτερη απόλαυση. Και η ερωτική ζωή είναι σαφώς καλύτερη.

03 Οκτωβρίου 2017

Ο γεροπαράξενος

Kάθε ηλικιωμένος κρύβει μέσα του ένα παλικάρι που γνώρισε όμορφες και δύσκολες στιγμές και που αξίζει τον σεβασμό μας και την αγάπη μας
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 3 Οκτωβρίου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-304)

Όταν ένας γεράκος αναχώρησε για την αιώνια κατοικία του σε ένα γηροκομείο της Αυστραλίας, όλοι νόμιζαν ότι δεν είχε αφήσει τίποτα πίσω του. Όμως, οι νοσοκόμες ανασκαλεύοντας τα φτωχικά του υπάρχοντα βρήκαν ένα ποίημα για την γεροντική ηλικία. Ο Γεροπαράξενος (Cranky Old Man – της Phyllis McCormack, επιμέλεια από τον Dave Griffith) δημοσιεύτηκε στο διαδίκτυο και έκτοτε το ποίημα του γεροντάκου έχει γίνει παγκόσμια γνωστό.

Νάτο σε μια πρόχειρη μετάφραση:

Νοσοκόμες, νοσοκόμοι, τί κοιτάζετε λοιπόν;
Και τί σκέφτεστε σαν δείτε τον γεροπαράξενο;

«Αχ ρε γέρο ξεδοντιάρη, πού κοιτάς; Ξεκούτιανες!
Τις παλιές συνήθειές σου όλες απαρνήθηκες …»

Το μισό φαΐ το χύνω και δεν αποκρίνομαι,
κι όλο μου φωνάζετε «Γέρο μου τελείωνε!» 
Γέρος που ’ναι αφηρημένος και αλλού ταξίδια κάνει,
κι όλο χάνει κάποιο ρούχο, πότε κάλτσα ή στιβάνι.
Τώρα μπάνιο, τώρα ύπνο, ένα γεύμα κι ένα δείπνο,
και τη μέρα του γεμίζει κάνοντας ό,τι του ειπούν.

Μα τι σκέφτεστε σαν δείτε τον γεροπαράξενο;
Ε, λοιπόν κοιτάξτε πάλι να σας πω τι κρύβει αυτό
το ρυτιδιασμένο σώμα και το βλέμμα το σβηστό.

Κι όπως υπομένω αγόγγυστα να με πιλατεύετε,
τώρα θέλω οι νοσοκόμες ακίνητες να με υπομένετε.

Χτες νομίζω ότι ήμουν εντεκάχρονο αγόρι,
με γονείς αγαπημένους, με αδέλφια κι αδελφές!
Έφηβος πετιέμαι τώρα με φτερά στο κάθε πόδι,
κι η καρδιά μου σπίθες βγάζει σαν περνούν οι κοπελιές!

Είκοσι χρονών γαμπρός με καρδιά που πεταρίζει,
η καλή μου τώρα όρκους στο αυτί μου ψιθυρίζει.
Εικοσπέντε είμαι τώρα κι έχουμε ένα παιδάκι,
που θα πρέπει να διδάξω μέσα σ’ όμορφο σπιτάκι.

Έφτασα πια τριαντάρης, τα παιδιά μας μεγαλώνουν
όμορφα, αγαπημένα και για πάντα αδελφωμένα.
Στα σαράντα πια οι γιοί μου ξεπετάχτηκαν και φύγαν,
και η πρώτη μου η αγάπη μου κρατάει συντροφιά.
Στα πενήντα γύρω-γύρω τριγυρίζουν τα εγγόνια,
των παιδιών μας τα παιδάκια, τα διπλοαγαπημένα.

Ήλθαν τώρα μαύρες μέρες, έχασα τη σύζυγό μου
και φοβάμαι ν’ ατενίσω τα δεινά του μέλλοντος μου!
Τα παιδιά φροντίζουν τώρα τα δικά τους τα εγγόνια,
κι εγώ γέρος πια θυμούμαι περασμένα μεγαλεία!

Δυστυχώς η φύση είναι, αχ αμείλικτη στους γέρους,
και ανόητους τους κάνει και ξεκούτηδες γελοίους.
Καταρρέει το σαρκίο, σφρίγος, χάρη πια πετάξαν,
στης καλής καρδιάς τη θέση σκληρή πέτρα μου φυτεύσαν!

Αλλά μέσ’ σ’ αυτόν το γέρο ένα παλικάρι πάντα κρύβεται,
και η πέτρινη καρδιά του που και που στα δάκρυα πνίγεται!
Παλιές χαρές αναπολεί, και λύπες αναθυμάται,
πόνοι, αγάπες, συμφορές ξανάρχονται, περνάνε!
Πώς περάσανε τα χρόνια, αστραπή ήταν και πάνε,
η ζωή δεν είναι αιώνια, όλοι προς τον τάφο πάμε!

Τα μάτια ανοίξτε όλοι σας ανθρώποι και κοιτάξτε
αντί γεροπαράξενο όλοι θα δείτε ΕΜΕΝΑ,
έναν απλό συνάνθρωπο που έζησε καλά!

Θυμηθείτε αυτό το ποίημα όταν διασταυρωθείτε με κάποιον ηλικιωμένο. Έχει περάσει πολλά στη ζωή του. Λύπες και χαρές. Παρόλο που στα νιάτα του ήταν παλικάρι, σήμερα έχει ιδιαίτερες ανάγκες (βλ. ΧΝ 19/9/2012). Στο σπίτι και στο δρόμο. Ανάγκες για να αντιμετωπίσει τα προβλήματα υγείας αλλά και ανάγκες ψυχολογικής υποστήριξης. Κυρίως όμως, μη λησμονείτε ότι μια μέρα θα βρίσκεστε κι εσείς στην θέση του …

26 Σεπτεμβρίου 2017

Κάπνισμα και καρδιοπάθειες

Οι επιπτώσεις του καπνίσματος στην ανθρώπινη καρδιά είναι το θέμα της αυριανής εκδήλωσης-συζήτησης
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 26 Σεπτεμβρίου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-303)

Την περασμένη Δευτέρα, τα Χανιώτικα Νέα αφιέρωσαν την πρώτη τους σελίδα στα συμπεράσματα της παγκόσμιας έρευνας για την επιβάρυνση της υγείας μας (Χ.Ν. 18/9/2017). Η έρευνα αυτή επιβεβαίωσε για άλλη μια φορά όσα έχουμε λίγο-πολύ γράψει κατ' επανάληψη σε αυτήν εδώ τη στήλη. Ότι δηλαδή, οι κυριότερες αιτίες θανάτου είναι τα καρδιαγγειακά νοσήματα (ισχαιμική καρδιοπάθεια και εγκεφαλικά), ο καρκίνος των πνευμόνων, η νόσος Αλτσχάιμερ, η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ), τα τροχαία και διάφοροι άλλοι τύποι καρκίνου (παχέος εντέρου, μαστού, παγκρέατος).

Μπορούμε να μειώσουμε τις πιθανότητες προσβολής μας από αυτές τις ασθένειες; Σίγουρα! Όλες οι έρευνες δείχνουν ότι ακόμη κι αν έχουμε κάποια γενετική προδιάθεση, μπορούμε με τις καθημερινές μας συνήθειες να καθυστερήσουμε το μοιραίο και να μην υποβαθμίσουμε την ποιότητα της ζωής μας. Και η σημαντικότερη συνήθεια που αποδεδειγμένα προκαλεί και επιβαρύνει τις περισσότερες από τις παραπάνω ασθένειες είναι το κάπνισμα.

Το κάπνισμα επηρεάζει τον οργανισμό και οδηγεί σε καρδιακές ανακοπές και εγκεφαλικά με ύπουλο τρόπο. Όταν καπνίζουμε, αλλά και όταν αναπνέουμε τον καπνό των καπνιστών (παθητικό κάπνισμα), στο αίμα μας εισάγεται μονοξείδιο του άνθρακα. Είναι το αέριο που εκλύεται από τα μαγκάλια και σε σχετικά μεγάλες δόσεις σκοτώνει ύπουλα γιατί είναι άοσμο. Έτσι στην καρδιά του κανονικού αλλά και του παθητικού καπνιστή φτάνει λιγότερο οξυγόνο.

Ταυτόχρονα το κάπνισμα επιταχύνει και τον καρδιακό ρυθμό. Αυτό σημαίνει ότι η καρδιά χρειάζεται περισσότερο οξυγόνο. Αλλά δεν το βρίσκει αφού με το κάπνισμα τροφοδοτείται με μονοξείδιο του άνθρακα!! Το αποτέλεσμα είναι η καρδιά να καταπονείται με την πάροδο του χρόνου! Επιπλέον, το κάπνισμα αυξάνει τον κίνδυνο σχηματισμού θρόμβων. Έτσι όσοι πάσχουν από στεφανιαία νόσο, έχουν δηλαδή ήδη κάπως βουλωμένες αρτηρίες, και συνεχίζουν να καπνίζουν, αργά ή γρήγορα θα υποστούν μια καρδιακή προσβολή!

Η στεφανιαία νόσος αντιμετωπίζεται χειρουργικά για να βελτιωθεί η κυκλοφορία του αίματος με την τοποθέτηση ενδοπροθέσεων (στεντ) ή με αορτοστεφανιαία παράκαμψη (μπαϊπάς). Όμως, αν ο ασθενής ξαναρχίσει το κάπνισμα όλο το όφελος από αυτές τις επεμβάσεις εξανεμίζεται ή για να ακριβολογούμε, γίνεται καπνός!

Οι θρόμβοι δεν προκαλούν μόνο καρδιακές ανακοπές. Αν σχηματιστούν στον εγκέφαλο, προκαλούν εγκεφαλικά επεισόδια. Το αποτέλεσμα είναι θάνατος ή, ακόμη χειρότερα, ολική ή μερική παράλυση ή και απώλεια σημαντικών λειτουργιών του εγκεφάλου (π.χ. ομιλία, κατανόηση).

Κάπνισμα και καρδιά. Όλα τα παραπάνω θα αναλυθούν σε ενημερωτική εκδήλωση – συζήτηση που οργανώνει η Πρωτοβουλία πολιτών «Ψυχαγωγία και Εργασία χωρίς Καπνό - Χανιά» αύριο Τετάρτη 27 Σεπτεμβρίου ώρα 18:30 στην αίθουσα Λεκτόριο (Μίνωος 31, Χανιά). Θα μιλήσουν ο πνευμονολόγος Στυλιανός Βιττωράκης, ο καρδιολόγος Γεώργιος Σολιδάκης και ο ψυχολόγος Ιωάννης Λύκος.

Στην εκδήλωση, στην οποία η είσοδος είναι ελεύθερη, αναμένεται να ακουστούν και μαρτυρίες από πρώην και νυν καπνιστές σχετικά με τις δυσκολίες που αντιμετώπισαν και αντιμετωπίζουν για να απαλλαγούν από την θανατηφόρα εξάρτηση του καπνίσματος. Θα ακολουθήσει στρογγυλό τραπέζι με θέμα «Η αρωγή της πολιτείας» όσον αφορά την διακοπή του καπνίσματος και τον περιορισμό της έκθεσης στον καπνό του τσιγάρου. Σε αυτό έχουν προσκληθεί να συμμετάσχουν εκπρόσωποι των αρμόδιων δημόσιων φορέων.

Πρωτοβουλία πολιτών «Ψυχαγωγία και Εργασία Χωρίς Καπνό - Χανιά». Η εν λόγω πρωτοβουλία πολιτών δημιουργήθηκε στα τέλη Ιανουαρίου του 2017. Στην ομάδα συμμετέχουν πάνω από 2.060 μέλη. Τον περασμένο Απρίλιο η ομάδα διοργάνωσε την εκδήλωση «Ας το πάρουμε απόφαση». Παράλληλα, έχει καταρτίσει χάρτη «άκαπνων» μαγαζιών στα Χανιά και έχει μοιράσει ενημερωτικά φυλλάδια και μαντινάδες στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Ημέρας Κατά του Καπνίσματος (31 Μαΐου 2017). Έχει επίσης δημοσιεύσει και σχετικό πρωτόκολλο ενεργειών για όσους παθητικούς καπνιστές αντιμετωπίζουν προβλήματα.

Στόχος της ομάδας είναι η εφαρμογή του νόμου για την απαγόρευση του καπνίσματος στους δημόσιους χώρους και χώρους εργασίας. Η ενημέρωση και ευαισθητοποίηση των συμπολιτών μας, καπνιστών και μη, σχετικά με τις βλαβερές συνέπειες του παθητικού καπνίσματος. Και η προστασία «ευάλωτων» ομάδων (παιδιά, αλλεργικοί, ασθματικοί, πάσχοντες από καρδιοαναπνευστικά νοσήματα, ηλικιωμένοι) από την καθημερινή, συνεχή και ανεξέλεγκτη έκθεσή τους στον καπνό στο σπίτι, το αυτοκίνητο, τον χώρο εργασίας τους, αλλά και σε όσους δημόσιους χώρους δεν εφαρμόζουν τη σχετική νομοθεσία για την απαγόρευση του καπνίσματος. Σε αυτούς περιλαμβάνονται νοσοκομεία, δημόσιες υπηρεσίες, καθώς και χώροι ψυχαγωγίας και διασκέδασης (παιδότοποι, εστιατόρια, μεζεδοπωλεία, μουσικές σκηνές, μπαρ, καφετέριες κ.ο.κ.).

Το κάπνισμα δεν είναι για τα παλικάρια. Γράφει ο Καζαντζάκης στο βιβλίο του «Βίος και πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά»: «Τον είχε, βλέπεις, κυριέψει το πάθος. Μα ξαφνικά, εκεί που ΄τρεχε – ο άνθρωπος σου λέω είναι μυστήριο – στάθηκε, ντράπηκε, έβγαλε την καπνοσακούλα, την έκανε με τα δόντια του χίλια κομμάτια και την τσαλαπάτησε λυσσασμένος.
– Άτιμη, άτιμη! μούγκριζε. Πουτάνα! Και από την ώρα εκείνη, σε όλη του τη ζωή, δεν έβαλε τσιγάρο στο στόμα του. 
Έτσι κάνουν τα παλικάρια αφεντικό. Καληνύχτα!».

19 Σεπτεμβρίου 2017

Προστασία από καταιγίδες και πλημμύρες

Τρόποι προστασίας από ακραία καιρικά φαινόμενα, πλημμύρες και κεραυνούς, φαινόμενα που επιτείνονται λόγω της κλιματικής αλλαγής
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 19 Σεπτεμβρίου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-302)

Θυμάμαι, αρχές της δεκαετίας του 2000, μια συγκέντρωση του προσωπικού της Γενικής Διεύθυνσης Περιβάλλοντος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με θέμα τον προγραμματισμό για τις μελλοντικές δράσεις. Ο αναπληρωτής γενικός διευθυντής έκανε μια πρόχειρη σφυγμομέτρηση ρωτώντας πόσοι πίστευαν πως βρισκόταν σε εξέλιξη η κλιματική αλλαγή. Από τους 100 περίπου παρόντες μόνον εγώ από τη μονάδα Πολιτικής Προστασίας και ένας ακόμη συνάδελφος σηκώσαμε τα χέρια μας!

Έκτοτε βέβαια η Ευρώπη έχει αναλάβει ηγετικό ρόλο στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Τα εμφανέστερα σημάδια της οποίας είναι τα έντονα καιρικά φαινόμενα - κύματα καύσωνα και ξηρασίες, ισχυρότατες καταιγίδες και τυφώνες καθώς και πλημμύρες. Ας δούμε πώς μπορούμε να προφυλάξουμε τα σπίτια μας αλλά και τους εαυτούς μας.

Καταιγίδες. Στο Βέλγιο όπου έζησα 30 χρόνια έμαθα να ακούω προσεκτικά το δελτίο καιρού σε καθημερινή βάση. Για να πάρω αδιάβροχο ή ομπρέλα όταν δεν υπήρχαν σύννεφα στον ουρανό. Για να προγραμματίσω την έγκαιρη επιστροφή μου στο σπίτι πριν η καταιγίδα γίνει εντονότερη. Για να αποφύγω να κυκλοφορήσω με το αυτοκίνητο σε περιοχές που ήταν γνωστό ότι πλημμύριζαν.

Και κάθε χρόνο έπρεπε να ελέγξω και να καθαρίσω τις υδρορροές και τα φρεάτια. Να κλαδέψω τα ψηλά δένδρα για να μην πέσουν πάνω στο σπίτι. Και να φροντίσω για τη συντήρηση της θέρμανσης ώστε να μην βρεθώ να ξεπαγιάζω στη μέση του καταχείμωνου. Παράλληλα, όσοι θερμαίνονταν με ξύλα φρόντιζαν να αποθηκεύσουν αρκετά πριν σφίξουν τα κρύα.

Η συντήρηση και ενίσχυση της σκεπής είναι επίσης απαραίτητη, ιδίως σε κατασκευές κάποιας ηλικίας. Ασφαλίζουμε και στερεώνουμε κάθε αντικείμενο ή πινακίδα που μπορεί να παρασυρθεί από τον άνεμο προκαλώντας ζημιές ή τραυματισμούς. Τέλος, ασφαλίζουμε πόρτες και παράθυρα του σπιτιού ή του χώρου εργασίας μας.

Αποφεύγουμε τις δραστηριότητες σε θαλάσσιες και παράκτιες περιοχές καθώς και τις άσκοπες μετακινήσεις. Αν οδηγούμε αυτοκίνητο σταματούμε σε προφυλαγμένο μέρος μέχρι να περάσει η καταιγίδα. Αν μετακινούμαστε με τα πόδια φροντίζουμε να καταφύγουμε σε ασφαλή χώρο αποφεύγοντας να περνούμε κάτω από μεγάλα δέντρα, από πινακίδες και γενικά από σημεία (π.χ. κάτω από μπαλκόνια), στα οποία ενδέχεται να πέσουν πάνω μας ελαφρά αντικείμενα (π.χ. γλάστρες, σπασμένα τζάμια κλπ.).

Κεραυνοί. Σημαντικό πρόβλημα, ιδίως σε ορισμένες περιοχές των Χανίων αποτελούν και οι κεραυνοί. Ευτυχώς, δεν απειλούνται όλες οι κατασκευές από άμεσο πλήγμα κεραυνού. Αλλά η πτώση του κεραυνού δημιουργεί υπερτάσεις στα δίκτυα ηλεκτρισμού και τηλεφώνου που ενδέχεται να καταστρέψουν τις συσκευές που είναι συνδεδεμένες στα εν λόγω δίκτυα (τηλέφωνα και τηλεφωνητές, υπολογιστές, τηλεοράσεις, και όλες οι συσκευές που έχουν ευαίσθητα ηλεκτρονικά κυκλώματα όπως πλυντήρια, κουζίνες κλπ).

Ένα απλό μέτρο προστασίας είναι η αποσύνδεση των συσκευών αυτών μόλις αρχίσει η καταιγίδα ιδίως στις περιοχές που κινδυνεύουν από παρόμοια προβλήματα. Αλλά και σε περίπτωση παρατεταμένης απουσίας καλόν θα ήταν να βγαίνουν οι συσκευές αυτές από τις πρίζες. Για καλύτερη προστασία θα πρέπει να τοποθετηθούν στην ηλεκτρική εγκατάσταση ειδικές ασφάλειες και να ενισχυθεί η γείωση. Σε περιοχές που ενδέχεται να πληγούν άμεσα από κεραυνούς θα πρέπει να εγκατασταθεί αλεξικέραυνο, ιδίως σε εγκαταστάσεις κρίσιμης σημασίας.

Πλημμύρες. Οι έντονες βροχοπτώσεις απειλούν όσα σπίτια έχουν κτιστεί πάνω σε κοίτες ποταμών. Η έλλειψη μακροχρόνιου πολεοδομικού σχεδιασμού και η αυθαίρετη δόμηση επιτείνουν το πρόβλημα. Αν ωστόσο έχετε κτίσει πάνω στο δρόμο που θα ακολουθήσει το νερό, αν δεν κατασκευάσετε κάποιο αντιπλημμυρικό έργο φροντίστε τουλάχιστον να καθαρίσετε τα φρεάτια ώστε να μπορεί να φύγει το νερό ευκολότερα.

Οι πλημμύρες αποτελούν αντικείμενο δύο νομοθετικών πράξεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Της οδηγίας-πλαισίου για τα ύδατα (2000/60/ΕΚ) και της οδηγίας 2007/60/ΕΚ για την αξιολόγηση και τη διαχείριση των κινδύνων πλημμύρας. Με βάση τις εν λόγω οδηγίες η Ειδική Γραμματεία Υδάτων του Υπουργείου Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, έχει καταρτίσει χάρτες με τις περιοχές που κινδυνεύουν από πλημμύρες. Έτσι, όσοι θέλουν να κτίσουν σπίτι μπορούν να ελέγξουν αν το οικόπεδό τους βρίσκεται μέσα σε επικίνδυνη ζώνη.

Κατά τη διάρκεια της έντονης βροχόπτωσης που ενδέχεται να προκαλέσει πλημμύρα εγκαταλείψτε τα υπόγεια και μετακινηθείτε στο υψηλότερο σημείο του σπιτιού. Αν βρίσκεστε σε ανοικτό χώρο αποφύγετε να διασχίσετε χείμαρρο με τα πόδια ή με αυτοκίνητο. Αν το αυτοκίνητό σας ακινητοποιηθεί εγκαταλείψτε το γιατί υπάρχει πιθανότητα να παρασυρθεί ή να πλημμυρίσει. Μείνετε μακριά από ηλεκτροφόρα καλώδια και αποφύγετε τις περιοχές όπου έχουν σημειωθεί κατολισθήσεις.

Ασφάλιση. Μια καλή πρακτική που εφαρμόζεται σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες είναι η υποχρεωτική ασφάλιση των κτηρίων για τους κινδύνους πυρκαγιάς και πλημμύρας. Έτσι, σε περίπτωση ό μη γένοιτο που πέσετε θύμα μιας τέτοιας καταστροφής, θα υπάρχει η δυνατότητα κάποιας χρηματικής αποζημίωσης για την αποκατάσταση των ζημιών. Ωστόσο, η καλύτερη θεραπεία είναι πάντα η πρόληψη!

Περισσότερες πληροφορίες για την προστασία από πλημμύρες και έντονα καιρικά φαινόμενα υπάρχουν στις ιστοσελίδες της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας (www.civilprotection.gr).

12 Σεπτεμβρίου 2017

Προστάτεψε το σπίτι σου

Μερικά απλά μέτρα πρόληψης για να σωθούν ζωές από σεισμούς και πυρκαγιές
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 12 Σεπτεμβρίου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-301)

Είναι η εποχή των τυφώνων και ακούμε στις ειδήσεις για τις μεγάλες καταστροφές που έχουν προκληθεί από τον Χάρβεϊ και την Ίρμα στην Καραϊβική και στις νοτιοανατολικές ακτές των ΗΠΑ. Παράλληλα, οι σεισμοί στην Κω και τη Μυτιλήνη αλλά και οι συχνές δονήσεις στην θαλάσσια περιοχή της Κρήτης μας θυμίζουν ότι ο επόμενος σεισμός ίσως να μην αργήσει να κτυπήσει. Οι δασικές πυρκαγιές που πλήττουν τη χώρα μας τους καλοκαιρινούς μήνες απειλούν με τον τρόπο τους ζωές και περιουσίες. Τέλος, το χειμώνα, τα όλο και συχνότερα έντονα καιρικά φαινόμενα καταλήγουν σε πλημμύρες που και αυτές καταστρέφουν περιουσίες και προκαλούν θύματα.

Πως μπορούμε να προστατευθούμε εμείς και οι οικογένειές μας αλλά και πώς μπορούμε να προστατέψουμε τα σπίτια μας από όλες αυτές τις φυσικές καταστροφές; Ας ξαναδούμε μερικές από τις σημαντικότερες συμβουλές που έχουμε δώσει κατά καιρούς από αυτήν εδώ τη στήλη.

Σεισμοί. Όπως γράφαμε και παλιότερα (Χ.Ν. 14/8/2013) ο πρώτος κίνδυνος που αντιμετωπίζουμε σε περίπτωση σεισμού είναι μέσα στο σπίτι. Γι’ αυτό στερεώνουμε εκ των προτέρων τις ντουλάπες, τις βιβλιοθήκες και τα φωτιστικά ώστε να μην πέσουν και μας πλακώσουν. Ακόμη, για να μην τραυματιστούμε από σοβάδες που θα πέσουν από το ταβάνι θα πρέπει να καλυφθούμε κάτω από ένα τραπέζι, ένα θρανίο ή ακόμη και μέσα σε ένα ντουλάπι.

Κατά τη διάρκεια του σεισμού πεταγόμαστε συνήθως από το σπίτι και αναζητούμε καταφύγιο σε κάποιον ανοικτό χώρο (πλατεία ή δάσος). Όμως μέσα στην πόλη θα πρέπει να μετακινούμαστε μακριά από τα κτήρια για να μην μας χτυπήσουν κομμάτια που ίσως πέφτουν από μπαλκόνια, τοίχους ή καμινάδες. Όσοι μένουν σε υψηλούς ορόφους δεν θα πρέπει να φοβηθούν αν κουνηθούν λίγο παραπάνω Τα υψηλά κτήρια κατασκευάζονται έτσι ώστε να έχουν ελαστικότητα και να ταλαντώνονται χωρίς να καταρρέουν, αντέχοντας έτσι ακόμη και σε ισχυρούς σεισμούς.

Γενικά, τα κτήρια θα πρέπει να έχουν κατασκευαστεί ακολουθώντας ΠΙΣΤΑ τα σχέδια και τις οδηγίες των μηχανικών. Αν δεν έχουν μπει όλα τα σίδερα, αν το μπετόν δεν ήταν των σωστών προδιαγραφών, αν ο εργολάβος ή ο ιδιοκτήτης άφησαν κάποια ανοίγματα ή τροποποίησαν τα σχέδια χωρίς να ενημερώσουν τον μηχανικό, είναι πολύ πιθανόν το κτήριο να μην συμπεριφερθεί σωστά και να υπάρχουν σημαντικές ζημιές ή και καταρρεύσεις.

Επιπλέον, όσα κτήρια έχουν κατασκευαστεί πριν το 1985 όταν αναθεωρήθηκε ο αντισεισμικός κανονισμός θα πρέπει να ελεγχθούν προσεισμικά από έμπειρο μηχανικό προκειμένου να ενισχυθούν αναλόγως. Οι ειδικοί συστήνουν επίσης να χτιστούν οι πυλωτές των πολυκατοικιών για να ενισχυθούν αντισεισμικά τα κτήρια. Στο πλαίσιο των προσεισμικών ελέγχων μπορούν να ελεγχθούν και οι εσωτερικοί σοβάδες, που όπως είπαμε είναι πολύ πιθανόν να ξεκολλήσουν σε περίπτωση ακόμη και μέτριου σεισμού.

Συχνά στο σεισμό κινδυνεύουμε περισσότερο από τον πανικό. Οι άσκοπες μετακινήσεις π.χ. η απόφαση να φύγουμε για το χωριό, ή να επισκεφθούμε τα παιδιά ή τους γονείς μας δημιουργούν συμφόρηση στους δρόμους. Υπάρχει έτσι μεγαλύτερος κίνδυνος τροχαίων ενώ παρεμποδίζουμε και τις μετακινήσεις των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης. Η προσπάθεια τηλεφωνικής επικοινωνίας με συγγενείς, φίλους και γνωστούς επιβαρύνει επίσης τα δίκτυα επικοινωνιών που είναι απαραίτητα για τις πραγματικές επικοινωνίες έκτακτης ανάγκης.

Όλοι ευχόμαστε να μη ζήσουμε ποτέ μεγάλο σεισμό. Αλλά ας λάβουμε τα μέτρα μας για κάθε ενδεχόμενο.

Πυρκαγιές. Το καλοκαίρι τελειώνει και μαζί μειώνεται και ο κίνδυνος εκδήλωσης δασικής πυρκαγιάς. Όμως μερικά μέτρα πρόληψης μπορούμε να τα προγραμματίσουμε από τώρα (βλ. Χ.Ν. 18/5/2011) Κατ’ αρχάς, αν κτίσετε μέσα ή δίπλα σε δάσος χρησιμοποιήστε υλικά που δεν καίγονται εύκολα (π.χ. οι ξύλινες στέγες είναι πιο εύφλεκτες). Αποφύγετε τις πλαστικές υδρορροές. Καλύψτε τους ανοικτούς χώρους σε βεράντες, πιλοτές και πρόστεγα καθώς και τις καμινάδες, τους αγωγούς εξαερισμού και τα ανοίγματα στην σκεπή και τις σοφίτες με μεταλλικό, μη εύφλεκτο πλέγμα. Προφυλάξετε εξωτερικά, τα παράθυρα και τις γυάλινες πόρτες, τοποθετώντας παντζούρια από μη εύφλεκτα υλικά.

Δημιουργήστε εγκαίρως αντιπυρική ζώνη γύρω από το σπίτι σας. Κόψτε αγριόχορτα, απομακρύνετε φύλλα, πευκοβελόνες, ξερόκλαδα και κάθε εύφλεκτο υλικό από την αυλή σας σε απόσταση τουλάχιστον 10 μέτρων γύρω από το σπίτι. Μην αφήνετε τα κλαδιά των δένδρων να ακουμπούν στους τοίχους, τη στέγη και τα μπαλκόνια. Κλαδέψτε τα έτσι ώστε να απέχουν τουλάχιστον 5 μέτρα από το σπίτι. Κλαδέψτε επίσης όλα τα δένδρα γύρω από το σπίτι σε ύψος περί τα 3 μέτρα από το έδαφος. Απομακρύνετε τέλος τα καυσόξυλα για το τζάκι ή την ψησταριά αλλά και τα αχρησιμοποίητα εύφλεκτα οικοδομικά υλικά. Τοποθετείστε τις φιάλες υγραερίου, τις δεξαμενές πετρελαίου και άλλα εύφλεκτα υλικά (π.χ. λιπάσματα) σε μεγάλη απόσταση από το σπίτι.

Διευκολύνετε την πρόσβαση. Αν το σπίτι είναι μέσα στα δένδρα φροντίστε να βάλετε ευκρινή σήματα με τη διεύθυνσή σας και την οδό πρόσβασης που να είναι ορατά μέρα και νύχτα – για τη νύχτα συνιστώνται φωσφορίζουσες πινακίδες. Βεβαιωθείτε ότι τα οχήματα της πυροσβεστικής μπορούν να περάσουν ανοίγοντας την οδό πρόσβασης (με επαρκές ύψος, πλάτος) εάν τυχόν έχει κλείσει.

Φροντίστε να έχετε στη διάθεσή σας νερό. Εξοπλιστείτε με σωλήνες ποτίσματος με μήκος ανάλογο της περιοχής που θέλετε να προστατεύσετε σε περίπτωση πυρκαγιάς και συνδέστε τους στις βρύσες. Αν δεν υπάρχει δίκτυο ύδρευσης, μία δεξαμενή νερού, μια απλή αντλία που λειτουργεί χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα και ένας σωλήνας νερού, μπορεί να σας προστατεύσουν από την πυρκαγιά. Τέλος, τοποθετήστε σε προσιτές θέσεις τα εργαλεία που ενδέχεται να χρησιμοποιήσουν οι πυροσβέστες ή κι εσείς για την κατάσβεση της πυρκαγιάς (σκάλες, φτυάρια, τσουγκράνες και τσάπες).

Και μην ξεχάσετε ότι πολλές πυρκαγιές ξεκινούν μέσα στα σπίτι. Στην κουζίνα, από το τζάκι ή από υπερφορτωμένες πρίζες. Εγκαταστήστε ανιχνευτές καπνού – μπορεί να σας σώσουν τη ζωή σε περίπτωση που η πυρκαγιά εκδηλωθεί μέσα στη νύχτα. Προμηθευτείτε κατάλληλους πυροσβεστήρες και μεριμνήστε για τη συντήρηση τους. Και σε κάθε περίπτωση σχεδιάστε τι θα κάνετε σε περίπτωση κινδύνου.

Λεπτομερείς οδηγίες για σεισμούς υπάρχουν στις ιστοσελίδες της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας (www.civilprotection.gr) και του Οργανισμού Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας (www.oasp.gr). Για την προφύλαξη από τις πυρκαγιές συμβουλευτείτε τις σελίδες του Δήμου Χανίων (www.chania.gr – Κάτοικοι – Πολιτική Προστασία)

Την επόμενη εβδομάδα θα μιλήσουμε για τα έντονα καιρικά φαινόμενα και τις πλημμύρες.

29 Αυγούστου 2017

Σκόρπιες σκέψεις

Για την παιδεία των προσφύγων, για τα τροχαία και για το κάπνισμα …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 29 Αυγούστου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-300)

Παιδεία και πρόσφυγες. Μετά την δραστηριοποίηση Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων και εθελοντικών ομάδων (όπως στα Χανιά το Στέκι Μεταναστών), το θέμα της εκμάθησης των ελληνικών σε επίπεδο πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης γίνεται αντικείμενο της επίσημης εκπαιδευτικής πολιτικής.

Το Υπουργείο Παιδείας, με συγχρηματοδότηση από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, έχει ήδη προβλέψει Ενισχυτικά Φροντιστηριακά Τμήματα σε επίπεδο πρωτοβάθμιας (26 στην ΠΕ Χανίων). Παράλληλα προχωρεί και σε δράσεις σε επίπεδο δευτεροβάθμιας και καταυλισμών. Με πρόβλεψη μικρών σχετικά τάξεων για καλύτερη μετάδοση των σχετικών γνώσεων. Παράλληλα, στον τομέα αυτό δραστηριοποιούνται και πολλές.

Τα παραπάνω δεν είναι πολυτέλεια. Από μια σχετικά πρόσφατη μελέτη του δικτύου των μεγάλων ευρωπαϊκών πόλεων Eurocities προκύπτει ότι, οι μετανάστες και οι πρόσφυγες ενσωματώνονται καλύτερα σε όσες πόλεις οργανώνουν σχετικές εκπαιδευτικές δράσεις. Ωστόσο, η έλλειψη εκπαιδευμένου προσωπικού και χρηματοδότησης ενδέχεται να οδηγήσει σε γκετοποίηση των σχολείων που θα υποδεχτούν μεγάλο αριθμό μεταναστών.

Δυστυχώς, στο νέο νόμο περί ανώτατης εκπαίδευσης δεν προβλέπεται τίποτα για την τριτοβάθμια εκπαίδευση προσφύγων και μεταναστών, κάτι που έχει ήδη απασχολήσει σοβαρά άλλες χώρες. Όμως, εκεί υπάρχει και το μεγαλύτερο κενό. Κατ’ αρχάς οι πανεπιστημιακές σχολές μετάφρασης και διερμηνείας δεν προσφέρουν μαθήματα για τις γλώσσες των προσφύγων και των μεταναστών παρά τις τεράστιες ανάγκες για επαγγελματίες σε αυτές τις γλώσσες.

Αν σήμερα υπάρχουν μεγάλες καθυστερήσεις στην επεξεργασία των αιτήσεων ασύλου στα νησιά αυτό οφείλεται κυρίως στην έλλειψη αρκετών πιστοποιημένων μεταφραστών και διερμηνέων. Κι αυτό παρά τις φιλότιμες προσπάθειες Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων όπως η Μετάδραση αλλά και επαγγελματιών, οι οποίοι έχουν μάλιστα δημιουργήσει και σχετική ένωση, την Ελληνική Ένωση Διερμηνέων-Μεταφραστών Σπάνιων Γλωσσών. Πρώτος τους στόχος είναι η συνεργασία με κάθε αρμόδιο φορέα, για την κατάρτιση, τη διαρκή εκπαίδευση και μετεκπαίδευση τους. Κάτι για το οποίο φαίνεται πως δεν ενδιαφέρεται ούτε η Πολιτεία ούτε η ακαδημαϊκή κοινότητα …

Αυτό όμως που δεν κάνει η Ελλάδα φροντίζουν να το κάνουν άλλες χώρες! Η Πρεσβεία της Ελβετίας έχει χρηματοδοτήσει την Εταιρία για την Ανάπτυξη και τη Δημιουργική Απασχόληση των Παιδιών (ΕΑΔΑΠ) για να εκδώσει τρία πολύγλωσσα λεξικά για μετανάστες – ένα βασικής επικοινωνίας, ένα για την επικοινωνία με γιατρούς και νοσηλευτές και τέλος ένα για την υποδοχή παιδιών μεταναστών σε παιδικούς σταθμούς.

Η Πρεσβεία των ΗΠΑ σε συνεργασία με το Αμερικανικό Κολλέγιο Ανατόλια στην Θεσσαλονίκη, το Αμερικανικό Κολλέγιο Deree στην Αθήνα και την Αμερικανική Γεωργική Σχολή ξεκίνησε το πρόγραμμα «Η εκπαίδευση ενώνει: από το κέντρο φιλοξενίας στην πανεπιστημιούπολη». Στόχος είναι η παροχή τριτοβάθμιας εκπαίδευσης σε 100 επιλέξιμους πρόσφυγες στην Αθήνα και σε 100 στη Θεσσαλονίκη.

Το πρόγραμμα στήθηκε μετά από έκκληση μιας προσφυγοπούλας, φοιτήτριας οικονομικών στο Πανεπιστήμιο της Δαμασκού, η οποία διέκοψε τις σπουδές της λόγω του πολέμου. Θα εξασφαλίσει ευκαιρίες για απόκτηση γνώσεων, δεξιοτήτων και ακαδημαϊκών μονάδων που οι σπουδαστές θα μπορούν να χρησιμοποιήσουν είτε στην Ελλάδα είτε σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Στόχος η ενσωμάτωση και η παροχή ελπίδας για το μέλλον στους νέους πρόσφυγες που θέλουν να αρχίσουν ή να συνεχίσουν τις σπουδές τους.

Παράλληλα, στη Γερμανία, η Γερμανική Υπηρεσία Ακαδημαϊκών Ανταλλαγών (DAAD) προσφέρει ειδική υπηρεσία αξιολόγησης για πρόσφυγες που θέλουν να σπουδάσουν σε γερμανικό πανεπιστήμιο. Υποβάλλοντας τα σχετικά δικαιολογητικά οι υποψήφιοι που έχουν τα κατάλληλα προσόντα μπορούν να υποβάλλουν μέχρι τρεις αιτήσεις για να γίνουν δεκτοί σε αντίστοιχα πανεπιστήμια. Λαμβάνουν επίσης ένα πιστοποιητικό ισοδυναμίας με το οποίο μπορούν να ζητήσουν να εγγραφούν και σε όποιο άλλο πανεπιστήμιο θέλουν. Παρόμοιες διευκολύνσεις παρέχουν τα γαλλόφωνα πανεπιστήμια στο Βέλγιο αλλά και τα πανεπιστήμια στη Γαλλία.

Το αποτέλεσμα της ελληνικής αδράνειας θα είναι ότι μετά από τους 500.000 έλληνες επιστήμονες και μηχανικούς που έχουν μεταναστεύσει λόγω της κρίσης, η Ελλάδα θα χάσει και όσους φοιτητές θα μπορούσαν να εγκατασταθούν και να σπουδάσουν εδώ προσφέροντας στη συνέχεια στην εθνική οικονομία.

Τροχαία. Αξιέπαινη η πρωτοβουλία του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης να συγκαλέσει την 1η Σεπτεμβρίου στο Ηράκλειο σύσκεψη φορέων της Κρήτης με θέμα τα τροχαία δυστυχήματα. Ελπίζω να έχουν προσκληθεί στην συνάντηση ο Γιάννης Λιονάκης πρώην διευθυντής ΕΛΠΑ και πρόεδρος του συλλόγου πρόληψης τροχαίων (Ε.ΣΥ.ΠΡΟ.Τ.Α.) (βλ. Χ.Ν. 1/9/2015) και ο Σταύρος Πολέντας, πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Αρωγής και Αλληλεγγύης Οικογενειών Θυμάτων Τροχαίων Δυστυχημάτων «Ο Άγιος Χριστόφορος» (βλ. Χ.Ν. 30/8/2016).

Είμαι σίγουρος ότι θα τον συμβουλεύσουν πως πολλά από αυτά που προβλέπει το ολοκληρωμένο πρόγραμμα για την οδική ασφάλεια «Προσέχω» που παρουσίασε πρόσφατα το κόμμα της Νέας Δημοκρατίας είναι μάλλον αντιπαραγωγικά – όπως για παράδειγμα η σύσταση ΔΥΟ νέων κεντρικών φορέων συντονισμού υπηρεσιών και φορέων, παράλληλα με την ανασύσταση διυπουργικής επιτροπής και την δημιουργία ειδικής γραμματείας οδική ασφάλειας … Η οδική ασφάλεια δεν θα βελτιωθεί με την δημιουργία νέων δομών και με επιπλέον περιττή γραφειοκρατία …

Κάπνισμα. Εύχομαι περαστικά στον αναπληρωτή Υπουργό Υγείας κ. Παύλο Πολάκη για την πρόσφατη περιπέτεια της υγείας του. Του εύχομαι επίσης ολόθερμα να κόψει το κάπνισμα και να ενδιαφερθεί σοβαρά για την εφαρμογή του νόμου για την απαγόρευση του καπνίσματος στους δημόσιους χώρους. Το κάπνισμα βλάπτει όσους επιλέγουν να καπνίζουν – οι περισσότεροι έχουν συνείδηση του κινδύνου αλλά τον αγνοούν μέχρι να απειληθεί σοβαρά η υγεία τους και η ζωή τους. Το παθητικό κάπνισμα όμως βλάπτει και την υγεία όσων δεν έχουν κάνει αυτή την επιλογή.

Σε τελική ανάλυση, από αυτή την συνήθεια μιας μειοψηφίας επωφελείται μόνο η καπνοβιομηχανία. Γιατί οι προσπάθειες κατά των ιδιωτικών συμφερόντων στον τομέα της υγείας (εργολάβοι, προμηθευτές) είναι αξιέπαινες, ΑΛΛΑ αν δεν αντιμετωπιστεί σοβαρά στην πράξη η μεγαλύτερη παγκόσμια επιδημία, το κάπνισμα, δίδεται η εντύπωση πως οι ιθύνοντες εξυπηρετούν, ακούσια ίσως, τα συμφέροντα της καπνοβιομηχανίας.

Υ.Γ. Η πρόσφατη επίσκεψη του πρωθυπουργού στην Παπαστράτος σε συνέχεια άλλης παρόμοιας δημόσιας υποστήριξης της προηγούμενης κυβέρνησης απέδειξε ότι ΟΛΟΙ οι ιθύνοντες οι ιθύνοντες εξυπηρετούν εκουσίως τα συμφέροντα της καπνοβιομηχανίας.

22 Αυγούστου 2017

Περί μεταρρυθμίσεων

Η σύγκριση των διαδικασιών έκδοσης άδειας οδήγησης και πινακίδων κυκλοφορίας σε Βέλγιο και Ελλάδα καταδεικνύει την ανάγκη για μεταρρυθμίσεις 
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 22 Αυγούστου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-299)

Είχα πρόσφατα μιαν ενδιαφέρουσα εμπειρία με την ελληνική δημόσια διοίκηση. Μετά τη μόνιμη εγκατάστασή μου στα Χανιά και με βάση την ισχύουσα νομοθεσία έπρεπε να αντικαταστήσω την Βέλγικη άδεια οδήγησής μου με Ελληνική. Το 1984 η αντίστοιχη διαδικασία στο Βέλγιο πήρε λίγες εβδομάδες, αλλά στα Χανιά χρειάστηκε κάτι λιγότερο από έξη μήνες! Και θα κρατούσε ίσως και παραπάνω αν δεν ενοχλούσα επανειλημμένα τις εμπλεκόμενες υπηρεσίες σε Χανιά και Αθήνα με προσωπικές επισκέψεις και τηλέφωνα. Όμως, παρά την ευγένεια και την προθυμία των υπαλλήλων αντιλήφθηκα ότι το πρόβλημα ήταν οι ίδιες οι διαδικασίες και η οργάνωση των αρμόδιων υπηρεσιών.

Ας δούμε λοιπόν τι ισχύει στο Βέλγιο και τι στην Ελλάδα όσον αφορά την χορήγηση αδειών οδήγησης τύπου Β και πινακίδων κυκλοφορίας για ΙΧ αυτοκίνητα. Ας αρχίσουμε λέγοντας ότι πρόκειται για δύο χώρες με παρόμοιο περίπου πληθυσμό (Βέλγιο 11,2 εκατ., Ελλάδα 10,8 εκατ.), παρόμοιο στόλο ΙΧ αυτοκινήτων (Βέλγιο 5,6 εκατ., Ελλάδα 5,1 εκατ.) και παρόμοια κατανομή αυτοκινήτων ανά 1.000 κατοίκους (Βέλγιο 500 αυτοκίνητα, Ελλάδα 472 αυτοκίνητα).

Άδειες οδήγησης. Αρμόδιες αρχές για την έκδοση άδειας οδήγησης στο Βέλγιο είναι οι Δήμοι. Κατ' αρχήν βέβαια ο υποψήφιος πρέπει να περάσει τις θεωρητικές εξετάσεις σε ένα από τα 32 εξουσιοδοτημένα ιδιωτικά κέντρα εξετάσεων. Για τις εξετάσεις αυτές δεν είναι υποχρεωτική η παρακολούθηση μαθημάτων σε σχολή οδηγών. Υπάρχουν βιβλία και ηλεκτρονικά εκπαιδευτικά βοηθήματα που περιλαμβάνουν και ασκήσεις με ερωτήσεις παρόμοιες με εκείνες των εξετάσεων.

Ωστόσο, όποιος αποτύχει δύο φορές στη θεωρία, είναι υποχρεωμένος, πριν ξαναδώσει εξετάσεις, να κάνει 12 ώρες μάθημα σε σχολή οδηγών. Όσοι πετυχαίνουν, έχουν δικαίωμα να αρχίσουν τα πρακτικά μαθήματα, τα οποία όμως δεν είναι υποχρεωμένοι να τα κάνουν σε σχολή οδηγών! Μπορεί να τους εκπαιδεύσει ο πατέρας τους, ο θείος τους ή κάποιος άλλος συγγενής ή και γνωστός. Αρκεί να είναι πεπειραμένος οδηγός. Ένας φίλος μου μηχανολόγος εκπαίδευσε τα τέσσερα δικά μου και τα τρία δικά του παιδιά. Που πέρασαν με επιτυχία τις εξετάσεις και είναι τέλειοι και προσεκτικοί οδηγοί …

Ακολουθούν οι πρακτικές εξετάσεις, σε ένα από τα παραπάνω 32 κέντρα. Πάλι, αν ο υποψήφιος αποτύχει δύο φορές είναι υποχρεωμένος, πριν ξαναδώσει εξετάσεις, να κάνει 6 ώρες μάθημα σε σχολή οδηγών. Όσοι πετύχουν, πάνε στον Δήμο και παραλαμβάνουν το δίπλωμά τους. Συνολικό κόστος 51 € για τις εξετάσεις (15 € για τις θεωρητικές και 36 € για τις πρακτικές) και 20 € στον Δήμο για την έκδοση της άδειας.

Ιατρικές εξετάσεις. Οι θεωρητικές εξετάσεις περιλαμβάνουν και μιαν απλή εξέταση της όρασης. Όσοι αποτυγχάνουν πρέπει να εξεταστούν από οφθαλμίατρο της επιλογής τους πριν ολοκληρώσουν τις θεωρητικές εξετάσεις. Όταν παραλαμβάνει την άδεια οδήγησης από τον Δήμο ο νέος οδηγός υπογράφει μιαν υπεύθυνη δήλωση ότι είναι και θα φροντίσει να παραμείνει σε σωστή φυσική και διανοητική κατάσταση για όσον καιρό κατέχει την άδεια οδήγησης.

Σε ιατρικές εξετάσεις υπόκεινται υποχρεωτικά τα άτομα με αναπηρία (από το Βελγικό Ινστιτούτο Οδικής Ασφάλειας - IBSR) και οι επαγγελματίες οδηγοί. Επιπλέον, αν ο οικογενειακός γιατρός διαπιστώσει ότι, λόγω κάποιας πάθησης ή λόγω ηλικίας, η κατάσταση της υγείας του οδηγού ίσως να επιβαρύνει την οδήγησή του, είναι υποχρεωμένος να τον παραπέμψει για ιατρικές εξετάσεις στο IBSR.

Πινακίδες και τεχνικός έλεγχος. Όποιος αγοράζει (καινούργιο ή μεταχειρισμένο) αυτοκίνητο στο Βέλγιο δεν θα ταλαιπωρηθεί με ουρές και δημόσιες υπηρεσίες. Ο πωλητής θα του δώσει τα χαρτιά του αυτοκινήτου: πιστοποιητικό συμμόρφωσης που αποδεικνύει ότι το αυτοκίνητο ικανοποιεί τις τεχνικές προδιαγραφές για να λάβει άδεια κυκλοφορίας, κάρτα ταξινόμησης για μεταχειρισμένο αυτοκίνητο και φυσικά την απόδειξη αγοράς.

Για τα μεταχειρισμένα αυτοκίνητα απαιτείται και το πιστοποιητικό του τελευταίου τεχνικού ελέγχου. Να σημειωθεί ότι το Βέλγιο διαθέτει 77 εξουσιοδοτημένα ιδιωτικά ΚΤΕΟ. Στα 32 από αυτά διενεργούνται και οι εξετάσεις των υποψήφιων οδηγών.

Με τα χαρτιά αυτά ο αγοραστής πηγαίνει στον ασφαλιστή του. Αυτός, αφού ασφαλίσει το αυτοκίνητο, θα συμπληρώσει τα στοιχεία του αυτοκινήτου συνδεόμενος διαδικτυακά με το σύστημα έκδοσης πινακίδων του ομοσπονδιακού Υπουργείου Κινητικότητας και Μεταφορών. Οι πινακίδες και η νέα κάρτα ταξινόμησης παραδίδονται ταχυδρομικά εντός μιας εργάσιμης ημέρας. Η πληρωμή των 30€ γίνεται με αντικαταβολή. Σε λίγες μέρες φθάνει ταχυδρομικά και η ειδοποίηση για την πληρωμή, αποκλειστικά μέσω τραπέζης, των σχετικών φόρων κυκλοφορίας.

Τι γίνεται στην Ελλάδα. Οι άδειες οδήγησης χορηγούνται μετά από θεωρητικές και πρακτικές εξετάσεις οι οποίες διενεργούνται σε μια από τις 84 Διευθύνσεις Μεταφορών που υπάρχουν στις Περιφερειακές ενότητες ανά την χώρα. Για τη συμμετοχή στις εξετάσεις είναι υποχρεωτική η παρακολούθηση μαθημάτων (21 ώρες θεωρία και 25 ώρες πρακτική) σε αναγνωρισμένη σχολή οδηγών. Η έκδοση της άδειας μαζί με τις εξετάσεις κοστίζει 118 € (χωρίς να συνυπολογίζεται το κόστος των μαθημάτων και των υποχρεωτικών ιατρικών εξετάσεων από παθολόγο και οφθαλμίατρο).

Πινακίδες χορηγούν οι 84 Διευθύνσεις Μεταφορών με μια μάλλον πολύπλοκη διαδικασία που απαιτεί τουλάχιστον τρεις επισκέψεις. Μία για την αρχική υποβολή δικαιολογητικών, μία για τη χορήγηση άδειας κυκλοφορίας μετά την πληρωμή των σχετικών τελών (75 € για καινούργια αυτοκίνητα ή και από 30 έως 205 € ανάλογα με τα κυβικά του μεταχειρισμένου αυτοκινήτου που μεταβιβάζεται) και μία για την χορήγηση των πινακίδων μετά την πληρωμή των τελών κυκλοφορίας στην Εφορία). Δεν προβλέπεται σε αυτό το στάδιο έλεγχος της ασφαλιστικής κάλυψης.

Τέλος, ο τεχνικός έλεγχος οχημάτων διενεργείται στα 219 ΚΤΕΟ (191 ιδιωτικά και 28 δημόσια) ανά την επικράτεια. Προσωπικό. Το 2015 το ομοσπονδιακό Υπουργείο Κινητικότητας και Μεταφορών του Βελγίου αρμόδιο για τις οδικές, τις σιδηροδρομικές και τις αεροπορικές μεταφορές, την οδική ασφάλεια, τη ναυσιπλοΐα και την αειφόρο κινητικότητα απασχολούσε 1.062 υπαλλήλους.

Στο τέλος του 2016 το ελληνικό Υπουργείο Μεταφορών, Υποδομών και Δικτύων απασχολούσε 4.500 άτομα (αλλά σε αυτά περιλαμβάνονταν και οι απασχολούμενοι στην Γενική Γραμματεία Υποδομών και στην Γενική Γραμματεία Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων). Παράλληλα, οι 84 Διευθύνσεις Μεταφορών στις περιφερειακές ενότητες απασχολούσαν περίπου 1.600 υπαλλήλους (αν θεωρήσουμε κατά μέσον όρο 19 υπαλλήλους ανά διεύθυνση).

Χοντρικά μπορούμε να πούμε ότι η Ελλάδα απασχολεί στον υπόψη τομέα σχεδόν τριπλάσιους δημόσιους υπαλλήλους σε σχέση με το Βέλγιο

Συμπέρασμα. Πολύπλοκες και χρονοβόρες διαδικασίες, αυξημένο κόστος για τον πολίτη, μεγάλη επιβάρυνση του κρατικού προϋπολογισμού (δηλαδή των φορολογούμενων) για μισθούς υπαλλήλων. Είναι προφανής η ανάγκη μεταρρυθμίσεων για εξορθολογισμό των διαδικασιών.

Πηγές: ΕΛΣΤΑΤ, ΥΜΕ, SFP Mobilité et Transports

15 Αυγούστου 2017

Ανούσια και ουσιαστικά

Είναι εύκολο να λέμε πολλά λόγια, αλλά αν δεν αντιμετωπίσουμε σύντομα την ουσία, υποθηκεύουμε το μέλλον …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 15 Αυγούστου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-298. Το ίδιο κείμενο είχε δημοσιευτεί στην έντυπη και την ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδας και στις 8 Αυγούστου αλλά έλειπαν όσες λέξεις είχαν υπερσύνδεσμο).

Σημαία. Σε όλη την Ελλάδα η ελληνική σημαία κυματίζει σε πολλά σπίτια, καταστήματα ακόμη και σε δημόσια κτήρια σχισμένη και κουρελιασμένη (βλ. Χ.Ν. 21/10/2014). Ωστόσο, δημόσιο διάλογο κάνουμε για τον τρόπο επιλογής των σημαιοφόρων στις μαθητικές παρελάσεις και για το αν θα πρέπει να γίνεται έπαρση σημαίας κάθε πρωί στα σχολεία. Για τον πραγματικό σεβασμό στη σημαία ούτε λόγος!

Παλιά Πόλη. Μεγάλη κουβέντα με επιτροπές πρωτοβουλίας και αντεγκλήσεις, ακόμη και διαδηλώσεις για την αξιοποίηση ή μη των κτηρίων του Πολυτεχνείου στην Παλιά Πόλη. Ωστόσο, ποιος ασχολείται με τα προβλήματα πρόσβασης των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης; Σκεφτείτε το ΕΚΑΒ που πρόσφατα αντιμετώπισε πρόβλημα με τραπεζοκαθίσματα, και την Πυροσβεστική, της οποίας οι προτάσεις παραμένουν … προτάσεις (βλ. Χ.Ν. 25/08/2015)!

Κυκλοφοριακό. Τα τροχαία βρίσκονται στην ημερησία διάταξη και απασχολούν όλα τα μέσα ενημέρωσης στα Χανιά. Ωστόσο, για το μεγαλύτερο καθημερινό πρόβλημα της πόλης, των κατοίκων αλλά και των επισκεπτών, το κυκλοφοριακό, φαίνεται πως τα όποια σχέδια αντιμετώπισης και οι προτάσεις π.χ. της Αστυνομίας (βλ. Χ.Ν. 21/2/2017) παραμένουν κλεισμένα σε κάποια συρτάρια.

Πολυτεχνείο. Η δημόσια αντιδικία μεταξύ της νυν και της παλαιάς διοίκησης του Πολυτεχνείου για τα κτήρια στο λόφο Καστελίου καλά κρατεί. Ωστόσο, κανείς δεν μιλάει για τον κίνδυνο πυρκαγιάς από τα ξερόχορτα σε όλη την έκταση του Πολυτεχνείου στα Κουνουπιδιανά. Δεν ξέρω αν υπάρχει σχέδιο πυροπροστασίας ή σύστημα πυρόσβεσης αλλά από πρόσφατη επίσκεψή μου διαπίστωσα ότι όλη η έκταση του Πολυτεχνείου βρίσκεται σε άμεσο κίνδυνο.

Μπάλος και Ελαφονήσι. Άλλη μεγάλη κουβέντα ξεκίνησε με την πρόταση των ξενοδόχων να μπει εισιτήριο 10 ευρώ για την πρόσβαση στο Μπάλο και το Ελαφονήσι. Πρόκειται για δύο προστατευόμενες περιοχές με βάση τις οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που είναι ενταγμένες στο δίκτυο Natura2000. Κανονικά θα έπρεπε να έχουν κηρυχθεί εθνικά πάρκα και να έχουν συσταθεί αντίστοιχοι φορείς διαχείρισης, κάτι για το οποίο η Ελληνική Κυβέρνηση ζήτησε πρόσφατα ειδική χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Μήπως όμως θα ήταν προτιμότερο, οικονομικότερο και λιγότερο γραφειοκρατικό να ενισχυθεί ο υφιστάμενος Φορέας Διαχείρισης του Εθνικού Δρυμού Σαμαριάς (που καλύπτει και όλα τα Λευκά Όρη) για να συμπεριλάβει όλες τις περιοχές Natura2000 του Νομού Χανίων; Μήπως θα έπρεπε επίσης να ανοίξει η συζήτηση για την χρηματοδότηση αυτού του φορέα που εισπράττει εισιτήριο 5 € από όσους διασχίζουν το φαράγγι, ποσό το οποίο μεταφέρεται στο Πράσινο Ταμείο και δεν επιστρέφει πίσω στον φορέα;

Σκουπίδια. Αντιπαραθέσεις, απεργίες, διαπληκτισμοί για τους συμβασιούχους της καθαριότητας στους Δήμους. Και μεγάλα λόγια για την προστασία του περιβάλλοντος. Ωστόσο, μια βόλτα σε οποιοδήποτε μέρος στο Νομό Χανίων, στην υπόλοιπη Κρήτη αλλά και στην Ελλάδα γενικότερα, αποκαλύπτει σκουπίδια πεταμένα ελεύθερα στη φύση, γύρω από κάδους, σε ελεύθερους ή σε ακάλυπτους χώρους. Γράψαμε και παλιότερα γι' αυτούς που καταστρέφουν την Κρήτη (βλ. Χ.Ν. 16/5/2017). Αναφέραμε κάποιους τρόπους για να σώσουμε την ελληνική φύση (Χ.Ν. 27/6/2017).

Ας ακολουθήσουμε το παράδειγμα των ΗΠΑ αναθέτοντας σε επιχειρήσεις, οργανισμούς και ιδιώτες τον καθαρισμό τμημάτων του δημόσιου χώρου σε εθελοντική βάση. Οι υπάλληλοι μιας εταιρείας καθαρίζουν ένα χιλιόμετρο και το επόμενο το καθαρίζουν υπάλληλοι του πανεπιστημίου, εργαζόμενοι σε εταιρείες ρούχων ή παιχνιδιών ή ακόμη και ιδιώτες. Μια μικρή διαφημιστική πινακίδα ενημερώνει το κοινό ποιος καθαρίζει το συγκεκριμένο κομμάτι. Κοινωνική προσφορά και διαφήμιση …

Ιδού πεδίο δόξης λαμπρό για ξενοδοχειακές επιχειρήσεις, οικολογικές οργανώσεις και πρωτοβουλίες πολιτών κάθε απόχρωσης. Και συγχαρητήρια στον Γιάννη Κουτράκη, ιδιοκτήτη του Ξενοδοχείου Kavos στο Σταυρό Ακρωτηρίου που την έκανε ήδη πράξη εθελοντικά!

Λευκοί ελέφαντες. Καθημερινά σχεδόν περνώ μπροστά από λευκούς ελέφαντες. Είναι τα κτήρια που κατασκευάστηκαν με δημόσια χρήματα, συχνά με συγχρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και παραμένουν αχρησιμοποίητα εδώ και δεκαετίες. Το κλειστό κολυμβητήριο απέναντι από το Πολυτεχνείο. Το κέντρο εκπαίδευσης της Ολυμπιακής κοντά στο Αεροδρόμιο. Το ποδηλατοδρόμιο στα Καθιανά.

Πού και πού διαβάζουμε στον τύπο κάποιο άρθρο για την απόδοση ευθυνών και μετά σιωπή. Ωστόσο, με την κατάλληλη αξιοποίηση θα μπορούσαν αυτές οι εγκαταστάσεις να χρησιμοποιηθούν όχι μόνο από τους Χανιώτες αλλά από τους πολυάριθμους ξένους επισκέπτες μας. Είναι ντροπή να ρημάζουν τέτοιες εγκαταστάσεις! Ιδού άλλο πεδίον δόξης λαμπρό για όσους αγωνίζονται πραγματικά για την αξιοποίηση και την ελεύθερη πρόσβαση του δημόσιου χώρου …

Νομοσχέδια για την υγεία. Κάθε λίγο και λιγάκι η εκάστοτε κυβέρνηση καταθέτει και ψηφίζει νομοσχέδια για την υγεία. Το τελευταίο καθιερώνει την πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας και τον οικογενειακό γιατρό ακολουθώντας μια πάγια πετυχημένη ευρωπαϊκή πρακτική, κινούμενο προς την σωστή κατεύθυνση - παρόλη την προβληματική μακροχρόνια χρηματοδότησή του, η οποία για μια τετραετία εξασφαλίζεται με πόρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσω ΕΣΠΑ.

Ωστόσο, τα μεγάλα προβλήματα πρόληψης που αφορούν τον περιορισμό των δαπανών του συστήματος υγείας δεν φαίνεται να αντιμετωπίζονται. Το κάπνισμα στους δημόσιους χώρους δεν περιορίζεται, δεν προβλέπεται τίποτα για υποχρεωτικούς εμβολιασμούς και οι ασθενείς που νοσηλεύονται στα δημόσια νοσοκομεία εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν ελλείψεις σε νοσηλευτικό προσωπικό και υλικά (κάτι πάντως που ο νέος νόμος υπόσχεται να αντιμετωπίσει).

Η κυβέρνηση λέει πως αγωνίζεται κατά των ιδιωτικών συμφερόντων στον τομέα της υγείας (εργολάβοι, προμηθευτές) αλλά για την μεγαλύτερη παγκόσμια επιδημία, το κάπνισμα, φαίνεται σαν να εξυπηρετεί, ακούσια ίσως, τα συμφέροντα της καπνοβιομηχανίας.

Συμπέρασμα. Είναι ωραίο να συζητούμε για δευτερεύοντα θέματα και να μην ασχολούμαστε με την ουσία και τα καυτά ζητήματα που μας ταλανίζουν ως κοινωνία. Αλλά αν συνεχίσουμε έτσι, υποθηκεύουμε μόνοι μας το μέλλον μας και, κυρίως, το μέλλον των παιδιών μας …

01 Αυγούστου 2017

Περί των μελλούμενων

Σε παγκόσμιο επίπεδο τα σημάδια επιτρέπουν την αισιοδοξία αλλά στην Ελλάδα θα χρειαστεί πολλή δουλειά …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 1 Αυγούστου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-297. Από το κείμενο που δημοσιεύτηκε στην έντυπη και την ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδας έλειπαν όσες λέξεις είχαν υπερσύνδεσμο).

Πως εξελίσσεται ο κόσμος; Πάμε από το κακό στο χειρότερο ή μήπως τα πράγματα βελτιώνονται; Στο πλαίσιο έρευνας που έγινε προ διετίας σε 17 χώρες με τη συμμετοχή 18.000 ατόμων, οι απαντήσεις που συγκεντρώθηκαν δείχνουν μια σαφή διαφοροποίηση. Μόνο στην Κίνα η πλειοψηφία (41%) των ερωτηθέντων πιστεύει ότι τα πράγματα πάνε καλύτερα και η μειοψηφία (33%) ότι πάνε χειρότερα. Σε όλες τις άλλες χώρες η πλειοψηφία πιστεύει ότι τα πράγματα πάνε χειρότερα (Γαλλία-81%, Αυστραλία-70%, Βρετανία 65%, Σουηδία-66%, Γερμανία-59%, Νορβηγία-61%, Δανία-57%).

Όμως η ιστορική εξέλιξη των συνθηκών διαβίωσης σε παγκόσμιο επίπεδο δείχνει μιαν άλλη εικόνα. Η οποία, μέχρι στιγμής, είναι πολύ πιο αισιόδοξη. Στον τομέα της φτώχειας για παράδειγμα, το 2015 μόνο 10 στους 100 ανθρώπους ζούσαν σε συνθήκες ακραίας φτώχειας. Συγκριτικά, το 1820 ζούσαν σε ακραία φτώχεια 94 στους 100 ανθρώπους. Βέβαια, τα Μέσα Ενημέρωσης θα συνεχίσουν να επικεντρώνονται σε μεμονωμένες περιπτώσεις αφού, ποια εφημερίδα θα έβαζε καθημερινά έναν πηχυαίο τίτλο «Ο αριθμός των ανθρώπων που ζουν σε ακραία φτώχεια μειώθηκε χτες κατά 130.000 – τόσο θα μειωθεί σήμερα και αύριο».

Αισιόδοξη είναι και η εικόνα όσον αφορά τον περιορισμό του αναλφαβητισμού. Το 1800 ήξεραν να διαβάζουν μόνο οι 12 στους 100 ανθρώπους ηλικίας άνω των 15 ετών. Σήμερα, ο αριθμός αυτός έχει αυξηθεί στους 85! Παρόμοια είναι και τα ποσοστά για όσους έχουν παρακολουθήσει βασική εκπαίδευση. Από 17 στους 100 το 1820, ο αριθμός τους έχει αυξηθεί σήμερα στους 86. Και το ποσοστό των νέων που έχουν παρακολουθήσει πανεπιστημιακή ή ανώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση είναι πολύ μεγαλύτερο σε σχέση με το παρελθόν.

Δραματικές βελτιώσεις παρατηρούνται και στην υγεία. Η παιδική θνησιμότητα έχει μειωθεί εντυπωσιακά. Από 41 στα 100 παιδιά που πέθαιναν πριν φτάσουν σε ηλικία 5 ετών το 1820 ο αριθμός των θανάτων έχει πέσει στους 5. Εκτός από την γενική βελτίωση των συνθηκών ζωής και υγιεινής, σημαντικό ρόλο έχει παίξει και ο εκτεταμένος εμβολιασμός. Το 1820 τα εμβόλια ήταν άγνωστα. Σήμερα, 86 στους 100 ανθρώπους έχουν εμβολιαστεί κατά της διφθερίτιδας, του κοκίτη και του τετάνου.

Σημαντικές βελτιώσεις έχουν επίσης σημειωθεί και όσον αφορά τη δημοκρατία και την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Στις αρχές του 19ου αιώνα μόνο το 1% των ανθρώπων ζούσε σε δημοκρατικά καθεστώτα. Σήμερα το ποσοστό αυτό είναι 56%, ενώ από όσους ζουν σε αυταρχικό καθεστώς οι 4 στους 5 ζουν στην Κίνα. Η βελτίωση του μορφωτικού επιπέδου συνδυάζεται και με βελτίωση της προστασίας των ανθρώπινων δικαιωμάτων, αλλά σε αυτόν τον τομέα απομένουν να γίνουν πολλά ακόμη.

Ένας τομέας που συχνά δημιουργεί έντονες ανησυχίες είναι η συνεχής αύξηση του παγκόσμιου πληθυσμού. Ευτυχώς, από το 1962-63 όταν ο ετήσιος ρυθμός αύξησης του πληθυσμού της Γης άγγιξε τη μέγιστη τιμή του (2,2%). Έκτοτε, ο ρυθμός αυτός σημειώνει συνεχή μείωση, τάση που προβλέπεται να συνεχιστεί. Ωστόσο, η αύξηση του πληθυσμού εξαρτάται από δύο παράγοντες, το προσδόκιμο ζωής (που συνεχώς αυξάνεται) και τον δείκτη γονιμότητας (που μειώνεται αντισταθμίζοντας την αύξηση του προσδόκιμου ζωής). Οι σημερινές προβλέψεις δείχνουν ότι ο παγκόσμιος πληθυσμός θα μεγιστοποιηθεί το 2015 στα 11 δισεκατομμύρια.

Δυστυχώς, την παραπάνω αισιόδοξη εικόνα έρχονται να αμαυρώσουν οι προβλέψεις στον τομέα της κλιματικής αλλαγής. Σύμφωνα με τους ειδικούς της Διεθνούς Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC) η μέση επιφανειακή θερμοκρασία της Γης θα συνεχίσει να αυξάνει κατά τη διάρκεια όλου του 21ου αιώνα και με βάση όλα τα σενάρια προσομοίωσης.

Αυτό σημαίνει ότι είναι πολύ πιθανόν να συμβαίνουν συχνότερα καύσωνες που θα διαρκούν περισσότερο. Παράλληλα, σε πολλές περιοχές θα σημειώνονται εντονότερες και συχνότερες καταιγίδες. Στις θάλασσες θα συνεχίσει να αυξάνεται η οξύτητα, η θερμοκρασία καθώς και το επίπεδο με αποτέλεσμα να μειώνονται τα αλιεύματα και να εξαφανίζονται πολλές παράκτιες περιοχές.

Προβλέπεται επίσης δεκαπλασιασμός των μεταναστευτικών ροών και αύξηση των φυσικών καταστροφών (πλημμύρες, πυρκαγιές, κατολισθήσεις), των ενεργειακών απαιτήσεων (π.χ. για κλιματισμό) και των απαιτήσεων μόνωσης των κτηρίων. Ειδικότερα στην Ελλάδα, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα της διαΝΕΟσις, προβλέπεται να πληγεί σοβαρά η γεωργική παραγωγή, να επηρεαστεί σημαντικά ο τουρισμός και να εξαφανιστούν πολλές από τις παράκτιες περιοχές της χώρας.

Ένα άλλο σημαντικό ελληνικό πρόβλημα είναι το δημογραφικό. Ο πληθυσμός της Ελλάδος μειώνεται ενώ ταυτόχρονα γερνάει. Και οι προβλέψεις δεν είναι καθόλου ενθαρρυντικές. Σύμφωνα με άλλη έρευνα της διαΝΕΟσης, το 2050 η Ελλάδα θα έχει 8,8 εκατομμύρια κατοίκους – επιπλέον, ένας στους τρεις θα είναι ηλικίας άνω των 65 ετών (σήμερα είναι ένας στους πέντε).

Ταυτόχρονα, οι τεχνολογικές εξελίξεις ιδίως στον τομέα της αυτοματοποίησης, αλλάζουν με ταχείς ρυθμούς τις σχέσεις στην αγορά εργασίας. Ολόκληρα επαγγέλματα θα εξαφανιστούν ή θα απαιτούν εντελώς νέες δεξιότητες. Φυσικά θα δημιουργηθούν νέες θέσεις εργασίας, οι οποίες όμως θα απαιτούν πολύ περισσότερες δεξιότητες. Δυστυχώς, στην Ελλάδα το εκπαιδευτικό σύστημα δεν έχει σχεδιαστεί για να ανταπεξέλθει στις νέες αυτές απαιτήσεις.

Όπως έγραψε πρόσφατα ο Θοδωρής Γεωργακόπουλος στην «Καθημερινή», «τις αμέσως επόμενες δεκαετίες η Ελλάδα θα γίνει ένα μέρος με πιο σκληρό, αφιλόξενο κλίμα, με μικρότερο, και γερασμένο πληθυσμό και θα βρεθεί αντιμέτωπη με τεχνολογικές εξελίξεις για τις οποίες δεν έχει ούτε το εκπαιδευτικό σύστημα ούτε καμιάς μορφής σχεδιασμό για να ανταπεξέλθει, ενώ παράλληλα θα βρίσκεται και πάνω στο σταυροδρόμι προσφυγικών ροών πρωτοφανούς κλίμακας».

Αυτά, σε συνδυασμό «με την ιλιγγιώδη ανεργία, την ξεχαρβαλωμένη δικαιοσύνη, το παράλυτο κράτος, τις ανύπαρκτες επενδύσεις, το ακατάσχετο brain drain (ΣΣ. διαρροή επιστημόνων στο εξωτερικό) και μια διαχρονική πολιτική και κοινωνική αφασία» δεν αφήνουν πολλά περιθώρια αισιοδοξίας στο, κατά Σαββόπουλο, «χειρότερο του Ελληνισμού κομμάτι» ...

Ένας λόγος παραπάνω για να ανασκουμπωθούμε και να ριχτούμε στη δουλειά!

18 Ιουλίου 2017

Τελικά ποιος φταίει;

Γονείς, εκπαιδευτικοί, ηγεσίες: όλοι πρέπει να προσπαθήσουμε περισσότερο για να περιοριστούν οι αντικοινωνικές συμπεριφορές
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 18 Ιουλίου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-296)

«Φταίει η έλλειψη παιδείας!». Αυτή είναι η μόνιμη επωδός σε όλες σχεδόν τις συζητήσεις για τη σημερινή κατάσταση της χώρας. Στις περισσότερες περιπτώσεις υπονοούμε την παιδεία που προσφέρεται στο πλαίσιο της πρωτοβάθμιας και της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Όμως τα πράγματα είναι κάπως πιο πολύπλοκα …

Γράφαμε τον περασμένο Μάρτιο (Χ.Ν. 7/3/2017) πως η παιδεία ξεκινά από το σπίτι, αφού τα βασικά στοιχεία κοινωνικής συμπεριφοράς τα μαθαίνουμε από τους γονείς μας. Να λέμε καλημέρα, σας παρακαλώ, επιτρέπετε; με συγχωρείτε! ευχαριστώ πολύ! Αλλά και να μη λέμε ψέματα, να είμαστε στην ώρα μας, να μη λέμε άσχημα λόγια. Να σεβόμαστε τους φίλους μας, τους ηλικιωμένους και τους δασκάλους μας. Να είμαστε καθαροί και να μην πετούμε σκουπίδια καταγής. Να φροντίζουμε τα πράγματά μας και να μην βάζουμε χέρι στα πράγματα των άλλων.

Την κοινωνική παιδεία που έχουμε πάρει από το σπίτι μας θα την ενισχύσει στη συνέχεια και το σχολείο. Στο σχολείο θα μάθουμε καλύτερα πώς να σεβόμαστε τον εαυτό μας, τους συνανθρώπους μας με τις ιδιαιτερότητές τους, τη δημόσια περιουσία και το φυσικό περιβάλλον. Και πώς να μην παραβιάζουμε τους νόμους, ιδίως όταν αυτό θέτει σε κίνδυνο την υγεία, τη ζωή και την περιουσία. Στο βιβλίο της 3ης Γυμνασίου «Κοινωνική & Πολιτική Αγωγή» το κεφάλαιο 12 αναφέρεται στα Δικαιώματα και τις Υποχρεώσεις του Έλληνα πολίτη. Με ειδικές αναφορές στην προστασία του περιβάλλοντος, το παθητικό κάπνισμα και την προστασία των μειονοτήτων και των ατόμων με αναπηρία …

Όμως πέρα από ένα μάθημα αρχών, όπως η αγωγή του πολίτη που προαναφέραμε, υπάρχουν στα εκπαιδευτικά προγράμματα και άλλα στοιχεία, τα οποία αν έχουν γίνει κτήμα των παιδιών, θα μπορούσαν να συμβάλλουν αποτελεσματικά στον περιορισμό ορισμένων αντικοινωνικών συμπεριφορών.

Τροχαία και μπαλωθιές. Οι μαθητές και οι μαθήτριες που έμαθαν σωστά τη Φυσική της 2ας Γυμνασίου και της 1ης Λυκείου γνωρίζουν πολύ καλά γιατί η υπερβολική ταχύτητα κατά την οδήγηση είναι θανατηφόρα και γιατί οι σφαίρες από τις μπαλωθιές μπορούν να σκοτώσουν. Στα αντίστοιχα βιβλία υπάρχουν χαρακτηριστικά παραδείγματα της απόστασης που χρειάζεται ένα αυτοκίνητο για να σταματήσει ανάλογα με την ταχύτητα με την οποία κινείται. Για την ταχύτητα με την οποία επιστρέφει στη γη ένα βλήμα που εκτοξεύεται στο αέρα, και η οποία είναι η ίδια με την ταχύτητα με την οποία έφυγε από την κάνη του όπλου (μείον μια αμελητέα επιβράδυνση λόγω της αντίστασης του αέρα).

Πνιγμοί και κάπνισμα. Το βιβλίο Βιολογία της 1ης Γυμνασίου αφιερώνει ένα ολόκληρο κεφάλαιο στην Αναπνοή μεγάλο μέρος του οποίου αναφέρεται στην αναπνοή στον άνθρωπο. Σε ειδικό πλαίσιο με τίτλο «Όταν τρώμε δεν μιλάμε», υπάρχει αναφορά στην απόφραξη της αεροφόρου οδού από ξένο σώμα (τροφή, σάλιο) αν προσπαθήσουμε να μιλήσουμε ή να αναπνεύσουμε ενώ τρώμε.

Εκτενής αναφορά γίνεται και στις βλάβες που προκαλεί η ατμοσφαιρική ρύπανση στην υγεία με το μεγαλύτερο μέρος του σχετικού κεφαλαίου να διαπραγματεύεται τις βλάβες από το κάπνισμα και το παθητικό κάπνισμα. Το κεφάλαιο περιλαμβάνει αναφορά στην οδηγία για την σήμανση των προϊόντων καπνού αλλά και έναν πίνακα που δείχνει πόσες φορές αυξάνονται οι πιθανότητες εμφάνισης καρκίνου του πνεύμονα ανάλογα με την ημερήσια κατανάλωση τσιγάρων.

Να σημειώσουμε εδώ ότι όλα τα βιβλία πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης έχουν συνταχθεί με συγχρηματοδότηση 75% από την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΣΠΑ) και διατίθενται από την πύλη του Υπουργείου Παιδείας για τα διαδραστικά σχολικά βιβλία που και αυτή έχει αναπτυχθεί με ενωσιακή συγχρηματοδότηση.

Όλοι μαζί μπορούμε! Από τα παραπάνω προκύπτει αβίαστα το συμπέρασμα ότι αν θέλουμε μια καλύτερη ελληνική κοινωνία στο μέλλον, θα πρέπει γονείς και εκπαιδευτικοί να καταβάλουν μεγαλύτερη προσπάθεια. Για να αναδείξουν γενιές καλύτερων και πιο καταρτισμένων πολιτών. Που θα γνωρίζουν γιατί δεν πρέπει να αναπτύσσουν υπερβολική ταχύτητα, γιατί δεν πρέπει να μιλούν στο κινητό όταν οδηγούν, γιατί δεν πρέπει να ρίχνουν μπαλωθιές με πραγματικές σφαίρες αλλά και γιατί δεν πρέπει να καπνίζουν ούτε και να ανέχονται τον καπνό των άλλων.

Θέλουμε αναιδείς και τσαμπουκάδες πολίτες και πολιτικούς; Θέλουμε να συνεχίζουν οι αντικοινωνικές συμπεριφορές στο δρόμο, στο καφενείο, στους χώρους εργασίας και ψυχαγωγίας; Συμπεριφορές που θέτουν σε κίνδυνο την υγεία μας και την ίδια μας τη ζωή; Στο χέρι μας είναι να αρχίσουμε την επανάσταση από το σπίτι μας, από την τάξη μας, από την προσκοπική μας ομάδα, από την παρέα μας, ακόμη και από την εκκλησία μας.

Θα πρέπει κάποτε να μπορούμε να καυχηθούμε όπως οι αρχαίοι γέροντες Σπαρτιάτες που τραγουδούσαν «Άμμες ποκ΄ ήμες άλκιμοι νεανίαι», δηλαδή «Εμείς είμασταν κάποτε ανδρείοι νέοι». Στους οποίους απαντούσαν οι ενήλικες άνδρες «Άμμες δε γ΄ ειμέν, αι δε λης πείραν λάβε» δηλαδή «Εμείς είμαστε τώρα, αν θέλετε δοκιμάστε». Για να συμπληρώσουν οι νέοι «Άμμες δε γ΄ εσσόμεθα πολλώ κάρρονες» δηλαδή «Εμείς όμως θα γίνουμε καλύτεροι».

Γιατί άραγε τα τραγουδούσαν αυτά οι Σπαρτιάτες; Όπως αναφέρει ο Πλούταρχος στον βίο του Λυκούργου, αυτό γινόταν επειδή «και στις μάχες ο βασιλιάς θυσίαζε πρώτα στις Μούσες, για να θυμίζει, όπως φαίνεται, την παιδεία και τις διακρίσεις με τις οποίες είχαν ανατραφεί οι πολίτες ώστε να τις έχουν πρόχειρες και στους κινδύνους ως αιτίες για να διακριθούν μαχόμενοι με πράξεις αντάξιες να εξυμνηθούν».

Ας το προσπαθήσουμε. Το χρωστάμε στους ένδοξους προγόνους μας αλλά και στα παιδιά μας!

11 Ιουλίου 2017

Περί τσιγάρων και εμβολίων

Ακριβότατα τσιγάρα και υποχρεωτικός εμβολιασμός - δύο χρήσιμα μέτρα της νέας γαλλικής κυβέρνησης
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 11 Ιουλίου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-295)

Δύο ενδιαφέρουσες εξαγγελίες έκανε ο νέος Γάλλος πρωθυπουργός στο πλαίσιο των πρόσφατων προγραμματικών δηλώσεων της κυβέρνησής του. Η πρώτη αφορούσε την αύξηση της τιμής του πακέτου των τσιγάρων μέσα στην επόμενη τριετία από τα 7 στα 10 ευρώ, δηλαδή αύξηση κατά 40%!

Όταν ισχύσει η νέα τιμή, η Γαλλία θα είναι η 5η ευρωπαϊκή χώρα με τα ακριβότερα τσιγάρα. Προηγούνται η Νορβηγία (~11€), η Ισλανδία (~11€), η Ιρλανδία (~11€) και η Βρετανία (~10€). Το παγκόσμιο ρεκόρ το κατέχει η Αυστραλία με 16,75 ευρώ το πακέτο, δεύτερη είναι η Νέα Ζηλανδία (~15€) και τρίτη η Νορβηγία. Στην Ελλάδα το ίδιο πακέτο πουλιέται 4 ευρώ, το 84% από τα οποία πηγαίνουν στο κράτος ως φόροι.

Το 2016, όπως προκύπτει από το σχετικό Απολογιστικό Δελτίο της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων, τα έσοδα από την φορολογία καπνικών προϊόντων στην Ελλάδα ανήλθαν σε 3,189 δισ. ευρώ. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί σε ΦΠΑ 0,69 δισ. ευρώ και ειδικό φόρο κατανάλωσης 2,49 δισ. ευρώ. Συγκριτικά, οι εισπράξεις από τον ΕΝΦΙΑ για την ίδια περίοδο ανήλθαν συνολικά σε 3,36 δισ. ευρώ!

Οι παραπάνω αριθμοί ίσως να εξηγούν και την απροθυμία της κυβέρνησης να εφαρμόσει με αυστηρότητα το νόμο για την απαγόρευση του καπνίσματος στους κλειστούς δημόσιους χώρους. Πόσο όμως επιβαρύνει το κάπνισμα την ελληνική οικονομία; Σε μελέτη του 2011 το κόστος των επιπτώσεων στον προϋπολογισμό δημόσιας υγείας είχε υπολογιστεί ότι ήταν 3,4 δισ. ευρώ.

Στο ποσό αυτό δεν περιλαμβανόταν δαπάνες λόγω μείωσης της παραγωγικότητας από απουσίες, το κόστος πυρκαγιών που ξεκινούν από τσιγάρα και οι δαπάνες για καθαρισμό π.χ. από τα αποτσίγαρα. Δεν περιλαμβανόταν ούτε η επιβάρυνση του περιβάλλοντος από την καλλιέργεια του καπνού. Με βάση την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει», είναι σίγουρο ότι η αύξηση της τιμής των τσιγάρων αποτελεί έναν από τους καλύτερους τρόπους για να περιοριστεί το κάπνισμα και να καλυφθούν τα έξοδα από τη μεγαλύτερη παγκόσμια επιδημία όπως το έχει χαρακτηρίσει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας.

Η δεύτερη εξαγγελία του Γάλλου πρωθυπουργού ήταν ότι από το 2018 θα καταστούν υποχρεωτικά 11 παιδικά εμβόλια, έναντι των τριών που είναι σήμερα. Έτσι, στα υποχρεωτικά εμβόλια για διφθερίτιδα, πολιομυελίτιδα και τέτανο θα προστεθούν εμβόλια για ιλαρά, ηπατίτιδα Β, γρίπη, κοκκύτη, παρωτίτιδα (μαγουλάδες), ερυθρά, πνευμονία και μηνιγγίτιδα Γ.

Στην Ιταλία, πριν από λίγο καιρό θεσπίστηκε επίσης νόμος για τον υποχρεωτικό εμβολιασμό των παιδιών με 12 εμβόλια και με υψηλά πρόστιμα (μέχρι 7.500 ευρώ και αφαίρεση της επιμέλειας) για όσους γονείς δεν εμβολιάζουν τα παιδιά τους. Τα μέτρα αυτά κατέστησαν αναγκαία λόγω της αύξησης κρουσμάτων ιλαράς στην Ιταλία και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες (Γαλλία, Γερμανία, Ρουμανία, Πολωνία, Ελβετία και Ουκρανία) τον προηγούμενο χειμώνα. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, στη Ρουμανία καταγράφηκαν και θάνατοι.

Σε μια έρευνα που έγινε το 2016 με τη συμμετοχή 65.819 ατόμων σε 67 χώρες διαπιστώθηκε ότι η Γαλλία ήταν πρώτη στις αμφιβολίες για την ασφάλεια των εμβολίων. Ποσοστό 41% των ερωτηθέντων απάντησαν ότι δεν τα εμπιστεύονται. Στην Ιταλία το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 21,4% και στην Ελλάδα 25,4% - δηλαδή ένας στους τέσσερεις!

Να υπενθυμίσουμε ότι οι φόβοι για την ασφάλεια των εμβολίων ξεκίνησαν από μια έρευνα κάποιου βρετανού γιατρού ονόματι Άντριου Γουέκεφιλντ, η οποία δημοσιεύτηκε το 1998 σε αναγνωρισμένο επιστημονικό περιοδικό. Η έρευνα είχε στηριχτεί σε φαλκιδευμένα επιστημονικά στοιχεία και υποστήριζε, εσφαλμένα, ότι υπάρχει σχέση αυτισμού και εντερικής νόσου με το τριπλό εμβόλιο ιλαράς, ερυθράς και παρωτίτιδας. Η δημοσίευση αποσύρθηκε μερικώς το 2004 και πλήρως το 2010.

Από τον συντάκτη του άρθρου, αφαιρέθηκε η άδεια άσκησης του ιατρικού επαγγέλματος λόγω σοβαρών επαγγελματικών παραβάσεων. Η απάτη αποκαλύφθηκε μετά από εκτεταμένες επιδημιολογικές μελέτες σε Βρετανία και ΗΠΑ αλλά και ενδελεχείς αποκαλυπτικές δημοσιογραφικές έρευνες.

Στη συνέχεια, κυκλοφόρησαν διάφορες ψευδείς ειδήσεις για τα εμβόλια, ότι περιέχουν τάχα επικίνδυνες καρκινογόνες ουσίες, ότι προκαλούν φοβερές παρενέργειες, ότι μπορούν να προκαλέσουν ακόμη και το θάνατο. Βέβαια, με βάση την ισχύουσα ενωσιακή νομοθεσία για την ασφάλεια των προϊόντων θα πρέπει το ενδεχόμενο θύμα να αποδείξει τη σχέση μεταξύ αιτίου (εμβολίου) και αποτελέσματος (ασθένεια ή θάνατος) κάτι που μέχρι σήμερα έχει επιτευχθεί μόνο σε μία περίπτωση.

Θα πρέπει ωστόσο να τονιστεί ότι, όπως με όλα τα φάρμακα, έτσι και με τα εμβόλια υπάρχει πάντα μια πάρα πολύ μικρή πιθανότητα εμφάνισης σπάνιων παρενεργειών λόγω αλλεργιών, ευαισθησιών ή αυτοάνοσων παθολογιών του εμβολιαζόμενου. Αυτός είναι και ο λόγος που ο εμβολιασμός πρέπει να γίνεται πάντα από γιατρό, ο οποίος θα λάβει το οικογενειακό ιστορικό και θα εξετάσει την κατάσταση της υγείας του εμβολιαζόμενου. Είναι γνωστό π.χ. ότι δεν πρέπει να γίνονται εμβόλια σε άτομα που έχουν πυρετό ή σοβαρή λοίμωξη.

Ελπίζουμε ότι και στην Ελλάδα θα ληφθούν κάποτε παρόμοια μέτρα προάσπισης της δημόσιας υγείας με ταυτόχρονη εξοικονόμηση πόρων …

04 Ιουλίου 2017

Περί εθελοντών

Γραμμένο για όσους και όσες θέλουν να προσφέρουν …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 4 Ιουλίου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-294)

Η αξιοποίηση των εθελοντών από τις αρμόδιες υπηρεσίες δεν είναι απλή υπόθεση. Κατ' αρχάς γιατί ο καθένας μπορεί να εμφανιστεί σε μια πυρκαγιά, σε μια πλημμύρα, σε έναν σεισμό και να δηλώσει ότι θέλει να βοηθήσει. Όμως, αν δεν μπορεί να αποδείξει ότι έχει τις απαραίτητες γνώσεις η παρουσία του όχι μόνο μπορεί να αποβεί άκαρπη αλλά ενδέχεται να εμποδίσει και το έργο των ομάδων που έχουν επιφορτιστεί με την αντιμετώπιση του περιστατικού ή της καταστροφής.

Παράλληλα, ακόμη κι αν εμφανιστεί κάποια ομάδα εθελοντών που είναι εκπαιδευμένη και πιστοποιημένη για την παροχή υπηρεσιών διάσωσης, πρώτων βοηθειών ή ψυχολογικής υποστήριξης, δεν είναι σίγουρο ότι οι αρμόδιες υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης έχουν εκπαιδευτεί για να αξιοποιήσουν οργανωμένα την εθελοντική προσφορά. Αν ο διοικητής της επέμβασης δεν έχει δοκιμάσει τη συνεργασία σε συνθήκες άσκησης, αν δεν μιλάει την ίδια γλώσσα με τους επικεφαλής των εθελοντικών ομάδων ή τέλος αν θεωρεί ότι οι εθελοντές δεν είναι σε θέση να προσφέρουν χρήσιμο έργο την δεδομένη χρονική στιγμή, το αποτέλεσμα θα είναι χαμένος χρόνος, χαμένες ευκαιρίες, απογοήτευση ακόμη και αγανάκτηση. Που μπορεί να μετατραπεί ακόμη και σε ανοικτή σύγκρουση …

Η ελληνική νομοθεσία περί οργάνωσης της πολιτικής προστασίας αλλά και τα συμπεράσματα από ημερίδες εργασίας και ασκήσεις σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης καλύπτουν αυτές ακριβώς τις δύο πλευρές. Αφενός εκπαίδευση και πιστοποίηση των εθελοντών και των οργανώσεων τους. Και αφετέρου ένταξη των εθελοντικών οργανώσεων στη διαδικασία σχεδιασμού και άσκησης των επιχειρησιακών υπηρεσιών που έχουν επιφορτιστεί με την αντιμετώπιση ατυχημάτων και καταστροφών.

Όμως, εθελοντές δεν χρειάζονται μόνο στη φάση της επέμβασης, δηλαδή όταν μαίνεται η πυρκαγιά, όταν χτυπήσουν ο σεισμός και η πλημμύρα. Υπάρχουν πολυάριθμες καλά εκπαιδευμένες ομάδες έρευνας και διάσωσης αλλά στον τομέα της πρόληψης φαίνεται πως υπάρχουν σοβαρές ελλείψεις. Και η πρόληψη μπορεί να επιτευχθεί μόνο με την εκπαίδευση των πολιτών στις ανάλογες συμπεριφορές. Απομακρύνοντας ξερόχορτα και σκουπίδια εξασφαλίζουμε μείωση του κινδύνου πυρκαγιάς. Οι εκπαιδευμένοι πολίτες γνωρίζουν τι πρέπει να κάνουν πριν αλλά και αμέσως μετά τον σεισμό ή την πλημμύρα. Η σωστή συμπεριφορά στο τιμόνι μειώνει τα τροχαία.

Επιπλέον, πρώτες βοήθειες δεν χρειάζονται μόνο τα θύματα μεγάλων καταστροφών αλλά και τα παιδιά μας, οι γείτονές μας και οι συμπολίτες μας που εμπλέκονται σε ατυχήματα. Και όλοι, τα θύματα αλλά και οι συγγενείς τους χρειάζονται ψυχολογική στήριξη αμέσως μετά το ατύχημα ή την καταστροφή για να μπορέσουν να αντιμετωπίσουν τις ψυχολογικές επιπτώσεις, την αποκαλούμενη μετατραυματική αγχώδη διαταραχή (PTSD). Η οποία αν δεν αντιμετωπιστεί εγκαίρως μπορεί να δηλητηριάσει ολόκληρη την υπόλοιπη ζωή του θύματος ή των συγγενών του.

Στην εποχή της κρίσης οι εθελοντές προσφέρουν επίσης πολύτιμες υπηρεσίες στους αναξιοπαθούντες συμπολίτες μας. Πολλοί και πολλές βοηθούν σε συσσίτια, στην προσφορά τροφίμων, ρουχισμού και άλλου εξοπλισμού, ή ακόμη υποστηρίζουν μαθητές που δεν έχουν τα μέσα να σπουδάσουν. Κι εδώ, η εθελοντική προσφορά πρέπει να γίνεται στο πλαίσιο αναγνωρισμένων δομών, προκειμένου να επιτυγχάνεται το βέλτιστο δυνατό αποτέλεσμα αλλά και να υπάρχει ο απαιτούμενος έλεγχος της νομιμότητας των δράσεων.

Η εθελοντική προφορά είχε πάρει στο παρελθόν και μιαν άλλη μορφή με την προσωπική εργασία πολιτών στην κατασκευή δημοτικών έργων υποδομής. Κατ' αρχάς είχε προβλεφθεί νομοθετικά (Ν. 3427/1909 Περί οδοποιίας) η υποχρεωτική αμισθί εργασία των πολιτών ηλικίας 18 έως 65 ετών στην κατασκευή δημοτικών και επαρχιακών δρόμων. Ο νόμος αυτός δυστυχώς δεν εφαρμόστηκε πλήρως επειδή αντέδρασαν οι πολίτες στην πρόβλεψη «Περί προσωπικής εργασίας» αλλά και οι δήμοι που δεν ήθελαν να επιφορτισθούν με το κόστος συντήρησης της οδοποιίας.

Ωστόσο, σε αρκετούς δήμους και χωριά της Κρήτης οι πολίτες ανασκουμπώθηκαν και κατασκεύασαν σημαντικά έργα υποδομής. Στο νομό Χανίων, στο Καστέλι Κισσάμου, κατά τη δεκαετία του 1950 οι κάτοικοι εργάστηκαν εθελοντικά για να φέρουν το νερό από τη θέση «Κρύα βρύση» στα πρώτα σπίτια του οικισμού. Χρησιμοποιήθηκε σιδερένιος αγωγός και μια πετρελαιοκίνητη αντλία που κι αυτή ήταν δωρεά ενός πολίτη. Και στο χωριό Λάκκοι, οι κάτοικοι, έφεραν νερό από τα βουνά με προσωπική εργασία γύρω στο τέλος της δεκαετίας του 1960.

Στο Δήμο Αγίου Βασιλείου Ρεθύμνου και συγκεκριμένα στο χωριό Δρυμίσκος οι ναοί της Αγίας Τριάδος, του Αγίου Γεωργίου και του Αγίου Προκοπίου χτίστηκαν με προαιρετικές εισφορές και προσωπική εργασία των κατοίκων. Και στο χωριό Πεύκοι του Δήμου Μακρύ Γιαλού Λασιθίου, οι κάτοικοι, με δωρεάν παραχώρηση της προσωπικής τους εργασίας κατά την δεκαετία του 1950, κατασκεύασαν στέρνες για να ποτίζουν τα χωράφια τους και έκαναν την διάνοιξη του αυτοκινητόδρομου από Λιθίνες προς Πεύκους και Άγιο Στέφανο.

Στην Πελοπόννησο, θυμάμαι τις παλιές ιστορίες για την κατασκευή ενός μεγάλου τμήματος του δρόμου Λεωνιδίου-Κοσμά από εθελοντές. Είναι ο περίφημος «δρόμος των 100 ημερών» που ονομάστηκε έτσι γιατί οι κάτοικοι τον ολοκλήρωσαν το 1951 μέσα σε 100 ημέρες για να σπάσουν την απομόνωση του χωριού τους. Αψηφώντας τις δύσκολες καιρικές συνθήκες και το κακοτράχαλο έδαφος και δουλεύοντας ουσιαστικά με κασμάδες και φτυάρια …

Τέλος, στο φτωχό χωριό Άγιο Γάλας της βόρειας Χίου οι πάμπτωχοι αγρότες βρήκαν χρόνο να κτίσουν με εθελοντική εργασία και με δωρεά ενός εύπορου πολίτη, το σχολείο του χωριού, μαζί με ένα δωμάτιο που χρησίμευε και ως κατοικία του δασκάλου. Αλλά και στα Θυμιανά, ένα χωριό στη μέση του εύφορου χιώτικου κάμπου, η εκκλησία του Αγίου Ευστρατίου χτίστηκε μέσα σε μια οκταετία (1890-1898) επί Τουρκοκρατίας, ουσιαστικά με εθελοντική προσωπική εργασία των κατοίκων.

Φανταστείτε έναν δήμαρχο, έναν ιερωμένο, έναν πολιτικό να ζητήσει σήμερα από τους πολίτες να συμβάλλουν με την εθελοντική τους εργασία σε αντίστοιχες κατασκευές. Ή να εργαστούν μια μέρα της εβδομάδας δωρεάν για την τόνωση της εθνικής οικονομίας. Όπως έκαναν οι Γερμανοί μετά το πόλεμο. Αν δεν λοιδορηθεί, είναι σχεδόν σίγουρο ότι θα αντιμετωπίσει την, συχνά εκβιαστική απαίτηση, όλοι οι εργαζόμενοι να προσληφθούν ως μόνιμοι δημόσιοι υπάλληλοι!

«Mη ρωτάς τι μπορεί να κάνει η χώρα σου για εσένα, αλλά τι μπορείς να κάνεις εσύ για τη χώρα σου» είχε πει ο Τζόν Κένεντι, ο πρόωρα δολοφονημένος πρόεδρος των ΗΠΑ. Ένα δίδαγμα που όλοι οι Έλληνες θα πρέπει κάποτε να το εμπεδώσουμε …

27 Ιουνίου 2017

Ας σώσουμε την ελληνική φύση!

Για να σώσουμε το περιβάλλον, και τις ζωές τις δικές μας και των παιδιών μας, ας μετανοήσουμε …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 27 Ιουνίου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-293)

Αναρωτιόμαστε πριν από ένα μήνα «Ποιοι καταστρέφουν την Κρήτη;» με τα σκουπίδια τους (Χ.Ν. 16/5/2017). Λίγες μέρες αργότερα η εφημερίδα μας αναφέρθηκε στον «Εισαγόμενο πολιτισμό» δημοσιεύοντας (Χ.Ν. 23/5/2017) τη φωτογραφία της Νορβηγίδας Μία Ράμβικ, ενώ συλλέγει σκουπίδια στην περιοχή της Αγίας Μαρίνας όπου έχει έλθει για διακοπές. Μάλιστα η ίδια εκμυστηρεύτηκε στον Σταύρο Πλανάκη, που έστειλε τη φωτογραφία, «ότι έρχεται συχνά στην Κρήτη και κάθε μέρα, η ίδια και η παρέα της, κάνουν περιπάτους καθαριότητας».

Τις προάλλες διάβασα σε ενημερωτική ιστοσελίδα ότι «Έφριξαν με τον σκουπιδότοπο στον Μπάλο οι Γάλλοι του ριάλιτι». Δημοσιεύτηκαν μάλιστα και χαρακτηριστικές φωτογραφίες του Χανιώτη φωτογράφου και συνοδού της παραγωγής Γιώργο Μαζωνάκη (Έφορος Σπηλαιολογίας & Canyoning ΕΟΣ Χανίων) μαζί με προτάσεις προς τις αρμόδιες αρχές. Τέλος, την περασμένη εβδομάδα το γύρο του διαδικτύου έκαναν οι φωτογραφίες της 17χρονης Willow, κόρης του γνωστού ηθοποιού Will Smith, η οποία μάζεψε με την παρέα της 22 σακούλες πλαστικά και άλλα σκουπίδια στους Αντίπαξους όπου παραθέριζε.

Σε αντίθεση με του Δημάρχους Χανίων και Κισσάμου οι οποίοι, εξ όσων γνωρίζουμε, δεν αντέδρασαν σε κανένα από τα σχετικά δημοσιεύματα, ο Δήμαρχος Παξών θεώρησε τις 22 σακούλες «απίστευτα υπερβολικό νούμερο». Και δικαιολογήθηκε λέγοντας ότι «οι παραλίες που είναι ανοιχτές στο πέλαγος μπορούν να γεμίσουν ανά πάσα ώρα και στιγμή σκουπίδια, αφού στην Αδριατική υπάρχουν νησίδες από σκουπίδια που επιπλέουν και μπορεί να παρασυρθούν ανά πάσα στιγμή από τον καιρό».

Έστω κι έτσι όμως, η ρύπανση της φύσης και ιδιαίτερα των θαλασσών και των ωκεανών από μη βιοαποδομήσιμα σκουπίδια, αποτελεί τεράστιο παγκόσμιο πρόβλημα που απειλεί όλους τους κρίκους της τροφικής αλυσίδας - ακόμη και τον άνθρωπο.

Όμως στην Ελλάδα, η κατάσταση είναι τραγική. Και σε αυτό συμβάλουν όχι μόνο η αδιαφορία των αρμοδίων αλλά και οι περισσότεροι πολίτες. Υπάρχει βέβαια μια μικρή μειοψηφία ανθρώπων - μαθητές, πρόσκοποι, υποστηρικτές του «Όλοι μαζί μπορούμε», μέλη φυσιολατρικών συλλόγων, ευαισθητοποιημένοι τουρίστες και πολίτες - που κάθε λίγο και λιγάκι ανασκουμπώνονται και μαζεύουν τα σκουπίδια που «σκόρπισαν» στη φύση μερικοί συμπολίτες μας που κατά τη γνώμη μου επιδεικνύουν ασυνειδησία, έλλειψη πολιτισμού και τελικά ανθελληνική εγκληματική συμπεριφορά.

Ασυνειδησία, γιατί πετώντας σκουπίδια δεξιά κι αριστερά δεν έχουν συναίσθηση των επιπτώσεων στο περιβάλλον, στο φυσικό τοπίο, στα ζώα, τα πουλιά και τα ψάρια που πεθαίνουν γιατί τρώνε τα πλαστικά σκουπίδια. Έλλειψη πολιτισμού, γιατί ενώ οι περισσότεροι κοκορεύονται πως είναι απόγονοι των αρχαίων Ελλήνων δεν γνωρίζουν ότι στην αρχαία Αθήνα υπήρχαν ειδικοί χώροι για την εναπόθεση των σκουπιδιών. Και αστυνόμοι επιφορτισμένοι για την επιτήρηση της εφαρμογής του νόμου.

Ανθελληνική συμπεριφορά, γιατί ενώ γνωρίζουν ότι ο τουρισμός είναι η «βαριά βιομηχανία» της Ελλάδας κάνουν ό,τι μπορούν για να τον υπονομεύσουν. Είναι ντροπή να παρακινούνται οι ξένοι επισκέπτες να καθαρίσουν ακτές, δρόμους και δάση από τα σκουπίδια που έχουν αφήσει κυρίως οι ιθαγενείς. Τέλος εγκληματική συμπεριφορά, γιατί βλάπτουν ανεπανόρθωτα την ελληνική φύση με σκουπίδια τα οποία χρειάζονται εκατοντάδες χρόνια να αποδομηθούν και τα οποία μέσω της τροφικής αλυσίδας καταλήγουν σε εμάς και τα παιδιά μας.

Όπως ήδη είπα, οι παραπάνω χαρακτηρισμοί δεν αφορούν όλους τους κατοίκους αυτής της χώρας. Από τους προσκόπους για παράδειγμα μάθαμε να μαζεύουμε τα σκουπίδια μας μετά από κάθε εξόρμηση στη φύση. Να μην αφήνουμε ίχνη από την παρουσία μας σε δάση και ακτές. Αν κατασκηνώναμε σκάβαμε πάντα έναν λάκκο που χρησίμευε ως αποχωρητήριο. Τα σκουπίδια τα παίρναμε μαζί μας ή τα ρίχναμε στους κάδους απορριμμάτων. Ακόμη και τα υπολείμματα της προσκοπικής πυράς έπρεπε να θαφτούν επιμελώς.

Δεν είναι δυνατόν κάθε κάτοικο αυτής της χώρας να πρέπει να τον ακολουθεί ένας στρατός από εθελοντές για να μαζεύει τα σκουπίδια του! Αλλά δεν αρκεί να μην σκορπίζουμε σκουπίδια. Θα πρέπει να μάθουμε να τα ανακυκλώνουμε σωστά. Ευτυχώς κι εδώ έχει γίνει πολύ δουλειά στα σχολεία, ήδη από την πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Τα περισσότερα παιδιά γνωρίζουν για την ανακύκλωση. Όμως αν δεν βοηθά το σπίτι, ο δήμος και γενικότερα το περιβάλλον η γνώση αυτή σιγά-σιγά ξεθωριάζει και απλά δεν εφαρμόζεται.

Και όμως. Όλοι μας μπορούμε να ασχοληθούμε σοβαρά με τον περιορισμό των σκουπιδιών που παράγουμε. Αλλάζοντας μερικές καθημερινές μας συνήθειες. Πίνοντας νερό από ένα παγούρι και όχι από πλαστικά μπουκαλάκια μιας χρήσης. Κάνοντας τα ψώνια μας με τσάντα πολλαπλών χρήσεων χωρίς πλαστικές σακούλες μιας χρήσης - οι οποίες ούτως ή άλλως σε λίγους μήνες προβλέπεται να χρεώνονται. Χρησιμοποιώντας μπατονέτες με ξύλινο στέλεχος και όχι με πλαστικό. Αγοράζοντας φρούτα χύμα σε χάρτινες σακούλες και όχι σε πλαστικές συσκευασίες. Καταργώντας τα πλαστικά μαχαιροπήρουνα και τα πλαστικά πιάτα στις εκδρομές μας.

Κουβαλώντας το δικό μας ατομικό θερμός για να βάλουμε τον καφέ μας και δεν χρησιμοποιούμε πλαστικά ποτηράκια μιας χρήσης. Μη χρησιμοποιώντας οδοντόπαστες και καλλυντικά που περιέχουν πλαστικά μικροσφαιρίδια. Καταργώντας ακόμη και το πλαστικό καλαμάκι ή τις υγρές πλαστικές πετσέτες μιας χρήσεως.

Και φυσικά γινόμαστε φανατικοί της ανακύκλωσης. Ιδίως των υλικών που χρειάζονται εκατοντάδες χρόνια για να αποδομηθούν στην φύση. Και όταν αποδομούνται εισέρχονται στην τροφική αλυσίδα και καταλήγουν, με τη μορφή μικροσωματιδίων, στην τροφή μας και τελικά στο ίδιο μας το σώμα. Μερικά χτυπητά παραδείγματα του χρόνου που απαιτείται για να διαλυθούν στη θάλασσα: γυάλινα μπουκάλια (1 εκατ. χρόνια!), πετονιές (600 χρόνια), πλαστικά μπουκάλια (450 χρόνια), κουτάκια αλουμινίου από αναψυκτικά και μπύρες (80-200 χρόνια), λαστιχένιες σόλες, πλαστικά ποτηράκια, μεταλλικές κονσέρβες (γύρω στα 50 χρόνια), πλαστικές σακούλες (10-20 χρόνια), φίλτρα από τσιγάρα (1-5 χρόνια).

Θέλουμε άραγε μια καθαρότερη Ελλάδα; Θέλουμε πράγματι ένα υγιεινότερο περιβάλλον για εμάς και για τα παιδιά μας; Θέλουμε στ' αλήθεια να λεγόμαστε πολιτισμένοι; Ένας τρόπος υπάρχει. Να μετανοήσουμε! Να αλλάξουμε νοοτροπίες και καθημερινές συνήθειες! Και να διδάξουμε με το παράδειγμά μας τις νεώτερες γενιές! Οἱ καιροὶ οὐ μενετοί. Οι ευκαιρίες, οι εποχές δεν περιμένουν!

13 Ιουνίου 2017

Γράμμα σ' ένα γιασεμί

Γραμμένο με ρομαντική διάθεση αλλά και σαφή αίσθηση της ελληνικής πραγματικότητας …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 13 Ιουνίου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-292)

Αγαπητό μου γιασεμί,

πόσο χαίρομαι που άρχισες να αναπτύσσεσαι. Το μόνο που χρειαζόσουν ήταν ένα σωστό κλάδεμα. Να κοπούν τα άχρηστα, αντιπαραγωγικά κομμάτια. Για να μπορέσουν να αναπτυχθούν και να μεγαλώσουν τα κλαδιά που αγωνιούσαν να ξεπεταχτούν. Με δυο-τρία σύρματα για υποστήριξη και καθημερινό πότισμα η ανάπτυξή σου είναι ορατή μέρα με τη μέρα.

Το ξέρω πως το κλάδεμα πονάει. Όμως δεν το αγνοείς πως έγινε με αγάπη. Ακόμη και ο Χριστός μιλώντας στους μαθητές του αναφέρθηκε στο κλάδεμα του κλήματος, ιδίως εκείνου που καρποφορεί, προκειμένου να καρποφορήσει περισσότερο. (Ιωαν 15:2 «…πᾶν τὸ καρπὸν φέρον, καθαίρει αὐτὸ, ἵνα πλείονα καρπὸν φέρῃ»).

Ξέρω πως είναι στη φύση σου να σκαρφαλώνεις σε φράκτες και τοίχους και με τα λουλούδια σου να γεμίζεις τον αέρα όμορφα αρώματα και ευωδιές. Θα 'λεγε κανείς ότι είσαι σαν τους Έλληνες που από τη φύση τους θέλουν να προοδεύουν. Αλλά για να καρποφορήσουν θα πρέπει, όπως κι εσύ, να βρεθούν στο κατάλληλο περιβάλλον. Τα οποίο αν δεν το βρουν στον τόπο τους θα το αναζητήσουν με πόνο ψυχής κάπου στην ξενιτιά.

Ξέρεις γιασεμί μου πόσο δύσκολο είναι να σε ξεριζώσουν από εδώ που μεγάλωσες κι έβγαλες τα πρώτα σου λουλούδια και να σε μεταφυτεύσουν σε άλλο τόπο, κρύο, βροχερό, γεμάτο καταχνιά και επιφυλακτικά βλέμματα; Χωρίς ελιές, χωρίς λεμονιές, χωρίς την ελληνική θάλασσα και τον λαμπρό ελληνικό ήλιο;

Αλλά και πόσο δύσκολο είναι να αναπτυχθείς στον τόπο σου όταν τριγύρω σου έχει ξεφυτρώσει ένα πλέγμα από βάτα και αγριόχορτα που σε πνίγουν. Όταν τριγύρω σου βλέπεις σκουπίδια και όλων των λογιών τα πλαστικά πεταμένα από ασυνειδήτους. Όταν χωρίς ντροπή οι καπνιστές σε φλομώνουν με τον δηλητηριώδη καπνό από τα τσιγάρα τους. Όταν πρέπει να προσέχεις διπλά και τρίδιπλα στο δρόμο μη σε σκοτώσει ο μεθυσμένος, ο καμικάζι, όσοι μιλούν στο κινητό και όσοι δεν σέβονται ούτε τα φανάρια ούτε τα σήματα της τροχαίας.

Αναρωτιέσαι βέβαια γιατί κάθομαι και στα λέω; Και μάλιστα ακούγοντας και την συναυλία κλασσικής μουσικής από το κανάλι της Βουλής! Ξέρω πως σου αρέσει η όμορφη απαλή μουσική. Σε λίγο θα μας πάρουν τ' αυτιά τα αρσενικά τζιτζίκια. Που θα τραγουδούν για να προσελκύσουν το ταίρι τους και να ζευγαρώσουν. Κι αυτή η μουσική μας αρέσει αφού αναγγέλλει την έναρξη του καλοκαιριού με τις ζέστες, τα καρπούζια, τα σύκα και τα άλλα όμορφα φρούτα.

Το καλοκαίρι, που το περιμένουν χιλιάδες συμπατριώτες μας για να δουλέψουν στις διάφορες εποχιακές δουλειές ώστε να καλύψουν τα έξοδα όλης της χρονιάς. Μερικοί για να αισχροκερδήσουν σε βάρος ανυποψίαστων τουριστών. Άλλοι για να ασκήσουν το «ευγενές» άθλημα της φοροδιαφυγής μη κόβοντας αποδείξεις ή μη εκδίδοντας τιμολόγια. Έτσι που να επιβαρυνθούν ακόμη περισσότερο τα εύκολα θύματα της εφορίας. Οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι …

Μη φοβάσαι όμως. Τα συνήθη θύματα θα διαμαρτυρηθούν στους δρόμους, σε διαδηλώσεις και πορείες. Αλλά δεν πρόκειται να αντιδράσουν ποτέ όταν θα βλέπουν την παρανομία να διαπράττεται μπροστά στα μάτια τους. Θα θεωρήσουν ότι αν καταγγείλουν τον παράνομο θα θεωρηθούν ρουφιάνοι και καταδότες. Γιατί όσο κι αν θέλουν να θεωρούνται πολίτες μιας πολιτισμένης χώρας είναι στην πραγματικότητα αυτό που λέει κι ο ποιητής «δειλοί, μοιραίοι κι άβουλοι αντάμα …». Που περιμένουν κάποιο θάμα το οποίο δεν πρόκειται ποτέ να έλθει αν δεν σηκωθούν, αν δεν ανασκουμπωθούν, αν δεν δουλέψουν με πείσμα και χωρίς φωνασκίες.

Όλα αυτά στα λέω αγαπητό μου γιασεμί γιατί αύριο θα έχεις σκαρφαλώσει λίγο πιο πάνω και μεθαύριο ακόμη παραπάνω. Σα να μου λες πως έχω δίκιο, πως συμφωνείς με τα λεγόμενά μου. Ίσως να σκαρφάλωνες και χωρίς να ακούσεις τον πρωινό μου μονόλογο. Σίγουρα δεν θα το έκανες αν δεν σε είχαμε κλαδέψει και ποτίσει.

Όμως όλα όσα σου είπα τα λέω και τα γράφω εδώ και χρόνια. Και δυστυχώς έχω την εντύπωση ότι τα πράγματα αντί να καλυτερεύουν γίνονται κάθε μέρα και χειρότερα. Περισσότερη αυθαιρεσία. Περισσότερα σκουπίδια. Περισσότερα τροχαία. Πιο σκυθρωπά πρόσωπα στο δρόμο. Λιγότερες καλημέρες. Αν μάλιστα τολμήσεις να κάνεις κάποια καλοπροαίρετη παρατήρηση αντιμετωπίζεις ειρωνείες και συγκατάβαση. Αν τολμήσεις να επικαλεσθείς το νόμο θα σε πούμε μέχρι και φασίστα. Μάλιστα θα σου επιτεθούν ακόμη και όσοι θίγονται άμεσα από τις παραβατικές συμπεριφορές για τις οποίες θα τολμήσεις να διαμαρτυρηθείς.

Θα μου πεις πως έχουμε τις εκλογές για να διαλέξουμε κάτι διαφορετικό. Όμως, όπως εσύ δεν μπορείς να μετακινηθείς ούτε ένα μέτρο από το μέρος που σε έχουν φυτέψει, έτσι και το εκλογικό σώμα βρίσκεται κάθε φορά μπροστά σε ένα διπλό αδιέξοδο (double bind όπως το λένε οι ψυχολόγοι). Όλοι γνωρίζουν κατά βάθος πως ό,τι κι αν ψηφίσουν τα πράγματα δεν θα πάνε καλύτερα. Κι έτσι φτάνουμε να ψηφίζουμε το «μη χείρον» το οποίο μερικοί και θεωρούν ότι είναι και πολύ παραπάνω από το βέλτιστο! Ή να μην συμμετέχουμε καθόλου στα κοινά κάτι που είναι ακόμη χειρότερο …

Τι ευτυχισμένο που είσαι γιασεμί μου! Ακολουθείς αυτό που σου επιτάσσει η φύση και δείχνεις την ευγνωμοσύνη σου αναπτυσσόμενο χάρις στο κλάδεμα, στο πότισμα και στο λίπασμα που σου βάζουν όταν πρέπει. Πόσο θα ήθελα να σου μοιάσει κι η πατρίδα μας … Για να ανθίσει και να ευωδιάσει όπως της αξίζει!